📰 Členok·CORE (Medžuslovjansky)·Roberto Lombino·~3 min čitenja·~2 str.·A2Skočiti EPUB

aorist_prolog

Istočnik / Istočnik: Box "Sbir" (gorlatoff@mail.ru)

PROBLEM AORISTA I IMPERFEKTA V MS Zdråvejte! Nedavno jesm iznova råzmyšljal o Discordovyh diskusijah iz prošlogo lěta. Razvažahmo tamo tȯgda među drugym, jestli sjedinjeńje prostyh prošlyh vrěmen v MS ne jest prěveliko uprošćeńje, bo vse języky, kde prošle proste vrěmena sųt, råzličajųt dodneś među aoristom (sȯvŕšenym) i imperfektom (nesȯvŕšenym). O prostom prošlom vrěmenu v MS jest vyše tu: http://steen.free.fr/interslavic/verbs.html#past_tense Jedin iz problemov imperfekta jest v tom, že u råzličnyh glagolov sę najčęstěje tvori råzno i to by šlo protiv principu prostosti MS. Jednako, jest možno najdti sposob, kako tvoriti imperfekt vyše mėnje regularno, jednovrěmenno blizko živym językam i jasno: Na osnově 3. lica jedniny sųćnogo vrěmene vsegda s råvnymi končinami. Mysljų, že vvedeńje råzliky među aoristom i imperfektom može ulėgšiti komunikacijų s Makedoncami i Bulgarami, ktori uže tako imajųt gramatikų dalekų od MS. Jednako, podčrkyvajų, ja to ne hoćų vvoditi do obyčnoj gramatiky MS, a jedino kako dodańje.

Končiny imperfekta: -jah, -jaše/-ješe, -jaše/-ješe, -jahmo, -jašte/-ješte, -jahų Priměry: – viděti, on vidi – ja vidijah, ty vidijaše/vidiješe – vesti, on vede – ja vedejah, ty vedejaše/vedeješe itd. Jestli v 3. licu jedniny jest -je, ono sę trati: on pije – ja pijah (a ne: pijejah itd.). Končina -ješe jest iz gornolužičskogo języka, zatože -ješe zvųči někako lěpje neželi -jaše. Podobno v 2. licu množiny -jašte/-ješte jest radi råzliky od aorista s -ste i takože zato, že -ješte zvųči lěpje než -jašte (-aš- zvųči tvŕděje neželi -eš-). Končina -šte ide od historičnoj končiny -šete, ktora běše v praslovjańskom. Izključeńjem mogųt byti glagoly s -aješ/-aš v 2. licu jedniny, kde jest možno tvoriti imperfekt prosto s končinami -h, -še itd.: dělah, dělaše itd. ili dělajah, dělajaše/dělaješe itd. Podobno: znah/znajah itd. Drugo izključeńje sųt glagoly na -ovati: ja pųtovah, ty pųtovaše itd. Teoretično jest možno tvoriti takože regularno: pųtujah, pųtujaše/pųtuješe itd. no to jest nepraviĺno iz poględa živyh językov. Bylo by možno imati takože druge formy, no one by trěbovali znańje o proměnah sųglåśnikov i u råzličnyh glagolov by sę råzličali prěmnogo (napr. nositi – nošah/nosěh, no: nesti – nesjah/neśah; voditi – vođah/vodžah, no: vesti – vedeh/veděh/vedjah/ved́ah). Tute vyše komplikovane formy imajųt osnovų v živyh slov. językah, no one sȯdrživajųt izměny sųglåsnikov i takože by bylo pytańje, ktory vzor vzęti i začto. Zato prědlagajų tute prostějše formy. Čto myslite? Vyše o mojem prědložeńju možete pročitati tu: https://tyflonet.com/siciliano/MS_aor_impf.docx

Interesno razširjenje gramatiky podolg mojego gledišča, myslju, že akoli to jezyky imajut, začto to ne iměti v medžuslovjanskom kako dodatok. Jest to perfektno logično, akoli pogledimo na druge česti jezyka, ktore uže sut v někakom standardu ili osnově, ačekoli ne sut take česte. Dobry priměr jest časovanje byh, bys, byhmo, itd. Myslju, že tuto imaje v medžuslovjanskom svoje město i ne bylo by zlo to iměti kako razširjenje.