PROLOG

Hlåpèc i děvčina stojęt v brězovom lěsu, nad malym vodotokom. Črveno, sòlnečno světlo råzlivaje sę među větvami vysokyh drěv. Ględajųt oni dva skryto. Najpravdopodobno oni probujųt doględati, či sųt li v lěsu někaki ljudi, ktori mogli by izniščiti tutų romantičnų atmosferų. Kògda oni sųt uže uvěrjeni, že sųt oni cělkom sami, obimajųt sę oni s velikym, ljubòvnym čuvstvom, i cělujųt sę v usta.

Mlåda děvòčka, ktorų ljudi imenujųt Sova, sědi nedaleko, posrěd gųstoj, vysokoj travy. Ruměni sę ona sråmotno, zaključaje svoje oči i bezzvųčno proklinaje, čto ona je prišla tut, do lěsa, vměsto idti prosto do doma. Zadŕživaje ona dyh i iz vsih svojih sil probuje ona ne dělati daže najmenše dvižeńje. Poslě kråtkogo momenta čuje ona, že jej nogy stali sųt uže nemnogo omŕtvěne. “Koliko časa oni hćųt tut byti? Kako dòlgo mně jest potrěbno čekati v tutoj travě?” - dumaje ona - “možno ja tutčas bųdų oddaliti sę nazad?”

Ona hće tuto sdělati, ale utraćaje ona balans i bez malogo upadaje. Ona namysljaje sę, že ona jednako bųde čekati tut. Do jej ušij prihodi tihy šepot mlådca i slådky glås mlådice. Tutčas v duši Sovy pojavjaje sę interesovańje, a sråmota / styd odhodi od njej. Ględaje ona skryto iz-za vysokoj travy.

Tamti dva stojęt jedin naprotiv drugogo, i jedin drugomu ględajųt v oči. Hlåpèc govori něčto do děvčiny, a ona uvěrjeno raduje sę jegovymi slovami. Potom on izimaje iz kěšenji svojej košulje někakovy prědmet. Ona sklanjaje glåvų, a on navěšaje jej našijnik. Naslědno on ponovno něčto do njej šepće, obimaje děvčinų siľno i dvigaje jų v gorų. Ona radostno tancuje nogami vò vòzduhu.

Sova jest veliko očarovana tutym, čto ona vidi, daže pomimo ruměnca, ktory ona čuje na svojem licu. V daljšej bųdųćnosti ona nikomu ne bųde skazati o tutom, čto ona je viděla tut v brězovom lěsu, ale poględ tutyh zaljubjencev bųde ostati v jej glåvě i v jej duši na dòlge lěta.

Ješče ne znajų čto tut napisati, prividno podobno kako v “Oblåkah”, ale uvěrjeno ne tako mnogo teksta. Možno prosto kråtko info odnośno koristnyh linkov, možno někake “trigger warnings”, někake promocijne linky i vot vse.

RÅZDĚL 1.

21.06, dènj lětnogo sòlncevråta

Sòlnce pomalo ide k horizontu i nedòlgo ono bųde zahoditi. Tutoj zahod jest osoblivy, vot končaje sę najdòlgy dènj v lětu, a počinaje sę najkråtka noć. Množstvo ljudij je uže prišlo na najvysokų gorkų, iz ktoroj jest možno dobro ględati na tuto prěkrasno nebesno javjeńje. Vsi ględajųt tutčas daleko na zapad, ględajųt oni kako črvena, sòlnečna kulja pomalo padaje među drěvěnymi domami, kako sęgaje ona bliže i bliže do brězovogo lěsa, ktory iz toj perspektivy råste za selom, ješče dalje na zapadu. Někde daleko žaręt sę svętòčne ognišča, a vò vòzduhu jest prěmnogo aromata od pečenogo męsa, od cvětovyh poljan i od lětnyh trav. Vsekde jest možno slyšati ljudske směhy, besědy i råzgovory.

Dobroslava ne ljubi, kògda na gorkě jest tako mnogo ljudij. Tutčas, jednako, ona cělkom ne ględaje na tuto. Čujno poziraje ona na zahodęće sòlnce. Posrěd ljudij jest ješče jedino jedin člověk, ktory ględaje na zapad i, podobno kako ona, čuje strah. Strah od togo, čto bųde prijdti v bųdųćnosti. Množstvo ljudij, a jedino tuti dva, ktori ględajųt na toj sòlnečny zahod, i bojęt sę. Sòlnce jest uže bliz cělkom pod horizontom, a ostavaje ješče jedino neveliky jego fragment. Pomimo togo, čto Dobroslava tako vnimateljno, tako detaljno ględaje na dvižeńje ognjevoj kulje, ne jest ona pŕva, ktora vidi něčto nadobyčajno.

• Ględajte vy, ględajte! Čto jest tuto? - govori někaka žena. Vokrųg načinaje byti nespokojno.

Dobroslava ględaje ješče vyše detaljno i… dopŕva tutčas ona vidi. Gorna čęsť Sòlnca kråtko råzblěskaje zelenym světlom. Čudno javjeńje zajmaje jedino několiko momentov, ale žena jest uvěrjena: ona je viděla tuto. Ględaje ona tutčas na Strěžimira, ktory stoji nedaleko od njej, da by uvěrila sę ona, čto on takože je tuto uviděl. I doględaje ona tuto v jegovyh očah: da, on takože je viděl tutoj zeleny blěsk. Dobroslava ide k njemu, a on oddaljaje sę od ljudij, pri ktoryh je stojal on ješče prěd momentom. Stavajųt oni dva nedaleko dalje, da by nikto drugy ne mogl jih slyšati. Ljudi ględajųt na njih udivjeno, no nikto ne imaje smělosť podòjdti bliže k njim. Vsi oni sųt prěstrašeni.

• Jednako Svarog - šepće žena.

• Svarog, ili Luna - Strěžimir popravjaje jų.

• Da, tako. Hoti to jest lěpje, než Veles.

Mųž bere glųboky dyh.

• Itak… k našim krasnym Bělozorjam bųde prijdti suhota…

• Da… bezdòžďje… - rěče Dobroslava tiho i smųtno.

• Jednako, ty jesi iměla dobro počuťje s tutym sòlnečnym zahodom. Prihodi suša… iz magičnogo prědvidyvańja… a my dalje znajemo tako malo informacij…

Žena ględaje v črveno nebo, v město, kde ješče prěd momentom je bylo Sòlnce. Davne legendy govoręt, že tuto črveno, večerno nebo jest ruměnèc bogynje Zorje, ktora ruměni sę, kògda vidi sòlnèčnogo boga, Dažboga, ktory končaje pųť na nebu svojejų sòlnečnojų karetojų.

• Prijdi ty do mene zautra rano, Sovo. My bųdemo obgovoriti tuto vsečto.

• Bųdų ja prijdti najbystro!

RÅZDĚL 2.

21.06, dènj lětnogo sòlncevråta

Dobroslava jest žricejų i lěkaŕkojų. Ona jest mųdra, råzumna, a jedno iz jej svojstv jest dobra dedukcija. Po toj pričině, a takože po povodu jej starogo prězvišča, ljudi v selu imenujųt jų Sova. Tri lěta nazad ona poznala magičny prědznak, prědskazańje, čto do jej rodnyh Bělozorjej bųde prijdti velika suša. Od tamtogo dnja žitelji sųt počęli tvoriti råzlične zapasy / rezervy, da by mogli oni ohråniti sę od strašnogo bezdòžďja, ktoro bųde prijdti v bųdųćnosti. Žrica usilovala je najdti někako rěšeńje tajemnogo proročstva, da by poznala ona kako jest možno oddaliti od sela tuto strašno javjeńje. Na žalosť, zagadka jest veliko tęžka, zato čto proročstvo jest komplikovano i možno jest jego råzuměti v mnogo råzličnyh sposobov.

Pŕvo lěto od magičnogo prědznaka Dobroslava je probovala sama-jedna sråzuměti smysl togo nedobrogo prědvěsťja. Ona nikomu ne je ničto govorila o tutom, zato čto proročstvo bylo takovo konstruovano, že ona ne mogla jego skazati nikomu drugomu. Sova je pomyslila, že izrěčeńje toj klętvy někakomu drugomu člověku moglo by iměti negativne poslědstva. Proročstvo imaje, sòglåśno s intuicijejų Dobroslavy, dva rěšeńja: dobro rěšeńje i zlo. Na žalosť, izględaje, čto klętva ne jest pòlna, a najpravdopodobno daljša čęsť teksta bųde objavjena v bųdųćnosti / prišlosti.

Kògda žena je počula, čto ona uže ne imaje nikakoj ideje odnośno zagadky, tògda ona je prišla do glavnika Strěžimira. On, kògda je poznal klętvų, tògda stal smųtny, i bystro počęl pomagati Dobroslavě v interpretaciji. V tamtom času na seljańskom věću Dobroslava je skazala žiteljam, že do Bělozorjej bųde prijdti suša, i že jest potrěbno sbirati rezervy. Ona ne je izrěkla ljudam tòčny tekst klętvy, ale vměsto togo skazala je ona jim, že ona ne može odkryti proročstvo, zato čto tuto može iměti tragične poslědice. Od tamtogo momenta žrica gostila poněkògda u načelnika v najvelikom domu, v ktorom on žive sò svojejų rodinojų / sěmjejų. Tam oni tajno probovali odgadati i sråzuměti tutų tajemnų stvaŕ. Na žalosť prěmnogo vśakodnevnyh věćij je zabiralo u njih prěmnogo časa, i oni ne sųt smogli izmysliti ničto umno. Proročstvo je ostalo skryto, a daljša čęsť poezije nikògda ne je objavila sę.

I v tògda, v tuto lěto je prišlo jarovo råvnodèństvo, a na nebu javila sę prěkrasna polarna zorja / polarno sijańje. V Bělozorjah, ktore sųt v sěverno-zapadnoj česti krajiny, tutoj fenomen ne jest rědky, na njego jest možno ględati dosť čęsto, ale polarna zorja v jarovo råvnodèństvo, v tri lěta poslě magičnogo proročstva je byl za Dobroslavų jasny znak: velika suša najpravdopodobno bųde prijdti do sela v tuto lěto. V tamtom momentu Sova je prěstala očekyvati, že bogi bųdųt jej prislati poslědny fragment klętvy. Ona prědpoložila tògda, že proročstvo, ktoro ona znaje, jest uže pòlno, i že uže ne bųde jej objaviti sę nikaky novy fragment. Pravdivo jednako, tuto jest bez malogo nemožlivo, čto tekst, ktory ona znaje, jest pòlny tekst prědznaka. Tako ili inače žena postanovila, že ona bųde čekati naslědny znak. Toj znak je iměl prijdti od Sòlnca.

Kògda tutdènj je pojavil sę tamtoj zeleny blěsk nad Sòlncem, tògda uže stalo jasno, že Veles, Bog Magije, ne jest poslannik proročstva. Tuto jest možno poznati od jego komplikovanogo teksta, jednako ako li ględati na tute dva znaky: polarnų zorjų i zeleny blěsk, tògda vsečto jest jasno i logično. O tutom takože tutdènj govorili sųt Dobroslava i Strěžimir, kògda oni sųt byli na najvysokoj gorkě. Tutdènj, v lětny sòlncevråt, je stalo jasno, že velika suša jest poslana na Bělozorje od Boga-Kovača: Svaroga, ili Bogynje Měsęca: Luny. Luna i Svarog ne sųt tako siľni bogi kako mråčny, strašny Veles.

I to jest vse, čto oni znajųt. Ale znajųt oni veliko malo. Dobroslava neustalo imaje vyše mnogo pytanij, než odgovorov. I tutdènj ona je postanovila sdělati naslědne kroky k råzrěšeńju toj zagadky. V toj večer ona hće skazati slova proročstva svojemu mųžu. Ona je skazala tuto Strěžimiru uže jedin měsęc nazad. On dobro znaje Gostimira. Mųž Dobroslavy imaje veliko logičny sposob mysljeńja, itak Strěžimir je pomyslil, že tuto jest dobra ideja. Kako bųde potom okazati sę: tuto napravdų jest dobra ideja.

RÅZDĚL 3.

21.06, pozdny večer

Dvojka jih děti uže spi, a ostala dvojka dalje zabavjaje sę pri svętòčnyh ogniščah. Dobroslava i Gostimir sųt tutčas sami v kuhnji. Mųž jědaje hlådnų, pšennų kašų, a žena ględaje na njego i mòlči. Drěvěne svěće lědva råzsvětljajųt neveliky stol, pri ktorom oni sědęt.

• Sovko, moja ljubima! Ty dumaješ. O čem?

• Da. Ja dumajų. O proročstvu - odgovarjaje Dobroslava.

• Hm, ja råzumějų. Jest li tuto svęzano s tutym zelenym Sòlncem?

Sova mòlči dòlgy moment.

• Mirko, poslušaj ty. Ja hćų izgovoriti tobě tutų magičnų poemų. My potrěbujemo pomoć.

Tuta informacija ničto ne izměnjaje v Gostimiru. On dalje pomalo jědaje ostalų kašų. Dopŕva poslě dòlgogo momenta on ględaje na ženų.

• Itak, ja slušajų - rěče on spokojno. Dobroslava usměhaje sę.

• Ne govori ty tų poemų nikomu.

Mųž kymaje glåvojų.

• Prošų ja tebe, da byś ty koncentroval sę tutčas - rěče ona, hoti ona znaje, čto Gostimir jest koncentrovany tako siľno, kako on smože. A jegova možnosť koncentracije jest zaisto ogromna. On uvěrjeno bųde smogti ględati na jejny problem s cělkom novoj perspektivy. Itak, ona ne čekaje nikakovų reakcijų od njego, prosto načinaje ona govoriti slova proročstva:

• “Usyhaje tvoje dětę, sòglåśno s želańjem, Poznaje sę člověk sò suhojų zemjejų. Kògda Moja dòćerka davaje znak ljubòvny, Kògda jej ljubòvnik blěskaje zeleńjų.

Pravda izhodi - bezdòžďje odhodi, Pravdų odkryvajųt - ustavaje suša, ale tògda Sòlnce od sòlz sę odrěkaje, I umiraje nevinna duša.

Bųde tuto tògda, kògda Měsęc Novy pomysli, že on pojde daleko za gory…”

Sova prěstavaje govoriti. V cěloj komorě jest gluha tišina. Gostimir bråzdi brvi. Tuto jest pŕva reakcija od njego. Dobroslava ničto ne govori, jedino legkym dvižeńjem glåvy pytaje kako by “čto ty o tom dumaješ?”. On krivi sę i rěče:

• Konèc? Jesi li ty skončila?

Sova ne pojmaje tutogo pytańja. Dopŕva poslě někakogo momenta ona råzuměje jegovo udivjeńje.

• Ah, da, pravda. Ty jesi tuto takože uviděl, pravda li? Tam jest někakovy nedostatòk…

• Da, tako jest. Ne jestvuje nikaka daljša čęsť? Tam jest nedostatòk kakoby dvoh linij teksta.

• Vot tako… ja neustalo čujų v glųbině sŕdca, čto tuto ne jest pòlno proročstvo.

Gostimir podpiraje glåvų o rųky i ględaje v gorų. Žena råzuměje, že slova poemy zajmajųt tutčas cěly jego råzum. Tuto uspokajaje jų. Ona čuje, čto nervoznosť izhodi iz njej. Nervoznosť, ktorų ona osvědamjaje sobě dopŕva tutčas.

• Tam uvěrjeno potrěbuje byti něčto vyše. Ja ne jesm veliky proročsky znalèc, ale ja ne pamętajų, da by tute vse klętvy i čary byli tako… tako nesimetrične… tako bez formy…

• S počętka ja jesm dumala, že bogi bųdųt prislati poslědnų čęsť proročstva. Ale tutdènj ja jesm cělkom utratila uvěrjenosť.

• A ne jesi dumala o tutom, čto cěla klętva jest uže objavjena?

• Čto znači tuto? Ne jesm ja o tutom dumala, ja jesm myslila, čto jest potrěbno čekati, da by daljša čęsť objavila sę. Ale tutdènj, kako ja govorim, ja jesm utratila tutų uvěrjenosť. Ja znajų, že poema jest, kako ty jesi skazal, “bez formy”, ale ja dumajų, že tuto jest uže vsečto, že tuto jest cěla poezija. Ne imam ja nikakyh dovodov, da byh ja myslila v drugy sposob.

Mirko bere glųboky dyh. On dumaje.

• Ne, Sovko. Ja ne mysljų, že tako jest. Čary i proročstva vsakčas sųt veliko simetrične. Od njih ide někakova… naturaľna krasnosť, odličnosť. Tuto jest tęžko nazvati, ale nu, ty znaješ o čem ja govorjų. Ty takože slyšiš, čto v tutoj poeziji jest někaky nedostatòk.

• Nu da. Itak, kake sųt tvoje konkluzije? Čto dumaješ?

• Ja hćų skazati, čto klętva je mogla objaviti sę někakomu drugomu člověku.

• Drugomu? - udivjaje sę žena - ale kako?

• Moja najljubima, jest li to važno? Ty imaješ dvě možnosti: ili konèčny fragment proročstva jest objavjeny, ili ne jest. Råzumno bųde prědpokladati hipotezų, že daljša poezija jest uže někomu znajema. Ne jest važno kako, prosto potrěbno jest jų někako najdti. V najvyše zlom slučaju ty ne bųdeš mogti najdti jej. Vot tako.

• Nu da. Ja byh hodila od jednogo doma do drugogo, i pytala vsih Bělozorjanov: “hej, ne sųt li možno bogi objavili tobě vtorų čęsť proročstva? Zato čto ja znajų pŕvų čęsť”. Tuto zvųči neråzumno, absurdno!

Gostimir ględaje na njų v ljubòvny sposob.

• Tuto jest tvoje zadańje, da byś ty dobro tuto sdělala. Ale, samoråzumno, ja bųdų probovati pomogti tobě najdobro, kako ja mogų. Ja råzumějų, že ty ne hćeš hoditi od doma do doma i pytati o klętvě. Uvěrjeno ty imaješ někakovy povod, po pričině ktorogo ty ne jesi podělila sę tekstom proročstva s drugymi ljudami. I ja mysljų, že toj povod jest v srědině teksta klętvy. Jesm li ja pravy? Možeš li ty pripomněti tute slova?

Sovka usměhaje sę legko, a jej oči v koloru kaštanov blěskajųt. Čuje ona, že tuta besěda bųde veliko intensivna i pomoćna.

• “Pravda izhodi - bezdòžďje odhodi, Pravdų odkryvajųt - ustavaje suša, ale tògda Sòlnce sòlz sę odrěkaje I umiraje nevinna duša”

Od otvorjenyh okòn prihodi radostno pěvańje svŕčekov. Dobroslava detaljno oględaje Gostimira, i tŕpělivo čekaje jego slova. Ona mogla by jemu mnogo izjasniti odnośno tutogo fragmenta, ale postanavjaje ona tutčas mòlčati, nehaj mųž sam-jedin interpretuje tutoj fragment.

• Tuta smŕť nevinnoj duši. Tuto jest pričina togo, čto ty skryvaješ tekst poezije prěd drugymi ljudami, da?

• Da.

• I tuta “pravda” iz počętka togo fragmenta takože jest pričina?

• Tòčno tako.

• Nu, my uvěrjeno imajemo tut někaky izbor, ale ja ne råzumějų jednų věć: tako ili inače, nezavisno od našego izbora, suša bųde propasti, da?

• Da, tako, ale pomysli ty o tutom ješče jednokråtno: ako li pravda bųde “izòjdti”, tògda suša bųde odòjdti. Ako li pravda bųde “odkryta”, tògda suša takože bųde propasti. Ale! - Sova dvigaje dlånj v gorų - ale tògda sųt, možno skazati, “postrånne efekty”.

• Pravda bųde izòjdti ili pravda bųde odkryta… - povtarjaje Gostimir pomalo.

• Ako li pravda izhodi sama, bez nikakoj pomoći, tògda my jesmo izigrali / pobědili. Ale ako li pravda jest odkryta, kako by s někakovojų pomoćjų, tògda… - Dobroslava vòzdvigaje rųkų i načinaje nomerovati pŕsty - jedin: Sòlnce bųde odrěkti sę od svojih sòlz, svojego plakańja, dva: nevinna duša bųde umrěti, tri: novy Měsęc bųde iměti naměr idti “za gory”, v někako pųtovańje prividno. Tuto treťje jest v daljšem fragmentu.

• I vy, ty i Strěžimir, znajete čto tuto označaje?

• Hm, na žalosť, my ne imajemo ničto tòčno… ničto konkretno…

• A kako vy jeste probovali tuto interpretovati? Kakove sųt vaše domysly?

• Strěžimir dumaje, čto tutoj fragment govori o naslědnyh znakah na nebu. Tam jest “Sòlnce”, tam jest “Měsęc”. I tuto moglo by byti prosto i jasno, ale v jegovoj interpretaciji sųt dvě slabosti.

• Kake tòčno slabosti?

• Pŕvo: tekst jest o Sòlncu, ktoro bųde odrěkati sę od svojih sòlz. Ale v pŕvom fragmentu Sòlnce, atribut Dažboga, jest opisano kako “ljubòvnik”, ktory bųde blěskati zelenjų. Ja dumajų, že tuto jest dosť čudno i nelogično, že v pŕvom fragmentu jest “ljubòvnik”, a vò vtorom jest “Sòlnce”. Ja čujų tut někaky veliky neporędòk. Vtoro: my imajemo novy Měsęc, ktory imaje naměr, da by on šèl v gory. Tuto ne imaje smysla. Poslě novolunja Měsęc ne imaje “naměr” za sdělańje něčego. On prosto tuto dělaje.

Gostimir drape svojų glåvų.

• A ako li oni ne sųt nebesne znaky… - dumaje on - tògda oni sųt…

• …oni sųt ljudi.

I ponovno jest dòlga tišina. Sova ględaje někde daleko, opiraje sę ona o stol. Gostimir poziraje za okno, v blědų črnosť toj najkråtkoj noći.

• Tuto jest sama-jedna stvaŕ, kako prěd momentom - govori on konèčno.

• Čto označaje tuto?

• Nu, ako li vò vtoroj i treťjej čęsti klętvy govor jest o božskyh stvorah, tògda čto my možemo s tutym sdělati?

• Nu, ja dumajų že bez malogo ničto. Daže cělkom ničto.

• Nu da, ako li my tako ględajemo na tuto, tògda my možemo ničto ne dělati, zato čto sųďba / dolja bųde sdělati vsečto vměsto nas.

• Ale tògda…

• Tòčno, Sovko. Tògda nevinna duša može umrěti. Ne jest li tako, čto my imajemo někakovy vliv na tute javjeńja? Na konèčny rezultat proročstva? A ako li ne, tògda… začto my ne možemo poprobovati?

Sova bråzdi brvi.

• Ale čto poprobovati? - govori ona poslě momenta.

• Poprobovati odgadati o kom tòčno govori tekst klętvy.

• Oh, Mirko! No ja jesm uže probovala, mnogokråtno! Ale ja ne znajų kako ja mogų odgadati kto može byti kto v toj klętvě…

• Děti - govori Gostimir neočekyvano. Dobroslava udivjaje sę.

• Děti? Čto?

• Podumaj ty o děťah i o mlådyh. Možlivo jest, že toj tekst govori o našej bělozorjańskoj mlådeži.

• Tvoje slova zvųčęt veliko uvěrjeno - odgovarjaje žena - začto ty tako mysliš?

• Na osnově pŕvoj hipotezy. Ja tobě izjasnjajų: my jesmo prěd momentom dogovorili, že proročstvo ne jest pòlno. My ne dumajemo tutčas, jest li to zaisto pravda ili ne. Råbotajemo my tako, kako by napravdų tekst ne byl kompletny. My takože prědpokladajemo, že někaky drugy člověk je dostal vtorų čęsť teksta poezije. My potrěbujemo najdti togo člověka, nehaj on tutčas imenuje sę “Znalèc”. My prědpokladajemo hipotezų, čto Znalèc uže imaje poslědny fragment klętvy.

• Mhm - žena slušaje Gostimira čujno.

• I dumaješ ty, že Znalèc ne prišèl by do tebe, da by on skazal, čto on je dostal poslańje od bogov prosto iz Raja?

• Nu, tòčno, on by prišèl! Prišèl by! - rěče Sova - ale nikto ne je prišèl do mene!

• A ako li toj člověk… prosto ne je sråzuměl teksta proročstva? On uslyšal tekst ale potom on bez nikakogo mysljeńja je oddalil jego iz glåvy, zato čto on podumal, že tuto ne jest važno?

• Itak, tvoje prědložeńje jest, že…

• …že ako li někto jest Znalèc teksta, tògda on jest mlådy člověk. Mlådèc ili dětę. Prinajmeńje v tutom momentu to jest najvyše pravdopodobno.

• Hm - načinaje Sova - zaisto ja ne jesm dumala o tutom v taky sposob.

• Znaješ ty, tuto ne jest ničto uvěrjeno. My govorimo o proročstvu, ktoro jest možno råzuměti v prěmnogo råzličnyh sposobov.

• Da, da, to jest jasno. Ale tuto otvarjaje mi oči, ja vidim nove možlivosti. Istinno! - Sova udarjaje dlånjų o vtorų dlånj - istinno jest možno načęti od dětij i mlådeži!

Jej oči råzblěskajųt. Ona imaje tutčas prěmnogo myslij v glåvě.

• Ja viđų, že u tebe sųt uže někakove pŕve domysly, pravda li? - usměhaje sę Gostimir.

• Da! Posrěd mlådyh ja byh smogla najdti takovyh, ktoryh ja byh obględala vnimateljno!

Dobroslava od vyše než dvadesęti (20) lět jest seljańska akušerka i ona je vitala na Zemji množstvo bělozorjańskih dětij. Ona znaje o njih prěmnogo vyše, než drugi žitelji, daže poněkògda než něktori roditelji.

• Dumaješ li ty možno o někom, Sovko? - zapytyvaje spokojno Gostimir.

• Zlåtomira! - odgovarjaje žena - jej zěnice v očah ne imajųt råvnaky råzměr!

• Zaisto li? Ne jesm ja nikògda tuto uviděl.

• Nu, tuta råzlika jest nevelika. Ale tuto može označati klętvų.

• Moment, moment. A kto jest zaklinatelj toj magije?

• My znajemo, že tuto jest ili Svarog, ili Luna.

• Tuto sųt ogromni, mogųtni bogi! Jest li vòobče možlivo měriti silų klętvy po råzměru zěnic? Ja tuto ne råzumějų.

• Spokojno, ja pojmajų, čto ty hčeš skazati. Da, ty praviľno mysliš, tako siľny čar mogl by ostaviti vyše vidimy znak na tělu. Nu, tutčas ja pripominajų sobě, že stary Mirogněv takože je iměl neråvnaky råzměr zěnic, daže ješče vyše než Zlåtomira, a jego cělo žiťje je bylo normaľno, i ne je byl u njego nikaky slěd od magičnoj klętvy.

Sova ględaje v okno, dumaje ona.

• My jesmo takože myslili, čto tutų klętvų je mogl čarovati někaky člověk. Tògda råzlika v velikosti zěnic mogla by ne byti tako velika. Ale ty znaješ kako slabo ljudi mogųt koristati / upotrěbjati magijų. Možno ako li by někto imal někaky magičny prědmet… možno někaky talisman ili něčto, čto naturaľno imaje magičnų silų. Ale v tute desętky lět ja ne jesm viděla ničto tako v Bělozorjah…

• Hmm, råzumějų ja - Gostimir takože ględaje v okno - možno jest ješče někto drugy?

• Izrojevod - Dobroslava govori tuto imę cělkom bez mysljeńja - hlåpèc je narodil sę s čudnymi znakami na tělu.

• I može li tuto byti od klętvy? - mųž dopytyvaje tŕpělivo.

• Nu, problem jest, že najpravdopodobno ne. Tuto ne jest od klętvy. A znaky sųt bystro propadli, izčeznųli. Tako i inače tute znaky sųt byli jedino povod do ogovarjańja Dobrosulky, ktora, kako ja pamętajų, rodila je Izrojevoda s velikym boljem - rěče Dobroslava i nabiraje vòzduh za daljše govorjeńje. Ględaje ona na Gostimira.

• Nu, govori ty, govori. Ja vidim, že ty jesi kako ryba v vodě - mųž usměhaje sę do njej.

• Stojimir - govori žena - on je byl veliko slaby, kògda sę narodil. On je byl prividno najvyše legko dětę, ktoromu ja jesm pomagala prijdti na Zemjų. Nu, a pamętaješ li ty takože, kako jemu je bylo tęžko učiti sę, kògda on prihodil je na moje zajęťja s dětami?

• Da, pamętam ja, pamętam kaky on s počętka je iměl problem, da by naučil sę on dobro čitati.

• Istinno, no potom on dostignųl vse druge děti.

Sova vòzdyhaje tęžko.

• Ale… tuto takože može ne iměti nikakų pričinų v magiji, tako prosto je moglo slučiti se… A pamętaješ li ty v kakom stańju je byla Kalina, kògda je brěmenna nosila jego v svojem lonu?

• Da, ja pamętajų - Gostimir vòzdvigaje drěvěnų lòžicų i strugaje dno misky s kašejų - ona i Bojeslav nikògda ne iměli dobro odnošeńje k sobě.

• A ja daže dumajų - Sova govori tiho - že to, čto ljudi sųt govorili odnośno narođenogo s čudnymi znakami Izrojevoda, je bylo pričina togo, že Stojimir je byl slaby. Nervozna žena, bez podpora od svojego mųža, i vot jest efekt. A potom ješče ljudi sųt govorili, že Stojimir bųde imati mråčnų bųdųćnosť, zato čto “on je narodil sę v najvyše črnų noć”. Nu i čto? On jest živy, i jest jemu dobro, kako jest možno uviděti.

V selu ljudi govoręt, že znaky Izrojevoda sųt kara, poslana od bogov k Dobrosulkě. Ljudi probujųt domysljati sę, že otèc Izrojevoda ne jest mųž Dobrosulky, Kresimir, ale mųž Kaliny: Bojeslav. Tuto ogovarjańje Dobrosulky i Bojeslava, a takože tuto, že Bojeslav ne jest podpor dlja svojej ženy Kaliny je byla pričina togo, že Kalina stala veliko smųtna i slaba. Nedòlgo potom ona je rodila Stojimira, slabo i bolězlivo dětę, ktoromu ljudi prědvidyvali mråčnų bųdųćnosť. Oni sųt govorili tuto po pričině togo, čto on je sę narodil v “najčrnų noć”.

• Nu, zapravdų. Vse tute děti sųt iz jednogo lěta, pravda li?

• Da, bez malogo iz jednogo lěta. Među najstarym i najmlådym jest šesť měsęcev. Najpŕvo najstary: Izrojevod, v desętom měsęcu v četyridesęť vtorom (42) lětu. Potom s počętkom naslědnogo, četyridesęť treťjego (43) lěta, v pŕvom měsęcu, je narodil sę Stojimir. A dva měsęci pozdněje, v treťjem měsęcu, je rodila sę Zlåtomira. - Govori Dobroslava a v jej glåsu jest možno slyšati gòrdosť. Zapravdų ona jest veliko rada, že tako dobro pamętaje tute detalje. Tuto ne jest tako očevidno, zato čto zabyvaje ona poněkògda råzlične věći. Tuto jest efekt davnogo neščęstlivogo poranjeńja, poslě ktorogo Sova do tutdènj imaje neveliky sråst na čelu.

Mųž vòzdyhaje i najprividno pripominaje sobě davny čas. Oni dva dobro vsečto tuto pamętajųt. Pamętajųt oni kako svaťbena ljubòv Kaliny i Bojeslava, roditeljev Stojimira, je stavala slaba, a potom råzpadla sę. Pamętajųt oni tuto, kako Kalina stavala vyše i vyše smųtna i zaključena v sobě. Oni detaljno pamętajųt, kako v několiko lět pozdněje je umrla Dobrosulka, mati Izrojevoda. Pamętajųt oni bolj i žalj Kresimira, jejnogo mųža, ktory je byl znajemy od togo, že nikaky žalj ne je smogl izniščiti jego.

• Zautra rano ja idų do Strěžimira, ja bųdų jemu skazati o vsem. A potom ja bųdų zvati děti i mlådež, i bųdemo my zajedno idti do lěsa nabirati lěkaŕske råstliny. Možno bųdų ja smogti poznati něčto vyše. Hvala tobě, Mirko, ty jesi zaisto mi otvoril oči!

RÅZDĚL 4.

22.06, srědina dnja

• Izrojko! Izrojko, barane, ja govorim do tebe!

Legky udar v glåvų povraćaje jego do reaľnosti. Izrojevod ględaje na Stojimira, ktory usměhaje sę k njemu.

• Zlåta, ona… je poględěla tut - rěče emocijno Izrojèk i ponovno ględi on v strånų, kde stoji děvčina.

• Ehh, Izrojevode! - Stojimir tykaje hrebet prijatelja - vměsto ględańja ty trěbuješ konèčno idti k njej i pogovoriti s njejų.

Zlåtomira živo besěduje sò svojimi prijateljkami. Děvčęta stojęt pri jezerku i nabirajųt vodų do vědr. Jih glåśny směh prihodi do ušij hlåpcev, ktori ležęt tutčas pod starojų lipojų i čuvajųt stada kråv, ktore pasųt sę nedaleko. Izrojevod detaljno oględaje Zlåtomirų, on obdivjaje jej dòlge, jasne vlåsy, jej figurų, jej energičnosť, tuto, kako ona siľno mahaje rųkami, kògda něčto govori, tuto, kako ona glåśno směje sę. Obdivjaje on jų i prědstavjaje sobě: jejny aromat, kògda ona prěhodi pri njem, jej blěskajųće, zlåte, temne oči. On mečtaje tutčas o tom, da by ona prišla tut do njego, da by obråtila k njemu svoje čuvańje, da by skazala ona jemu prinajmeńje jedno slovo.

Hlåpec vòzdyhaje tęžko.

• Ale ja jesm trevožny! A ako li ona bųde smějati sę nad mnoju? I bųde ona tuto skazati vsim děvčinam?

• Izrojče, poslušaj ty. Ne bųdeš ty poznati, dopoka ty ne bųdeš probovati. Pomysli ty o tutyh věćah, ktore ty možeš utratiti. A naslědno pomysli ty o tutom, čto ty mogl byś dostavati. Včera, v Lětny Sòlncevråt, ty ne jesi izkoristal svoj šans. Ja tuto absolutno råzuměm. Ale bųde naslědny šans, tobě jest jedino potrěbno neveliko pomogti svojemu ščęsťju.

Hlåpèc ničto ne odgovarjaje. Jedino ględaje on, kako grupa děvčęt ględaje k njim. On vidi kako one šepćųt něčto, kako one ględajųt na dvoh pastuhov pod lipojų. V tom momentu jedna iz njih govori něčto vyše glåsno, a vse one ględajųt potom v strånų trasy do sela.

Izrojevod mimovoljno takože tam ględaje, i vidi on četyrěh ljudij, ktori idųt k jezeru. Děvky bystro zabirajųt sò sobojų vědra i idųt v jih strånų. Mlådèc tykaje Stojimira.

• Ględaj ty. Vitoslav ide. S Dobroslavojų.

• Hm? - hlåpèc podpiraje sę o rųkų i zabiraje vysokų travų iz-prěd svojego lica, da by tòčno mogl on viděti čto tam děje sę.

A potom jest slyšny glåśny svist, i siľny zòv Vitoslava, v ktorom obadva mlådci slyšęt svoje imena. Oni bystro vòzdvigajųt sę i idųt v tamtų strånų.

• Vy idete s Dobroslavojų - govori mųž, kògda oni prihodęt do njih.

• A čto s kråvami? - dopytyvaje Stojimir.

• Ja bųdų jih doględati. Žrica trěbuje vas vsih, da byste pomogli jej nabirati råstliny v lěsu - Vitoslav ukazyvaje Sovų i jej dvoje děti, ktori stojęt za njim. Starějša děvčinka dŕžaje rųkų svojego mlådšego brata.

• Vot tako, mlådeži! - načinaje ona - mi jest potrěbno nabirati množstvo lěkaŕskoj zeleniny, zato čto moja rezerva uže končaje sę.

• Tako jest, gospođo Dobroslavo! - govori radostno jedna iz děvòk.

• Děvčęta, nesite vy vodų do sela i prizòvite ostalyh. Vy vsi bųdete mi tutdènj potrěbni. Něktori hlåpci sųt v skladišču. Sěmirado - govori ona do svojej dòćerky - idi ty zajedno s Jaromyslom najdti Morislava, zato čto on je najpravdopodobno pošèl v polje zajedno s otcem. A ja, zajedno s Izrojevodom i Stojimirom, bųdų čekati vas pri dųbu.

I idųt oni vsi do srědiny sela, a pomalo od jih grupy odhodęt do svojih domov naslědne děvčiny s vědrami. Nakonèc prihodęt oni pod dųb, ktory råste v centru Bělozorjej, i stavajųt pod njim. Stojimir tògda pytaje:

• Gospođo Dobroslavo, a toj zeleny blěsk od Sòlnca, o ktorom vsi v selu govoręt… jest li on někako svęzany s tutojų suhotojų?

Izrojevod ględaje na žricų. On jest veliko interesovany jej odgovorom.

• Hm - žena ględaje někde daleko - čto ja mogų tobě skazati. Da. Možlivo. Ale za tuto my jesmo gotovili sę tute tri lěta.

On ne je očekyval takovogo odgovora. On dumal, že jej odgovor bųde vyše magičny i tajemny. Ale Dobroslava jest Dobroslava, ona vsakčas vsečto govori v taky analitičny, zamysljeny sposob. Ona zvųči, kako by vśako slovo je bylo za nju veliko važno.

• I znajete vy… - govori ona dalje - ja mysljų, že tuto jest dobry slučaj, že my jesmo tut tri: ja i vy. Zato čto ja znajų, že vy jeste mųdri, umni hlåpci, i že vy ne bųdete råzočarovati Bělozorjej.

• Čto vy hćete skazati, gospođo Dobroslavo? - dopytyvaje Izrojevod interesovano.

• Ja hćų skazati, čto ja vam dověrjajų sę, ja věrjų, že my vsi zajedno bųdemo smogti poběditi vśako zlo, ktoro prihodi k nam.

Izrojku izdavaje sę, že lice Stojimira tutčas stalo neveliko vyše blědo.

• Bųde li to strašna suša? - zapytyvaje on.

• Stojko, ja napravdų ne znajų. Ty trěbuješ mi věriti. Ale ne boji sę ty. Tako, kako ja jesm skazala: ja věrjų vam, i věrjų v vas. I v drugyh Bělozorjanov takože. Stojęt oni potom i mòlčęt. Izdaleka, od sěvernoj trasy približaje sę k njim trojka dětij. Sěmirada i Jaromysl vedųt Morislava pod dųb. Iz jednogo doma izběgaje někaka děvčina, i takože ide ona k centru.

• Ako li vy bųdete iměti někakovy strah, tògda prihodite vy kò mně. Pamętajte vy, že ja jesm tut v Bělozorjah za to, da byh ja nesla pomoć vsim ljudam, ktori trěbujųt pomoć. Jasno?

RÅZDĚL 5.

22.06, srědina dnja

Tute slova žrica je potom povtorila vsim děťam. Izrojevod je podumal, že tuto ukrěpjaje jego. Dobro jest znati, čto sųt ljudi, ktori mogųt i hćųt pomagati drugym. Mlådèc pripominaje sobě, kako v několiko lět nazad on je upadl neščęstlivo i råzbil svoje kolěna. Gospođa Sova je byla tògda nedaleko, ona je vzęla jego rųkų i povedla jego do svojego doma pri najvysokoj gorkě. Tam ona pomazala jego rany někakym lěkaŕskym mazilom. Izrojko směsta počul je pomenšeńje bolja.

Pripominaje sobě on, kako Zlåtomira je priběgla tògda k njemu i čuvstveno zapytala či jest li u njego vse v porędku. Jejny usměh je byl tògda tako osoblivy, neobyčajny, tako jasny i čudny, že mlådèc do tutdènj mysli, že tuto jegovo vòzpomněńje jest jedno iz najkrasnyh vòzpomněnij jego žiťja. Daže pomimo togo, čto on je načęl plakati, kògda děvčę je zapytalo.

On ruměni sę tutčas i siľno tręse glåvojų. On povraćaje sę do trgańja / rvańja listov mlådogo, dikogo česnka. Aromat dohodi do jego nosa i zaglušaje tamto sråmotno vòzpomněńje. Ględaje on vokrųg sebe. Na ščęsťje nikto ne je uviděl jegovogo ruměnca.

RÅZDĚL 6.

22.06, srědina dnja

Děti běgajųt v lěsu, a Sova lědva može jih čuvati / strěgti. Radimir, ktory imaje šestnadsęť (16) lět, bije drugyh hlåpcèv někakojų koprivovojų větkojų. Kògda on jest blizko Dobroslavy, tògda ona bystro hvataje jego, a potom ona trgaje jego uho i napominaje, čto on jest jedin iz najstaryh ljudij tut, i že on trěbuje postųpyvati kulturno, kako jest potrěbno.

Sěmirada, ktorų ljudi imenujųt takože Jagoda, nikògda ne je ljubila Radimira, itak kògda ona vidi, že mati kriči na njego, tògda čuje ona velikų gòrdosť. Ona jest dòćerka seljańskoj lěkarice, itak ona probuje doględati vse druge děti, da by mogla ona pomogti mamě. V někakom momentu ona vidi osobų, ktora sbiraje zelenų [{ahillejų]}. Podhodi ona bliže.

• Ne tako, Vesela! Ne tako! - usměhaje sę ona.

Děvčina, jednako, ne odgovarjaje. Ględaje ona dalje v strånų grupy hlåpcev, ktori stojęt pod někakym drěvom.

• Hej! Zlåtomiro! Kde ty jesi odletěla? - Sěmirada tykaje jej rųkų. Tamta stavaje ruměna. Děvčinka prisědaje pri njej.

Vse děvky v selu znajųt, že Zlåtomira jest siľno zaljubjena. Jagoda, iz někakogo povoda, jest tutym absolutno očarovana. Ona veliko miluje byti sò starějšimi děvčinami, ktore smogųt črěz dòlge časiny govoriti o velikyh, romantičnyh ljubvah, i o malyh zaljubjeńjah. Pętnadsęť-lětnoj Jagodě mnogo podobajųt sę tute historije, råzgovory i povědky, ktore može ona prěživati zajedno s koležankami. Tutčas, kògda ona vidi ruměnų Zlåtomirų, ponovno ona počinaje mysliti o tom, čto čuje zaljubjeno děvčę.

• Ah, Jagodka. To jesi ty! Pomiluj - odgovarjaje Zlåtomira sråmotnym glåsom.

• Ja jesm uviděla, čto on je ględěl v tutų strånų - šepće Sěmirada.

Zlåtomira usměhaje sę. Ona znaje, že děvčinka, tako kako i prijateljky Zlåtoj, sųt dobro orientovane v jej čuvstvah i ljubvi. Jagoda znaje tuto, itak ona može svobodno govoriti s koležankojų, ktora jest o dva lěta vyše stara než ona. Ona znaje tuto, i tuto znańje zadovaljaje jų. I tuto jest za njų cěnno, zato čto Zlåtomira jest zaisto odličny člověk.

Prěmnogo děvčęt zavidi jej krasotų. Sěmirada domysljaje sę tuto, kògda ględaje na jih lica, kògda Zlåta jest někde blizko. Jagodě takože izdavaje sę, že absolutno vśaky hlåpèc v selu siľno zaljubjaje jų.

Zlåtomira ględaje na děvòčkų vnimateljno. Bere ona glųboky dyh i usměhaje sę ponovno.

• Nu, vyše dobro bųde ne ględati tam, zato čto ja bųdų cělkom zabyti čto ja potrěbujų dělati - směje sę ona - začto ty govoriš, že něčto ne jest dobro?

Jagoda takože povraćaje sę do reaľnosti.

• Ah, da. Ględaj ty. Ty rveš råstliny zamnogo nizko pri steblu. Tuta čęsť ne jest potrěbna. Dodatòčno… - děvčinka vòzdvigaje glåvų i poziraje vokrųg - tam råstųt {[ahilleje]} v světlu Sòlnca. Tute, ktore råstųt v temnosti ty možeš ostavjati.

• Mhm, dobro - Zlåtomira usměhaje sę i ponovno ględaje v strånų hlåpcev.

• Zlåtko! Kako ty tutdènj sòlnečno izględaješ. Moje sŕdce raduje sę, kògda ja tebe viđų! - šepće Jagoda.

Tògda na licu děvčiny jest možno lědva uviděti nevelikų, skrytų bojaznj. Dòćerka Dobroslavy dobro znaje odkųd jest tutoj strah. Zlåtomira boji sę skazati svoje čuvstva svojemu zaljubjencu.

• Tuto ne jest ničto strašno, Veselko! - Sěmirada klade rųkų na jej ramenu i ględaje glųboko v jej temne, zlåte oči - skaži ty jemu tuto, prosto!

Jagoda ne imaje nikako pravdivo izkušeńje odnośno zaljubjeńja, ale ona intuitivno čuje, čto potrěbuje Zlåtomira.

• Ale ja bojų sę… - govori ona tiho.

• Začto? Prosto izrěči jemu vse svoje čuvstva i emocije. On tuto bųde sråzuměti! Ty tòčno znaješ, že Stojimir jest umny mlådèc!

RÅZDĚL 7.

31.06, večer

Ljudi govoręt, že kògda Dažbogu, bogu Sòlnca, jest veliky nedostatòk svojej milovanoj, bogynje večera, Zorje, tògda on zabiraje jų na pohodkų do neba, v Mlěčnų Pųť. V toj čas nebo blěskaje råzličnymi, krasnymi světlami, ktore imenujųt sę “polarno sijańje” ili “polarna zorja”. Tuta zorja jest simbol ljubvi i ljubòvnogo želańja. V tekstu proročstva sųt slova “moja dòćerka davaje znak ljubòvny”, a potom “jej ljubòvnik blěskaje zelenjų”. Do momenta lětnogo sòlncevråta Dobroslava i Strěžimir ne sųt byli uvěrjeni, či tute slova odnosęt sę do bogynje Zorje i Dažboga - jej ljubòvnika. Ako li by poslannik proročstva byl bog Veles, ili bogynja Mokoš, tògda Sova by očekyvala, že nebesny znak bųde prihoditi od jednoj iz jih dòćeròk: stråžničky Navije - Nije, ili bogynje Měsęca - Luny.

Polarno sijańje v jarovo råvnodeństvo davalo je Dobroslavě uvěrjenosť, že naslědny znak bųde prijdti od Sòlnca. Ona je takože domyslila sę, že ako pŕvy znak je prišèl od Zorje, itak od bogynje, ktora ruměni sę, kògda vidi sòlnečnogo Dažboga, tògda tuto označaje, že potrěbno jest ględati na zahody Sòlnca. Tuto jest isto moment, v ktorom bog i bogynja shodęt sę poslě dòlgogo dnja. Dobroslavina intuicija zaisto je byla prava. Zeleny blěsk desęť dnjev tomu jest jedin dovod, a to, že poslě tamtogo javjeńja ne je spadl daže najmenši dòžď, jest vtory dovod. Itak, tutčas jest jasno: poslannik proročstva jest ili otèc, ili mati bogynje Zorje: ili Svarog, ili Luna. Poznańje poslannika v tom momentu ne imaje veliko značeńje, ale Sova htěla by tuto poznati, zato čto ona prosto želaje poznati pravdų. Ona obdumala, že bųde ona ględati, či ne imaje li někto v selu někaky magičny prědmet. Ako li tako jest, tògda někto smogl by zaklinati čar. Ako li tako jest, tògda možno jest najdti togo člověka.

A jest pravdopodobno, že tuto je mogl sdělati člověk. Tuta hipoteza može byti praviľna, ako by ględati na slova pŕvoj linije klętvy: “sòglåśno s želańjem”. Jest li zaisto šans, že někto je poželal, da by prišla suša?

Sova råzmysljaje o tutom od kògda ona je izšla iz doma Strěžimira. Pogovorjeńje s načelnikom ne je davalo jej mnogo novyh informacij, ale tamta besěda s Gostimirom v lětny sòlncevråt je povedla ženų do togo, da by ponovno prěmyslila ona něktore věći. Do togo momenta ona je myslila, že slova “usyhaje tvoje dětę” imajųt konotacijų s plodami zemje. Tutčas jednako ona dumaje, že tuto može označati něčto cělkom drugo, a linija “usyhaje tvoje dětę, sòglåśno s želańjem” jest někaka divna, čudna prognoza, prědskazańje, prośba.

Ide ona tutčas do doma Zemjevita i Ljudmily, da by pomogla ona gospodynji, ktora od dòlgogo uže časa žali sę, že ona imaje strašne noćne mory, iz povoda ktoryh ona ne može spati. Dvèri otvarjaje mala, devęť-lětna děvòčka: Ljuta, jedna iz četyrěh sestr.

• Mamo! Gospođa Dobroslava je prišla! - dětę kriči, hvataje rųkų Sovy, i vede jų do kuhnje.

• Dobry večer! - žrica pozdravjaje žiteljev doma.

• Dobrodošli! {[Bųdi sъdorva]}, Dobroslavo! - govori sědęća pri stolu, legko siva Ljudmila. Pri njej sědęt naslědne dvě sestry: Ščedra i Soběslava, a najstara, Zlåtomira, omětaje tutčas podlogų metlojų.

• Dobry večer! Želajete li možno råstlinny čaj? - usměhaje sę ona.

• Ah, Zlåtko, ne, hvala. Tako i inako my bųdemo skoro idti do Vyšeslavy, da byhmo pomogli jej s kyslojų kapustojų.

• Oh, mamo, ideš ty takože? - Zlåta dopytyvaje Ljudmilų.

• Nu, da. Idų ja - odgovarjaje ona i usměhaje sę.

• Krasno! Råbota s prijateljkami bųde za tebe dobra!

Dobroslava klade na stol koženy měšèk i načinaje izimati iz njego lěkaŕstva, ktore ona je prigotovila několiko dnjev nazad, iz råstlin, ktore ona nabirala v lěsu zajedno s mlådežjų. Davaje ona na stol něčto ovinųto v material, někakų fljaškų sò sušenymi råstlinami, a takože malu fljaškų s medom, v ktorom plavajųt zelene listky. Vse četyri sestry podhodęt bliže, i s obdivjeńjem oględajųt prědmety na stolu. Bělozorjani veliko rědko mogųt viděti steklěne fljašky, zato čto tute prědmety sųt tvorjene daleko v Kamenogrådu, glåvnom grådu krajiny. Dobroslava trudi sę, da by vsakčas iměla ona dostatòk tutyh fljašèk, a vśaky člověk, ktory veze sę do Kamenogråda, znaje, čto Sovka bųde prěščęstliva, ako vraćajųći sę bųde jej privezti nemnogo fljašèk. Vśaky znaje, že ona bųde prěščęstliva i ščedra.

• Ljudmilo. Ja ostavjajų tobě tuto vsečto - rěče Sova i ukazyvaje jednų iz fljašèk, v ktoroj sųt sušene råstliny - čaj iz {[melissy]}, {[kamilici/romanka]} i hmelja - ty trěbuješ piti četvŕtinų časiny prěd spańjem.

• Fu! Hmelj! - krivi sę mala Ljuta i ukazyvaje svoj język.

• Ljutomila, tuto ne jest krasivo! - mati kori děvčinkų.

• V cěloj fljaškě hmelja jest veliko malo - žrica gladi jų po glåvě - v drugom slučaju čaj byl by zamnogo goŕky, i ne možno by jego bylo izpiti. A do hlådnogo čaja ty možeš dodati nemnogo {[melissovogo]} meda.

Tutčas Dobroslava ukazyvaje ovinųty material.

• Tuto jest lavandovo kadilo. Pali ty jego prěd spańjem i spi ty pri njem. Ja bųdų ostaviti tobě kadiľnicų, kde ona… ah, tut jest - i izimaje ona iz měška metaličny, blěskajųći prědmet.

A oči děvčęt ponovno iskręt sę.

• Råbota iz Ritovŕha. Napravdų žitelji toj krajiny dělajųt prěkrasne věći. Davno tomu ja jesm jų kupila v Kamenogrådu - govori žena s gòrdosťjų.

• Hvala tobě, Sovo - govori Ljudmila nesmělo.

• I v tom momentu tuto jest vsečto. Prěd spańjem poprobuj ty uspokojiti sę i vzęti nemnogo dòlgyh dyhov. Prěd vsim: ne boji ty sę, tògda bųde dobro.

• Ja ne znajų, kako ja smogų odplatiti tobě.

• Bųd ty zdråva, tako ty možeš odplatiti. I pamętaj ty: ako li něčto nedobro děje sę, tògda prihodi ty do mene. Vse tute zle noćne mory bųdųt odòjdti, my bųdemo smogti poběditi tuto!

I usměhaje sę Dobroslava k njej. Pohvaljaje ona děti i ponovno blågodari ona jih za pomoć pri nabirańju råstlin iz lěsa, a potom ide ona zajedno s Ljudmilojų nedaleko, do doma Vyšeslavy, v ktorom několiko žen pomagaje kysliti kapustų i dělati džemy iz mlådyh malin i slådkyh jagod.

RÅZDĚL 8.

31.06, večer

Bělozorjańske ženy obyčajno sųt mile i dobrodušne. Jednako, jest pęt specifičnyh žen, ktore ogovarjajųt vsečto i vsih, kògda one shodęt sę zajedno. Dobroslava ne ljubi tutoj grupy, ale čuje ona, že ne može odkloniti svojų pomoć, kògda ljudi prosęt jų. Itak, sědi ona tutčas pri stolu i gotovi kapustų za kysljeńje, a jednočasno slušaje o čem govoręt ženy. Mimovoljno ona poznavaje kto s kym, začto i kògda, od kogo i za kakų zaplatų.

Ona čuje vyše nervoznosti, kògda tema vòzvraćaje sę k Dobrosulkě, i jej potenciaľnoj nevěrnosti odnośno svojego mųža, Kresimira. Dobrosulka, mati Izrojevoda, je umrla mnogo lět tomu, kògda jej syn je iměl šesť lět. V selu, posrěd žiteljev, neustalo jest věra, že pravdivy otèc Izrojevoda jest Bojeslav, mųž Kaliny, materi Stojimira. Za tuto ne sųt nikake siľne argumenty, a jediny “dovod”, ktory prědstavjajųt ogovarjajųće seljanky, jest tuto, že Izrojevod je narodil sę sò znakami na tělu. Govoręt one takože, že dětę jest podobno do Bojeslava, ale Sova nikògda ne je smogla tuto uviděti.

• Ah, stary Bojeslav. Kako on mogl tuto sdělati bědnoj Kalině - govori gospođa Sambora.

• Nu, on jest pijanica, a takože nevěrnik. Žalostno - komentuje Vyšeslava.

Dobroslava vòzdvigaje sę i podhodi do ognišča, da by zaměšala ona jagodovy džem, ktory vari sę v grncu.

• A vy, gospođo Sovo, čto o tutom dumajete? - zapytyvaje naglo Nedomira, i uvažno ględaje na maly nož, ktorym ona sěkaje kapustų.

Žena ględaje v jih strånų. Ona cělkom nemaje ideje čto o tutom mysliti. Zaisto, ona nikògda ničto ne je myslila. Dumaje ona tutčas.

• A možno tuta suhota, ktora jest uže od desęti dnjev, jest iz povoda takovyh perverzijnyh afer? - dodavaje Slavomira.

Ljudmila sědi tiho i sěkaje listky mlådoj kapusty.

• Isto, Bojeslav sdělal je problemy, a bogi načinajųt mstiti sę! - govori Vyšeslava triumfaľno i vòzdvigaje dlånj v gorų.

• Zorjo, prosi za nas! - prěstrašaje sę Sambora.

Dobroslava ględaje v plåmenj, ktory tancuje v ognišču.

• Ne govorite vy uže tako! - rěče Ljudmila nervozno.

• Čto jest, Ljuda? - zapytyvaje Slavomira - bojiš ty sę božskogo gněva?

• Davajte vy žrici Dobroslavě spokoj, da by ona mogla dobro obdumati čto jest potrěbno sdělati, da by bezdòžďje stalo oddaljeno. Vy znajete kako komplikovane mogųt byti klętvy! Ne govorite vy gluposti!

• Ljuda, spokojno! - Nedomira klade rųkų na jej ramenu - ty jesi tutdènj ne v svojem nastrojeńju.

• Da, tako, zato čto… Dobrosulka uže tako dòlgo ne žive. Odkųd vy jeste tako uvěrjene, že tuto vsečto jest pravda? Davajmo my uže pokoj!

Sova udivjaje sę. Ljudmila vsakčas ohotno ogovarjaje vsečto s prijateljkami. I tuta tema, hoti jest dosť smųtna, izdavaje sę, že vsakčas je byla jej ljubima tema. “Najprividno tute noćne mory ruinujųt jej humor” - dumaje ona.

• A začto ty jesi taka gněvna, Ljuda? - zapytyvaje Vyšeslava - strěži ty svojej Zlåtomiry, zato čto Izrojko ględaje na njų tako zaljubjeno, že…

• A kto znaje, čto by bylo od takoj ljubvi, pravda li? - dodavaje Sambora.

• Isto! - kriči Slavomira.

• Ne bųď ty trevožna, Ljudo - Nedomira obimaje jų - gospođa Sova uvěrjeno bųde něčto izmysliti na tvoje zle mory. “Jedina žena, ktora imaje ješče nemnogo empatije” - dumaje žrica.

I ne je ona smogla skazati ničto odnośno tutoj temy, zato čto ona bystro izměnjaje sę, a koncentruje sę ona na někakyh drugyh seljanah i seljankah. Do konca večera v glåvě žrice ostavaje někaka nekomfortna myslj. Sova dumaje, že tutoj ogovor, odnośno Dobrosulky, jest něčto, čto imaje někde svoj počętòk. Tuto ne jest zaisto ničto novo, ale žrica čuje někakų bojaznj odnośno suše i proročstva. Tutoj stary, nepovažny ogovor v posrědny sposob dotykaje Izrojevoda, o ktorom ona sama dumala, že jest povęzany s klętvojų.

Jest uže pozdny večer, kògda umorjena Sova kaže ženam “dobrų noć”. Ide ona v strånų doma i vidi ona uže světlo od kuhnje. Gostimir jest seljańsky drěvorųb, i obyčajno on izhodi iz doma rano jutrom, a vraćaje okolo zahoda sòlnca. Rodina jest uže prividno kompletna, i jědajųt oni vsi zajedno večerjų. Sova stavaje na moment na jednoj iz goròk, ktorų ona imaje na trasě do doma. Odvraćaje sę ona. Sòlnce, ktoro davno uže zašlo je za horizontom, ostavilo je na nebu temno-nebesky blěsk dnevnogo světla, ktory pomalo stavaje vyše i vyše črny. Prihodi mråk noći. Vtògda žena vidi mlådy Měsęc v formě sŕpa.

• Tridesęty pŕvy (31) dènj šestogo měsęca, dva dnje poslě novoluńja - šepće ona - nova Luna načęla je svojų pųť…

Sovka načinaje tutčas pojmati, že ona pòlno ne råzuměje tuto komplikovano proročstvo. Novy Měsęc je uže pošèl v novų pųť na nebesah, a v selu ne je stalo ničto nadobyčajno, čto moglo by dokazati, že suša bųde bystro ukončiti sę. Uže tutdènj fermeri načinajųt alarmovati, že mlåda pšenica i jęčmenj načinajųt niščiti sę, i že tuto lěto može zaisto byti tęžko. Ako li ona ne smože bystro najdti odgovor odnośno tutoj “pravdy”, o ktoroj govori tekst klętvy, tògda tako suša ne bųde ukončiti sę, kako i někto bųde umrěti. I to bųde bezvinny člověk.

Dobroslava čuje strah, a v tutom strahu probuje ona bystro izmysliti někaky naslědny krok, ktory ona može sdělati. Od momenta, kògda ona je skazala vsim děťam, da by one ne bojali sę, i da by one prihodili do njej, kògda bųdųt iměti vse jedno kaky problem, nikto ne je prišèl. Itak, kako jest možno najdti člověka, ktory znaje vtorų čęsť magičnoj poemy? Jest li tuto možlivo? Kto jest kto v tutom proročstvu? Kto jest Sòlnce, ktoro odrěkaje sę svojih sòlz? Kto jest Novy Měsęc? I, najvažno, kako najdti nevinnų dušų, ktoroj grozi smŕť? Či jest li možlivo, že někaky člověk je naměrno zaklinal tutų klętvų? Ako li tuto jest pravda, tògda možno jest možlivo, da by on byl najdeny?

Tęžke myslji spadajųt na Dobroslavų kako grom. Sòlzy načinajųt tekti od jej očij. Ona čuje bezsilų. I naglo slyši ona glås Gostimira:

• Sovko?

Odvraćaje sę ona. Mųž vidi jej plač, a ględaje on na njų s pòlnym sråzuměńjem.

• Ne boji ty sę, ljuba! Tuto jest naša zajedna trevoga - rěče i obimaje jų siľno.

I idųt oni zajedno do doma. A bogynja Luna ględaje na njih iz nebes.

RÅZDĚL 9.

14.07, srědina dnja

V naslědne dvě sedmice do žrice nikto ne je prišèl. Suša je uniščila prěmnogo pšenice, a žitelji uže znajųt, že oni potrěbujųt koristati sòbrane v skladišču rezervy. Znajųt oni uže takože, čto naslědna zima bųde za njih tęžka. Druge sela iz okoliny takože boręt sę s nekoristnymi uslovjami prirody, ale u njih pogoda ne jest tako zla kako v Bělozorjah. Vzajemno trgovańje ne je prěstalo, ale ono pomenšilo sę, a jědańje ne jest prodavajemo tako ohotno, kako davněje. Jegova cěna jest vyše velika než obyčajno.

Nevelika rěčka, ktorų Bělozorjani imenujųt Nitka, pomenšila sę uže o polovinų. Rěčka teče naskroz sěvernogo lěsa i vpadaje do malyh jezer na sěvero-iztoku. Uråvenj vody v tutyh jezerkah takože je pomenšil sę, a v selu ljudi počęli sųt ščęditi vodų.

Strěžimir od počętka lěta staraje sę, da by v selu byl porędòk, ale on poněkògda takože čuje strah i panikų. On, jednako, nikògda ne ukazyvaje tuto publično. V duši on obmysljaje råzlične stvaŕi, napriměr: kako jest potrěbno ščęditi vodne rezervy, ili čto bųde, ako vody bųde nedostatòk. Ako li Bělozorjani bųdųt počinati utraćati zdråvje, napriměr po povodu pomenšeńja kvaliteta vody v jezerkah, tògda Dobroslava bųde iměti ješče vyše råboty. Ako li tako bųde, tògda oni ne bųdųt imati tako mnogo časa, da by mogli oni råzšifrovati značeńje proročstva.

Vsečto tuto obraćaje sę v duši načelnika, a jegovo veliko lice, okryto rudojų brådojų i vųsami, ne izražaje tutčas ničto, čto može byti znak paniky. Vokrųg Strěžimira jest tutčas haos. Tutdènno seljańsko věće, ktoro je sòbralo sę v najvelikom domu, ne jest spokojno. Ljudi kričęt.

• Ako li ja ne bųdų davati piti kråvam, tògda vse one bųdųt umrěti! - kriči trevožno Vitoslav.

• Daval li ty byś vodų kråvam, a ljudam ne? - vrěščaje někto.

• A čto s zelennymi i ovoćnymi sadami? Čto s mojim sadom?!

• A na čto nam jest tvoj sad?!

I kričęt tako bezkonèčno.

• Tišina! - vrěščaje v koncu Strěžimir - my jesmo govorili o tom, že ograničeńje vody jest neobhodimo potrěbno. Vśaky bųde dostavati toliko vody, na koliko Nitka i Žabove Jezera bųdųt dozvaljati. Ale tuto ne jest iz povoda togo, že ja tako hćų, ili něčto tako. Ja pripominajų vam, že od trěh sedmic ne je spadala nikaka vodna kapja iz neba. Ako li my bųdemo tutčas sporiti jedin s drugym, tògda vsi my bųdemo usòhnųti, nezaviśno od togo kto kako glåśno kriči!

Tęžky glås glavnika odbivaje sę ehom vò vnųtri komory. Stavaje tišina, prěryvajema poněkògda nesmělym šepotom ljudij.

• Vojevodo - kaže Strěžimir do mųža, ktory stoji pri vhodu do doma - nehaj dva naši vojaki bųdųt stråževati vody pri jezerah i pri rěčkě. Nehaj pomagajųt oni napòlnjati vědra i nehaj doględajųt oni, či dŕžęt sę li vsi pravil, ktore my tut tutčas ustanavjajemo. Pomilujte, vy vsi, ale ja ne vidim nikaky drugy sposob. A ako li někto iz drugyh sel bųde prihoditi, tògda pogonite vy jego von!

• A možno råzrěšeńje tutoj situacije jest, da byhmo konèčno izgnali von tutų suhotų? Čto dělaje žrica Dobroslava? Čto dělaje žrec Miroslav? - kriči někto.

Strěžimir oględaje město, kde sědęt žena i duhovnik. Miroslav imaje uže sedmdesęť lět. Jegova rolja jest dělańje råzličnyh ritualov v selu, ktore sųt svęzane s žiťjem ljudij v Bělozorjah. Poněkògda on pomagaje žrici v råzličnyh věćah. Davno tomu Sova je dověrila sę Miroslavu, že ona je dostala proročstvo, ktoro jest tęžko do interpretacije, i najpravdopodobno ono ne može byti skazano drugym ljudam. Daže dobro by bylo, da by ono ne bylo skazano nikomu drugomu. Žrec je tògda skazal, da by žena pošla do glavnika, i jemu skazala tutų klętvų.

S počętka Strěžimir je pomyslil, že duhovnik je oddalil od sebe trudny obvęzòk, ale potom on sråzuměl, že Sova, bez podpora od seljańskogo načelnika, iměla by veliky problem. Kògda on ne byl by tutčas jej sòjųznik, tògda jegova uvěrjenosť odnośno jej mogla by utratiti sę. Tutčas jednako on znaje jej nepokoje, ktore ona děli s njim, a od nedavna takože sò svojim mųžem. Iz togo povoda v tutom sporu on zajmaje strånų Dobroslavy. Tutčas někto iz ljudij zapytyvaje:

• A možno považena gospođa Dobroslava skazala by nam tekst proročstva? Možno ona skryvaje prěd nami něčto važno?

• Domovite, ne dověrjaješ li ty žrici? - pytaje jego Strěžimir. Tuto pytańje zvųči dosť obyčajno, ale starosta ględaje na Domovita takym groźnym zrěńjem, že mųž směsta stavaje ruměny i ględaje v dol.

Jest nekomfortna tišina.

• Zapravdų, govorim ja vam! Dobroslava jest tuta, ktora iz nas vsih råbotaje najtęžko, da by tuto bezdòžďje pošlo von! I ja byh tutčas htěl oddavati jej glås, zato čto ona hće vam něčto skazati v tutoj temě.

Sova vòzdvigaje sę i ględaje na vsih ljudi.

• Moji ljubimi! Jest mi veliko smųtno, čto ja ne mogų izrěkti vam tako mnogo, kako ja byh htěla. Bogi sųt poslali nam trudny izkus, tęžkų probų. Jedino vzajemna sųråbota pomože nam prějdti tutų probų udačno. I ja věrjų v tuto, že tako bųde. Vy potrěbujete věriti mi, že hoti sam tekst klętvy zaključaje moje usta, tako jest šans, da byhmo mogli izgnati sušų von. Na žalosť ona jest prědstavjena v tako nejasny i komplikovany sposob, že daže ja, zajedno so starostojų Strěžimirom, ne znajų kakym sposobom jest možno jų råzšifrovati. Itak, tutdènj ja hćų prositi vas tŕpělivosť i sråzuměńje. Věrite vy mně, že my uživajemo vse naše sily do råzrěšeńja tutoj věći, i my hćemo tuto råzrěšiti tako, kako i vy hćete. V tutoj bědě my jesmo v jednoj družině. Ja imajų nadějų, že tuto jest jasno takože za tebe, Domovite.

Načelnik poziraje na mųža, ktory ruměni sę tutčas ješče vyše siľno. Strěžimir, ktory znaje problemy žrice v odnošeńju do klętvy, ględaje na njų sò sòčuvstvovańjem. Tekst proročstva govori o dvoh råzrěšeńjah: ili někaka tajemna pravda bųde izòjdti samostojno, ili tuta pravda bųde odkryta. Dobroslava veliko boji sę, že ako li někto bųde poznati slova klętvy, tògda tutoj zly scenarij bųde javiti sę. V tutom scenariju někto bųde silojų prinuđeny do togo, da by on izrěkl někakų tajnosť, a iz togo povoda nevinny člověk bųde umrěti. Načelnik poněkògda takože dumaje, jest li to praviľno, že on i Gostimir znajųt magičnų poemų. On dověrjaje sę Gostimiru, i dověrjaje sę takože samomu sobě. Prěmnogokråtno on je uže dumal, či ne imaje li on někakų tajemnų pravdų, ktorų potrěbno jest samostojno izrěkti. On neustalo dumaje, v kakom směru vsečto tuto bųde objavjati sę, v ktorų strånų bųde råzvivati sę tuta běda. On sòčuvstvuje Dobroslavě veliko siľno.

Několiko dnjev prěd věćem on proponoval je ženě, da by ona izrěkla ljudam kråtky govor, v ktorom ona posrědnje bųde podskazati vsim, že ako li oni imajųt někakove nadprirodne izkušeńja, tògda nehaj prihodęt oni k njej. Ako li někto je dostal vtory fragment proročstva, tògda bųde možlivo, da by toj fragment stal najdeny bez publičnogo vměšivańja drugyh ljudij. Tuto bųde povyšati šans, že situacija sò suhotojų bųde ščęstlivo rěšena.

• Ako li vy imajete někakove trudne problemy, tògda pamętajte vy, že ja jesm vaš podpor, i že ja prizyvajų vas, i daže siľno prošų, da byste bez straha prihodili do mene. Ja bųdų sdělati vam råstlinny čaj. Na žalosť, po povodu trudnoj situacije, kompota iz ovoćev ja ne mogų vam davati, pomilujte.

Sova usměhaje sę a ljudi stavajųt vyše spokojni. Glavnik vidi, že lica ljudi stavajųt nemnogo vyše vesele. Vidi on legky usměh Ljudmily, vidi, že daže směšany Domovit čuje sę lěpje.

• Ah, i ješče jedna věć! Skažite vy moje slova svojim děťam! Ako li vy vidite, že oni boręt sę s někakymi trudnymi stvaŕami… “S proročstvom” - dumaje Strěžimir.

• …tògda posylajte vy jih kò mně. I nehaj strah ne vhodi v naše sŕdca, Bělozorje bųdųt prěžiti tuto, iz povoda našej sily!

• Dobro ona rěče! - kriči pčelaŕ - pivo dlja našej Sovy!

• Tako jest! Pivo! - govori glåśno někto drugy.

• Pivo! Pivo! - vsi ljudi počinajųt izkrikati.

Dobroslava usměhaje sę pravdivo i sědaje na svojem sědišču. Strěžimir vstavaje bystro i vòzdvigaje rųky. V komorě stavaje bezšumno.

• Dobro! Da nehaj bųde! Imislavo, ljubima moja, bųď ty tako dobra.

Žena usměhaje sę legko do njego i vstavaje, da by prinesla ona Dobroslavě gliněnų čaškų s pivom.

• Ale, ljudi, ne jest potrěbno - kriči Dobroslava blågodarnym glåsom - my potrěbujemo ščęditi vodų i…

• Pivo jest pivo! - Strěžimir vhodi v jej slova - takovo jest postanovjeńje věća!

Tuto jest bělozorjańsky obyčaj. Vòzkričano slovo “pivo” izražaje blågodarnosť na věćah i råzličnyh svętkah. Sova blagodari Imislavě i vòzdvigaje gliněnų čaškų v gorų.

• Nu, itak… {[sъdorvьje]}! - rěče žena.

• Zdråvje!!! - kriči pčelaŕ, a vsi ljudi, ktori imajųt čašky s pivom, vòzdvigajųt jih tutčas i pijųt.

I ljudi sųt spokojni poslě govora žrice. Oni dalje imajųt mnogo stvaŕij, ktore jest potrěbno obgovoriti i råzrěšiti, itak načinajųt oni daljšų besědų. I poslě dòlgogo věća, ktoro je zajmalo polovinų dnja, Bělozorjani sųt smogli postanoviti prěmnogo novyh dogovorov i ustanovjenij, ktore od tutčas jest potrěbno dŕžati.

Jedino jedna žena je sěděla v kųtu komory i slušala pasivno. Na jej licu je byla råvnodušnosť i bezemocijnosť. Ona jest nizka, temnovlåsa, sgrbjena, izpòlnjena smųtkom i žaljem, neščęstliva Kalina.

RÅZDĚL 10.

14.07, srědina dnja

Zlåtomira stavjaje pòlno vědro s vodojų na zemju i rųkavom obtiraje sòlzy. Ona siľno plače, a nagromađene emocije izhodęt iz jej duše. Naděja, sestra Jagody podhodi do Zlåtoj i obimaje jų sŕdèčno. Druge děvčiny ględajųt i sòčuvstvujųt prijateljkě.

• Začto on tako obhodi sę s njim! - plače Zlåtomira.

• Veselko, spokojno - Naděja šepće v jej uho - Stojèk jest siľny, on smože poběditi tuto!

Včera v domu Stojimira Bojeslav je kričal na svojų rodinų. Zlåtomira i jej sestry slyšali tutoj krik, zato čto jih dom jest najblizko. Kògda děvčina je pomyslila o tom, čto moglo slučiti sę so Stojimirom, tògda ona je počula tako siľny žalj, kaky ona ne je čula nikògda davněje. Vsi znajųt, že Bojeslav nedobro obhodi sę sò svojejų rodinojų, on jest za njih zimny i suhy, kričaje on čęsto na njih, a kto znaje, či poněkògda ne bije li on jih takože. Zlåta veliko ohotno pošla by do doma gospođe Kaliny i skazala by tomu mŕzkomu, gnuśnomu, staromu dědu vsečto, čto ona o njem mysli. Ale ona ne može tuto sdělati. I tuto jest za njų ješče vyše siľny bolj.

Ona nenavidi jego otca. On pije, kògda može, a poněkògda takože zabiraje iz skladišča zapas medoviny. Někakym časom ona je věrila, že doråstli seljani bųdųt izgnati Bojeslava von iz Bělozorjej, ale oni tuto ne sųt sdělali. Ne znajųt li oni kako Stojimir tŕpi? Ne znajųt li oni kako tŕpi jego mati? Možno tutdènj na věću oni bųdųt jego izgnati? Tuto bylo by pravo!

Zlåta ne råzuměje tuto, hoti ona je probovala sråzuměti uže mnogokråtno. Plače ona i obimaje Nadějų.

• Hej, ja jesm tut s tobojų - děvčina obhvaćaje jų ješče vyše siľno.

• Ja ne hćų… da by on tŕpěl…

• My takože ne hćemo, Zlåta. Nikto ne hće. Ale znaješ čto? Podumaj ty o tom inako: ty jesi člověk, ktory može jemu pomogti, možeš ty zabrati jego iz togo zmijevogo gnězda - Naděja probuje uspokojiti jų. Ona sama takože načinaje plakati.

• My vse jesmo tut s tobojų. I jesmo my tut da byhmo ohranjali tebe, i podpirali, ako li tutoj podpor jest tobě potrěbny.

Něktore děvčęta kymajųt glåvami.

• Zlåtomiro, ne obvinjaj sebe ty za tuto, čto ty čuješ k njemu. Pojdi ty i skaži jemu svoje emocije. Pravda jest něčto, čto može izměniti tutų situacijų. Ljubòv imaje takovų silų! Uvěrjeno!

Jasnovlåsa bere glųboky dyh. Ona siľno probuje uspokojiti sę. Jednako ona ne može ovladnųti svoje ogromne emocije, ktore obraćajųt sę v jej duši.

• Zlåtko, slušaj… - Naděja klade rųkų na jej lice i obtiraje sòlzy - pamętaješ li ty bajky o Ledovom Drakonu?

Veselka ględaje na njų s obdivom, i smrkaje ona nosom. Děvčiny približajųt sę s interesovańjem. Stojęća pri njih Sěmirada prisědaje.

• O Zmiju? O tutom monstru iz Nava? - dopytyvaje Godimira, jedna iz najmlådyh děvčęt.

• Veliky Ledovy Zmij je někògda porazil ledovym dyhom tako siľno, že polovina vsesvěta je stala zamrzla! - starějša sestra Jagody dělaje groźno dvižeńje rųkami, ktoro izględaje kako by imitacija velikoj eksplozije. Zlåtomira jest nemnogo råzveseljena tutym.

Vse děvòčky znajųt tutų historijų. Dobroslava je govorila jim jų mnogokråtno.

• Ljudi žili sųt tògda v jednom selu. Prěd tym, kako Drakon je poletěl v gorų, on trěboval je vòzdvignųti svoje veliko tělo, vòznesti sę na svojih ogromnyh drakońskyh lapah, råzdvigati svoje stare, zmijeve krila. Ale on je tuto sdělal, je dvignųl sę. A tògda zemja načęla tręsti sę.

Vse ględajųt na njų uvažno. Za nje izględaje, že Naděja prihodi pomalo do někakyh konkluzij. One vidęt tuto v jejnyh očah.

• I čto vy myslite? - poziraje ona na vse děvčiny i dělaje kråtkų pauzų - čto ljudi tògda sųt čuli?

• Strah? - dopytyvaje Godimira.

• Tòčno! - děvka ukazyvaje na njų - strah! Ale od čego toj strah?

Od lěsa prihodi zvųk kukańja kukučky. Děvčęta slušajųt vnimateljno, očekyvajųt one čto bųde skazati Naděja.

• Strah od prěměny, samoråzumno! Pomyslite vy: živete vy v selu, v ktorom vse jest očevidno i jasno. Od ranogo jutra do pozdnogo večera vy zajmajete sę svojimi dělami, poněkògda, večerami, do vas prihodęt zemski bogi, i tako jest bezkonèčno. Ne jestvuje smŕť, ne jestvuje strah, ne jestvuje nikaka prěměna. A vtògda priletaje Veliky Drakon i zamražaje vaše selo ledom i sněgom. Ale vy jeste smogli izběgti od tutogo. Idete vy někde na jug, v strånų poludnjevogo sòlnca. Vy jeste pŕvokråtno viděli smŕť vaših ljudij, prijateljev, vy pŕvokråtno vidite toj novy, daleky svět. Ne bojite sę li vy? Či ne čujete vy trevogų odnośno togo, čto bųde prijdti zautra? Samoråzumno! Jasno! Vy bojite sę izměny!

• Aj-aj-aj! - kričaje vòzbuđena Godimira i klade dlånji na licu.

• Miro, ty jesi v treťjem měsęcu togo lěta uviděla v lěsu dikų svinjų, pravda li to? - govori Naděja dalje.

Děvčinka stavaje nemnogo vyše ruměna od sråmoty. Ględaje ona na Zlåtomirų, ktora uže ne plače, a čekaje to, čto starějša dòćerka Sovy bųde izrěkti.

• Jesi li ty bojala sę?

• Vot tako! - Godimira råzprostiraje rųky široko - ja jesm uběgala najbystro kako možno!

• A čto je byl povod togo uběžeńja?

Děvòčka dumaje.

• Zato čto mama govori, že s koncem zimy dike svinje sųt siľno agresivne. Najvyše v slučaju, kògda mama-svinja ide sò svojimi děťami-svinòčkami.

• Tòčno tako! A moj brat, Milko, je někògda zastrělil takų svinjų iz lųka! Dumajete li vy, že on ne je čul strah? Ne, on bojal sę ogromno!

Naděja približaje sę do Zlåtomiry i obimaje jų. Ona ględaje poprěměnno: najpŕvo na njų, potom na prijateljky.

• Vot jest čto ja hćų kazati. My bojimo sę izměn, zato čto zajedno s izměnami prihodi neočekyvanosť. I strah dozvaljaje nam izbirati jedino jednų iz dvoh možnostij: ili my bojujemo, ili uběgajemo. Ja znajų, že Mira ne smogla by poběditi dikų svinjų, itak ona je uběgla, čto jest veliko umno i mųdro. Ale znajete vy! Zlåtka bojuje tutčas s prěměnojų, ktorų hće jej sŕdce. Ale v tom momentu strah prěd tutojų izměnojų neustalo kaže jej, da by ona izběgala. Ja jednako dumajų, Zlåtomiro, že izbor, ktory trěbuješ sdělati, jest bojevańje.

Děvčina ględaje daleko i bere dyh, ona probuje izraziti myslj, ktora hodi v jej glåvě.

• Ja mysljų, že ljubòv jest veliko siľny protivnik. Uvěrjeno ona jest vyše siľna než dika svinja sò svojimi děťami. Možno daže jest vyše siľna než nektori lěśni demoni. Ale uvěrjeno ljubòv ne jest tako siľna kako Ledovy Drakon. A ljudi sųt smogli prěžiti jegovų ogromnų, magičnų atakų. Od tamtogo momenta vò vśaky god / rok prihodi do nas zima, a my možemo s njejų žiti. I daže Velika Suša najpravdopodobno ne bųde smogti nas poběditi i ne bude otrudniti nam žiti dalje. Zato čto my jesmo siľni!

I jest tišina. Zlåtomira ględaje na prijateljkų i pomalo dohodi do njej vśako skazano slovo.

• Ty napravdų davaješ ljudam nadějų, Nadějo… - šepće ona.

• Itak bųď ty ponovno vesela, Veselko - usměhaje sę tamta.

• Ja v tebe věrjų, Zlåtko - šepće tutčas Jagoda. Děvčęta pomagajųt Zlåtomirě vòzdvignųti sę. Ona råzprostiraje rųkų i zatiskaje dlånj, ktora veliko siľno tręsę sę.

• Ja dalje čujų strah - oglåšaje ona.

• On ne bųde propasti. Ako li on by propadl, tògda to by bylo tako, kako ty byś utratila fragment člověčnosti, ktora jest v tobě - odgovarjaje Naděja.

I dělaje Zlåtomira postanovjeńje. Jest potrěbno skazati Stojimiru svojų ljubòv do njego. V tom momentu tuto zvųči za njų absurdno, potom zabavno, potom strašno. Jednako, ona postanavjaje privyknųti do tutoj myslji. Ona davaje samoj sobě čas do konca měsęca. V tute dvě sedmice ona bųde mentaľno prigotoviti sę, a tògda v osmom měsęcu lěta bųde uže vsečto gotovo. Čto bųde slučiti sę, to bųde slučiti sę, ale ona ne bųde pasivna v tutoj situaciji. Bere ona glųboky dyh i vòzpominaje vysokogo, dobropoględnogo Stojimira, togo, ktory jest vsakčas tako spokojny i zadumlivy, tako nepristųpny i zagadòčny. I tako odličny, krasny. I ona usměhaje sę od tutogo vòzpominańja.

I idųt děvòčky trasojų do sela. A ležęći pod lipojų Izrojevod dumaje začto Zlåtomira je plakala, začto ona sěděla na zemji, i začto děvčęta tako nepokojeno hodili vokrųg jej.

RÅZDĚL 11.

14.07, večer

Poslě věća Dobroslava i Strěžimir idųt na kråtkų prohodkų, da by pogovorili oni spokojno o tutčasnyh biznesah. Dom načelnika jest v južnoj čęsti sela, itak oni idųt ješče vyše na jug, po trasě, po ktoroj jest možno dojdti do Kamenogråda.

• Itak, Strěžimire, ja imam někakų myslj, ktora od několiko sedmic ne davaje mi spokoj. V proročstvu jest skazano o “pravdě”, ktora samostojno trěbuje objaviti sę.

• Da, tako.

• Mně izdavaje sę, že ja jesm mogla slučajno identifikovati člověka, ktory trěboval by samostojno skazati tutų pravdų.

• O, tuto jest interesno. Govori ty!

• Ty uvěrjeno znaješ rodinnų situacijų Kaliny i Bojeslava, pravda li?

• Hm, da. Znajų ja, i jest mi smųtno od togo.

• Možno jesi někògda slyšal tute strašne ogovory odnośno Dobrosulky?

• Hm, nu ja ne mogl byh zvati sebe starostojų, ako li ja byh ne znal svojih poddanyh, i ako li ja byh ne znal čto oni govoręt jedni o drugyh. Ty imaješ na myslji Izrojevoda, da?

• Vot tako. Ja ne jesm člověk, ktory věri v goloslovne ogovory, ale v kontekstu proročstva ja jesm potrěbovala pomysliti o takoj možnosti.

• O kakoj tòčno možnosti?

• O takoj, že tuto jest pravda.

Glavnik vòzdvigaje jednų bròv nad okom i krivi skryte pod vųsami usta.

• Da. Ja jesm ustanovila takų hipotezų. Tako kako my prědlagajemo hipotezy o tom, že klętva govori o ljudah, i o tom, že ne jest ona cělkom pòlna. Hoti istinno my ne imajemo nikake dovody, da byhmo věrili, že ona ne jest pòlna. Itak, skažimo my tutčas hipotetično, tako kako by sdělal Gostimir, že tuto vse jest pravda, čto ljudi govoręt.

• Dobro.

• Itak, na osnově tutoj hipotezy Dobrosulka, nehaj bogynja Nija blågoslavjaje jej, ne je byla věrna Kresimiru, a otèc Izrojevoda jest Bojeslav.

• Tako bylo by.

• I nikto ne znaje, či jest li to pravda. Hoti vsi govoręt tuto. Itak, ja jesm pomyslila… - načinaje ona šeptati - pomyslila jesm ja, že možno tòčno tuto jest tajemna pravda, ktorų potrěbno jest skazati publično.

• Ah, ty tako dumaješ. Råzumějų ja. I Bojeslav jest jediny člověk, ktory mogl by skazati tutų pravdų.

• Tòčno. Hoti ja dumajų, že ako li dva scenarije klętvy sųt možlive, tògda on trěboval by prinajmeńje dostavati někaky znak od nebes, ktory bųde jemu otvoriti glåvų na takų možnosť. My ne možemo isto vzęti jego na věće i publično obvinjati jego za tuto. Osoblivo iz povoda togo, že my opirajemo sę tutčas o goloslovne ogovory. Za mene tuto vyše izględalo by kako “odkryťje pravdy”, a ne jej “samostojno izrěčeńje”.

• Uvěrjeno, my trěbujemo dělati tuto vsečto ostråžno.

• A tutdènj on ponovno ne je byl na věću… - Dobroslava stavaje bezradostna.

• Da, ja jesm viděl kako smųtna jest Kalina. Tęžko zaisto jest věriti, že tuta žena obranjaje / zaščićaje jego tako siľno, kako ona može.

• Bědna žena… i bědny Stojimir…

• Za mene jest trevožno - načinaje Strěžimir - že my ne znajemo kako potrěbno jest načęti…

• Istinno. V tom momentu jedino, čto my dělajemo, jest čekańje. Čekańje dopoka pravda ne bųde samostojno prijdti i objaviti sę. I my ne znajemo čto jest tuta pravda.

Stavaje tišina. Jest možno slyšati jih kroky, kako oni idųt na pěskovoj stežkě. Stavajųt oni i ględajųt v strånų lěsa, do ktorogo vede južna trasa. Na horizontu, veliko daleko od tut, oni vidęt ogromny oblåk. Jednako znajųt oni, čto dòžď ne bųde do njih prijdti. Tako tutdènj, kako i zautra. Bez nikakogo govorjeńja oni odvraćajųt sę i idųt nazad do Bělozorjej.

• Tutdènj vsečto može izměniti sę - načinaje starosta.

• Hm, ne znajų ja. Ja bojim sę, že ne. Od sòlnečnogo, zelenogo blěska nikto ne prišèl do mene s nikakovojų novinojų. Izględaje, že nikto ne imaje nikake “proročske”, “magične” problemy. Jedino několiko ljudij je prišlo skazati nemnogo odnośno obyčajnyh problemov sò zdråvjem. Ale za tuto ja imam lěkarske mazila i čaj.

• A Ljuda?

• Ljudmila? Ona lěči sę lěkarskymi råstlinami. I prividno ona spi uže lěpje. Ona bųde ozdråvjeti.

Mòlčęt oni nedòlgo. Potom Dobroslava načinaje:

• Tutdènj prividno uže vsi sųt slyšali mojų prośbų, da by oni prihodili do mene. Ako li tògda nikto ne bųde do mene prihoditi, tògda my možemo oddaliti hipotezų, že proročstvo bųde objaviti sę. Tògda najpravdopodobno vtora čęsť klętvy nikògda ne jestvovala i nikto jų ne dostal. I tògda my bųdemo stojati i ne dělati nikaky progres. Prinajmeńje v tutoj věći.

Žrica vòzdyhaje tęžko. Strěžimir dumaje siľno. Tutčas prěhodi uže treťja sedmica suhoty, a jih jediny slěd, jediny element progresa, jest někaky durny, stary ogovor, ktory može byti tako pravdivy, kako i cělkom izmysljeny i falšivy. Možno poslě věća někto napravdų bųde prijdti do Sovy, i cělo poiskyvańje bųde idti nemnogo naprěd?

RÅZDĚL 12.

14.07, pozdny večer

Ogurky najpravdopodobno ne bųdųt izråsti v tuto lěto. Listy uvędnųli sųt, a zelenina, ktora je smogla izråsti, je byla mala i skųpa, daže pomimo togo, že Dobroslava je podlivala jų vodojų tako mnogo, kako ona mogla. Velika Suša neustalo povyšaje svoj råzměr. Žena počinaje rvati najdobropoględne ogurky do koša. Potom ide ona do zadnjej stråny doma, kde v těnju skryvaje sę męta. Ona, obråtno než ogurky, råste vò vśakų strånų. Sova pomyslila je v někaky čas, že bųde dobro prinesti nemnogo dikoj męty iz lěsa, i zasaditi jų v sadu pri domu. Ona ględaje tutdènj na tutų mętovų džunglų, i imaje ona žalj od tamtogo postanovjeńja, a v duši ona kori sebe za tutoj glupy pomysl. Ona uže mnogokråtno je probovala iztrgnųti cělų råstlinų iz sada, zajedno s korenjami, ale tute korenje smogųt skryvati sę v zemji tako glųboko, čto vsakčas v dva, tri lěta męta izråstaje iz zemje ponovno, i ponovno načinaje svojų gòrdų pųť v nebo.

• A nehaj tebe Perun porazi, moro proklęta - šepće ona tiho.

• Pomilujte! Dobry večer! - do jejnyh ušij prihodi glås.

Žena vraćaje sę iz zelennogo sada iz zadnjej stråny doma i vidi… Stojimira, ktory neuvěrjeno stoji prěd domom. Gostimir takože je uslyšal toj zòv, i on je izšèl iz doma. Za njim, vò dvèrah, stavajųt Naděja i Sěmirada, a ješče dalje jest mlådy Jaromysl, ktory ględaje interesovano.

Stojko stoji, a rųky dŕži za sobojų. Sklanjaje on glåvų nizko.

• Stojimire! Pozdråv! Začto prihodiš? Bųdeš li ty vòjdti do doma? Hćeš li ty něčto jědati? - zapytyvaje Gostimir.

Jagoda znaje prośbų materi odnośno togo, da by vsi Bělozorjani, ktori imajųt vse jedno kaky problem, prihodili do njej. Ona znaje takože nemnogo vyše odnośno tutogo, čto je slučilo sę včera v domu Stojimira. Po tutyh pričinah jej reakcija jest veliko bystra:

• Skoček, idi ty sò mnojų, my bųdemo baviti sę - bere ona svojego brata za rųkų i šepće do sestry - Naděja!

Dělaje ona dvižeńje glåvojų, da by Naděja sråzuměla, že lěpje bųde idti dovnųtra i ne bezpokojiti Stojimira. Starějša sestra hvataje otca za rųkav košulje. On takože bystro domysljaje sę čto děje sę, i ide za děťami.

Stojimir stoji i gryze usta. Dobroslava podhodi bliže.

• Ty hćeš pogovoriti, pravda li? - zapytyvaje žena. Ona vidi kako mlådèc stoji, vidi, že on isto hće govoriti.

• G… gospođo Sovo… ja - načinaje on.

Jegove temne vlåsy na čelu zakryvajųt oči. Žrica rědko vidyvaje jego v takom stańju. Ona znaje, že situacija v jego domu jest tęžka, znaje ona, že hlåpèc skryvaje tuto vsečto, da by ohranjal on neblågodarnogo otca i smųtnų mati. On jest zaisto siľny. A tutčas on odkryvaje sę prěd njejų. S kakovym problemom on je prišèl do njej?

• Stojko, spokojno - podhodi ona k njemu i obimaje jego - my imajemo tutdènj krasny, teply večer. Idi ty sò mnojų v prohodkų.

Dobroslava domysljaje sę povod, začto on je prišèl. Vot tutdènj na věću ona je prosila vsih, da by povråtili čuvańje na svoje děti, i da by oni posylali jih do njej, ako li oni vidęt, čto tuto jest potrěbno. Jej empatično sŕdce jest smųtno po povodu hlåpca, ale ljubopytna čęsť jej duše jest radostna iz povoda, že možlivo rěšeńje zagadky prividno načinaje idti naprěd. Ona oglušaje tutų radosť i pòlno otvarjaje svoje sŕdce dlja Stojimira, i dlja togo, čto on hće izrěkti.

Kògda oni sųt uže daleko od doma i idųt na najvysokų gorkų, on načinaje plakati. Dobroslava stavaje veliko smųtna, vidęći jego v takom stańju.

• Stojko…

Obimaje ona jego.

• Stojko, ja i ty znajemo sę uže tako dòlgo, že ty znaješ, že tvoj bolj jest takože moj bolj. Ja znajų, že ty i tvoja mama usilujete žiti normaľno, ale pamętaj, že ty ne potrěbuješ nositi tuto vsečto sam-jedin.

Mlådèc smrkaje nosom.

• Pamętaj ty, hlåpče, že vokrųg tebe sųt ljudi, ktori hćųt za tebe vsečto najdobro, i že ty možeš dostati od njih nadějų i pomoć. Ja jesm rada, že ty jesi prišèl. Napravdų ja veselim sę.

I potom oni dòlgo ničto ne govoręt. A kògda oni prihodęt na gorkų, tògda sědajųt oni od jej iztočnoj stråny, da by ljubopytne oči bělozorjańskyh žiteljev ne smogli jih tut uviděti. Dalje na iztok možno jest lědva uviděti dike, suhe poljany, ktore råzsvětljaje pòlny, jasny Měsęc.

• Gospođo Sovo, ja imam… imam jednų věć - načinaje Stojimir, ktory jest uže nemnogo vyše spokojny.

• Itak, ja slušajų - usměhaje sę Dobroslava.

• Itak… zato čto ja… ja dumajų, že tuta Velika Suša jest…

Prěstavaje on govoriti. On dumaje. Žrica čuje, že jejno sŕdce črěz kråtky moment bije vyše siľno.

• Spokojno, Stojimire.

• Ja dumajų, že tuta suša jest… iz mojego povoda…

Žena čuje hlåd na hrebetu.

• Kako ty tuto råzuměješ? Čto znači tuto?

• Tata… on včera… on včera je upil sę starojų medovinojų i… - hlåpèc progòltaje slinų i zatiskaje dlånji - …i tako je mi skazal. Že bezdòžďje jest moja vina. A potom, potom… mama počęla je kričati. I on…

• Råzuměm ja - obimaje ona jego siľno - råzuměm, Stojko. Ty jesi napravdų siľny mųž. I ja jesm tobě blågodarna, že pomimo straha ty jesi rěšil, že ty bųdeš prijdti do mene. Ja znajų, že tuto jest za tebe veliko trudno, ale poslušaj ty mene: ako li ty pamętaješ, kake slova tata je skazal tobě, tòčne slova, tògda za mene tuto bųde veliko, veliko pomoćno.

Mlådèc ględaje na jasny Měsęc. Vòzdyhaje on i črěz kråtky moment mòlči.

• Čto tata je skazal? Ja pamętajų tuto. Pamętajų ja vśako slovo.

• Skaži mi ty, prošų, ako li možeš.

• On je skazal tako: “ja mysljų, ty jesi na tuto gotovy: tuta Velika Suša jest iz tvojego povoda!”.

A žrica bezglåśno povtarjaje tuto rěčeńje dvakråtno, i sili ona cěly mozg, da by tute slova stali zapisane v glåvě.

• Ja råzumějų - govori ona konèčno.

• Čto može byti tuto, gospođo Sovo? - zapytyvaje hlåpèc trevožno.

Dobroslava gladi jego po glåvě.

• Spokojno, Stojimire. Ako li ty ne jesi nikògda želal, prosil, da by stalo něčto tako veliko zlo, tògda ty ne jesi povod suhoty. Ty možeš byti uvěrjeny.

• Ale kako to? Začto tògda tata je tako skazal?

• Ne boji ty sę. Ja v tutom selu jesm žrica, i ja imam mnogo znańja v tutyh čarovnyh stvaŕah. Ty možeš dověrjati sę mně. Ako li ty nikògda ne jesi želal…

• Nikògda, gospođo! - odgovarjaje on nespokojnym glåsom - ale… nu znajete, gospođo, poněkògda člověk dumaje råzlične zle věći, imaje zle myslji, poněkògda boji sę i imaje v glåvě mnogo… mnogo takyh slov, ktore sųt tako sråmotne, že tęžko jest je daže izgovoriti glåśno. A ako li člověk izgovarjaje takove slova, tògda jegova sråmota jest tysęćkråtno vyše ogromna.

Dobroslava råzuměje jego bojaznj. Ona takože jest absolutno uvěrjena, že bez magičnoj osnovy on ne smogl by iztvoriti takų velikų katastrofų. Samoråzumno, jest možlivo, že on je imal magičnų osnovų, no v tutom momentu tuto ne jest važno. Tako i inače ona dověrjaje sę Stojimiru tako siľno, i ona tako siľno znaje jego, že ona jest cělkom uvěrjena, že on imaje dobro sŕdce.

• Stojko, zapravdų, věri ty mi. I ne boji ty sę. Suhota ne jest tvoja vina. Magija ne råbotaje v taky sposob. Vidiš ty, ljudi, po pričině svojej natury, ne sųt stvori, ktori mogųt čarovati.

• A čto jest magija?

• Magija jest tògda, kògda izrěčene slova stavajųt pravdivojų materijejų. Tuta materija može byti napriměr klętva, ili grom. Žarky ogònj ili hlådny led. Zdråvje ili smŕť. I podumaj ty tutčas, čto bylo by, ako li by vśako naše slovo moglo obråtiti sę v gromy, ogònj i klętvy.

• Tògda ljudi sųt čarovniki.

• Začto tako mysliš? - dopytyvaje ona.

• Vot vśako ljudsko slovo može prinositi pravdivy bolj. Tuto jest cělkom, kako magija.

I stavaje glųboka, dòlga tišina, a oni dva ględajųt daleko. Bogynja Luna ględaje na njih iz neba, i svojim jasnym světlom råzsvětljaje temnosť noći.

RÅZDĚL 13.

14.07, pozdny večer

Stojimir stavaje v sadu i siľno obimaje Dobroslavų. Sova v tutom obimańju čuje želańje ljubvi, bezgroźnosti. Obimaje ona jego vzajemno.

• Hvala, gospođo - kaže on.

• Hvala i tobě. Tobě i tvojej mamě, že ona tebe poslala do mene.

Hlåpèc udivjaje sę.

• Ale… mama ne je poslala mene tut - govori on.

• Ne…? - Sova takože jest udivjena - pomiluj, ja jesm myslila…

• Od včera, od spora s otcem, my ne jesmo o tom råzgovarjali. Ona mi ne govorila, da byh ja… prišèl…

• Ah. Råzumějų ja. Pomiluj. Nu, ničto, idi ty, zato čto Kalina najuvěrjeno čekaje tebe. {[Bųdi sъdorv]}.

• {[Bųdi sъdorva]}, gospođo Sovo.

I ide junak v svojų strånų, a žrica stoji ješče dòlgo i ględaje na to, kako on odhodi. Dopŕva tutčas ona priměćaje, že jej rųky tręsųt sę od straha. Ona čuje slabosť, a kògda Stojimir uže ne jest vidny, tògda ona načinaje plakati. “Kako jest jemu tęžko” - dumaje ona - “kako jemu jest možno pomogti…?”

RÅZDĚL 14.

14.07, noć

• Mamo - Naděja vhodi do kuhnje.

• Čto jest, mila? Začto ty ne spiš? Jest uže pozdno.

Dobroslava i Gostimir sědęt pri stolu i govoręt tiho jedin s drugym.

• Ja myslim o Stojimiru. Prošų ja… ohrånite jego. Začto gospodin Bojeslav može bezkarno krivditi jego?

Děvčinka imaje sòlzy v očah.

• Dòćeròčko, moja ljubima! - Sova vstavaje od stola.

• Začto može on?!

• Vidiš - žena obimaje jų - tuto vsečto jest veliko komplikovano.

• Ale… tuto ne imaje smysl!

• Spokojno, Nadějko. Ja znajų, že ty bojiš sę o njego, ty imaješ tako dobro, čutlivo sŕdce. Stojimir jest siľny hlåpèc, i ne hće on, da by drugi ljudi znali čto děje sę u njego v domu. On hće bråniti gospođų Kalinų, a ona zaščićaje gospodina Bojeslava, pomimo togo, kaky on jest za njih.

• Ale začto ona jego ohranjaje?! On jest… on jest gnuśny, strašny!

• Vidiš ty, dòćeròčko. Za gospođų Kalinų čuvstva odnośno jej mųža sųt prěmnogo siľne. Ona ljubi jego, pomimo togo, kaky on jest. I najprividno ona vidi v njem tuto dobro, ktoro drugi možno ne vidęt. Ona tŕpělivo poběđaje toj smųtòk, ktory on prinosi jej i jej synu.

• Itak, ljubòv jest za njų vråg?

• Ljubòv jest za njų veliko siľny protivnik. I ona trěbuje sòočiti sę s tutym protivnikom. Bojevati s njim.

• A kako siľny protivnik jest ljubòv? - zapytyvaje Naděja.

• Tuto ja ne znajų, moja mila, ale znaj ty, že ja takože jesm vměšana v tutoj boj. Ja ne mogų ględati na tuto råvnodušno.

• Prošų ja, mamo, doględaj ty Stojimira… on je byl tako veliko smųtny tutdènj…

RÅZDĚL 15.

14.07, noć

Sova vòzdyhaje. Emocije izhodęt od njej. Sědi ona pri stolu i mòlči. Gostimir ględaje na njų. On ne pospěšaje ju, ne uskorjaje. Čekaje on.

• Ehh! - ona izpušćaje dyh - tuto ne jest to!

• Ne je objavila sę jemu vtora čęsť teksta klętvy?

• Ne. Ničto ne godi sę. Nu, pijany Bojeslav jemu něčto je skazal, ale tuto ne godi sę. Ja s počętka jesm byla vòzbuđena tutym, že toj tekst jest zaisto pravy, ale poslušaj ty. Poslušaj zajedno s poslědnym fragmentom: “Bųde to tògda, kògda Měsęc Novy pomysli, že on pojde daleko za gory Ja myslju, ty jesi na tuto gotovy: tuta Velika Suša jest iz tvojego povoda!” - deklamuje ona.

Gostimir vòzdyhaje.

• Vot isto. Tuto cělkom ne godi sę. Mimohodòm… on zaisto je skazal něčto tako do svojego syna? Imaje li to někaky smysl?

• Nu, isto, nemaje nikaky!

• Itak, čto? Poslědna naděja je umŕla?

Dobroslava ničto ne odgovarjaje.

• Nu, ne jest divno, že Kalina je poslala Stojimira do tebe. Bojeslav siľno pokoril hlåpca, kto znaje, možno on daže bil jego někako, a ona uvěrjeno nepokoji sę o svojem synu.

• Ale znaješ čto? Kalina ne je poslala jego do mene.

Drěvorųb vidimo udivjaje sę. Sědi on i krivi usta, a vò vśakom momentu jegovo udivjeńje stavaje vyše i vyše glųboko.

• Čto? Čto ty tako dumaješ? - zapytyvaje Sova.

• Čekaj ty, čekaj, Sovko ljuba - načinaje on - ale tut jest něčto veliko nelogično.

• Čto? Začto?

• Nu, izobrazi ty sobě: Bojeslav govori strašne slova svojemu rodnomu synu, Kalina vidi tuto jasno svojimi očami, slyši ona glåśno svojimi ušami. Potom prihodi věće, a ty na věću jasno i glåśno prosiš, da by ljudi prihodili do tebe sò vśakym problemom. Potom Kalina imaje ješče mnogo råzličnyh možnostij, da by pogovorila ona sò Stojimirom, pravda li?

• Tako, hoti Stojèk izrěkl, že on ne je govoril o tutom s Kalinojų, ale ja jesm tuto vyše sråzuměla tako, kako by oni prosto obhodili tutų temų. Jednako, ja råzumějų, že Kalina iměla by možnosť, da by ona skazala jemu mojų prośbų i poslala jego do mene…

• Vot tòčno! Sovko! I ona ne je sdělala tuto! Ah, daže nehaj Perun porazi tuto jih kričańje včera večerom, ale, jasna Zorjo, tam, včera, sųt stali izgovorjene veliko strašne slova!

• Nu, nu! Ty ne vměšivaj v tuto vsečto bogov! - grozi jemu Dobroslava.

• Ah, da, pomiluj. Podumaj ty jednako. Ako li ja byh skazal Jaromyslu, že on jest… - Gostimir načinaje šeptati - povod bezdòžďja. Tako čto ty byś pomyslila, kako jegova mati?

• Kògda tělo jest netrězvo, tògda råzum jest najtrězvy… tako ja byh pomyslila. I ja byh načęla intensivno mysliti začto ty tako jesi skazal…

• I dumaješ ty, čto Kalina ne je dumala o tutom?

• Možno ona ne je tuto sråzuměla?

• A možno ona je rěšila, že bųde ona svědomo mòlčati o tutom i ne govoriti ničto nikomu? Itak, začto, ako ona tako siľno ljubi Stojimira i ona sdělala by vsečto dobro za njego? Začto mòlčańje i negovorjeńje jest dlja Kaliny vyše važno? Ako li jest tako, kako ty govoriš, že v netrězvom tělu jest trězvy råzum, tògda my možemo prědlagati hipotezų, že Bojeslav iz někakogo povoda mysli, že Stojimir jest povod Velikoj Suše. A daže vyše, on jest v tutom pòlno uvěrjeny, ględęći na tuto, že on je skazal te slova Stojimiru v formě “pravdy, na ktorų syn jest gotovy”.

• Mirko, ja ne pomyslila byh v taky sposob!

• Kalina može něčto skryvati, Sovko. My ne znajemo čto, ne znajemo začto. Ale ona skryvaje prěd nami něčto, čto ne jest v jej mněńju gluposť. Daže Stojimir ne je rěšil ignorovati tuto, a vměsto togo on samostojno je prišèl do tebe.

• A Bojeslav? Možno jednako on jest člověk, ktory čaroval tutų klętvų?

• I potom on počęl čuti vinų, a v tutom počuťju on je odkryl povod toj klętvy, ktorym jest Stojimir? - dopytyvaje mųž.

• Možno. Jasny grom, ja ne znajų!

Dobroslava podpiraje rųkami glåvų i vòzdyhaje.

• Itak, v tutom momentu Bojeslav stavaje centr vsih naših råzmysljanij… - rěče Gostimir.

• Osoblivo, ako li by ględati na ogovory odnośno jego i Dobrosulky. A ja ne mogų tako prosto idti do njego i zapytati o tuto… zato čto tògda vsečto može idti zlym scenarijem proročstva…

• Ako li ja byh byl ty, tako ja byh ne bojal sę togo tako veliko. Znači, možno tutčas ja byh ne rizikoval, i ne govoril byh ja s Bojeslavom. Ględaj: ako li ty byś prišla do njego bez povoda, tògda on by mogl načęti mysliti, že ty znaješ něčto, čto on ne hće, da byś ty znala. Ale ty možeš pogovoriti s Kalinojų, pravda li?

• Hm, imaješ pravdų - odgovarjaje Sova - ja vsakčas mogų prosto prijdti do njej i pogovoriti o situaciji v jej domu. Ja daže čujų, že ja jesm povinna tuto bystro sdělati.

• Itak, ty imaješ naslědny krok, Sovko ljubima - Gostimir udarjaje dlånjų v dlånj.

Dobroslava obtiraje umorjene oči. Měsęc visi uže vysoko na nebu.

• Bųdų ja idti i pogovoriti - rěče ona.

RÅZDĚL 16.

20.07, popoldènj

Popoldènno světlo vpadaje do doma naskroz okòn. V srědině jest aromat lavandovogo kadila, ktory měšaje sę sò slådkym aromatom varjenogo piva.

• Bědny bųde tutoj napitòk, Vyška, oj bědny - stojęća nad ogniščem Slavomira kymaje glåvojų i doględaje keramičny grnèc s goręćim napojem.

• A čto ja mogų sdělati, ako li potrěbujų ščęditi slåd, hm? - odgovarjaje Vyšeslava, a potom rěče do Ljudmily:

• Pomagajųt li tute råstliny od žrice?

Žena sědi pri stolu i råzmysljaje. Prěd njejų, v krasnoj kadiľnici iz krajiny Ritovŕh, žari sę lavandovo kadilo.

• Tako, prividno. Nemnogo pomagajųt one. Ne znajų. Noćne mory ne sųt odòšli.

• A o čem one sųt? Možno tuto jest někaky demon? - dopytyvaje Nedomira trevožno.

• Ah, nu. Strašne vizije! - Ljudmila govori glåśno - kako by takove najmråčne těnje, temnosť vokrųg mene. Takove, kako by, lapy od moŕskyh osmonogov, od někakyh strašnyh, črnyh monstrov. Približajųt sę one do mene. I šepćųt. Dobroslava je prikazala mi spati na drugom ležišču, než ja jesm do tutčas spala, a do tamtogo pŕvogo my jesmo položili kuklų iz slåmy. Ona dumaje, že tuto jest sònny demon, i že on ne bųde vyše strašiti, ako li bųde on pomyljati člověka s kuklojų. Ale tuto ne pomagaje. Demon, ako li tuto zaisto jest demon, našèl mene v novom ležišču.

Ona stavaje smųtna i tręse sę, kògda vòzpominaje tute strašne sny.

• A čto šepćųt tute mory? - prěstrašaje sę Nedomira.

• Ah, šepćųt i kričęt - žena mahaje rųkojų - råzlične věći, a tako strašne, že tęžko jest jih povtoriti.

Ženy kymajųt glåvami. One råzumějųt jejnų trevogų. Ljudmila zatiskaje usta i progòltaje slinų.

Vòzpominaje sobě ona, kako črne, lěpke lapy vhodęt do jej posteliny. Vòzpominaje ona, kako probuje iztrgnųti sę, hoti ona ne može dvigati sę. Ponovno ona slyši toj prěstrašny, morny směh. Izpŕva on jest tihy, pri uhu. Potom vyše i vyše glåśny, no taky, kako by on prihodil iz polja. Potom směh stavaje užasny, nenaturaľny, neprirodny. On zvųči jednočasno kako zvųk lamanogo drěva, kako vysoky, žeńsky krik, kako ogromny kamenj i vyjųći vòlk. I tutoj šepot: “Zamnogo pomalo, zamnogo pomalo!” “Oči. Oči sųt slěpe. Oči sųt slěpe. Jedno oko vidi jedino drugo oko!” “Rųky. Rųky ne dosęgajųt!” “Nogy. Nogy sųt zamnogo kråtke!” “Ona ne smože izběgti, ne smože izběgti!”

Jęčmenny napitòk na ognišču načinaje kypěti. Vyšeslava podhodi do njego i legko dvigaje grnèc. Ljudmila ględaje na njego, hoti ona neustalo prěd očami vidi svoje vòzpomněńja. Čuje ona, že jej rųky tręsųt sę.

Nedomira tykaje jej dlånj.

• Bųde dobro, Ljuda…

Žena ne odgovarjaje. Ona čuje jedino strah. Jej lice jest blědo kako sněg.

• Isto, pamętaj ty čto my jesmo tobě govorili - dodavaje Slavomira.

• Tako jest. Ako li ty s tutym pojdeš do Sovy, ona tebe osvobodi od sònnoj mory…

• Zaisto. Idi ty do njej i skaži jej, že toj sònny demon, ili čto jest tuto, ne odhodi. Čego ty bojiš sę?

I ne govori jim Ljuda ničto, a strah zaključaje ona glųboko v svojej duši.

RÅZDĚL 17.

22.07, večer

V osmy dènj poslě togo, kako Stojimir je navědil Dobroslavų, něčto je dvignųlo sę v duši Kaliny. Prěđe ona izběgala od žrice i ne govorila s njejų. Vśakodènno, kògda Bojeslav ne je byl v domu, Sova probovala uvěriti Kalinų do sebe, i nakloniti jų do togo, da by ona dozvolila pomogti sobě. Ale Kalina byla råvnodušna v odnošeńju k Dobroslavě. Itak, Sova je udivila sę, kògda v osmy dènj, pod velikym dųbom v centru sela, Kalina podšla je do njej i prizvala jų v popoldènj do sebe do doma. V jej očah možno je bylo uviděti, že ona jest prěmnogo umorjena. Dobroslava je stala radostna od togo prizvańja.

Kalina iztrgaje slabe råstliny iz svojego sada.

• Bųď ty zdråva, Kalino! - privityvaje jų žrica.

• Oh, Dobroslavo! Dobrodošla! - odgovarjaje tiho Kalina i rųkojų ukazyvaje vhodne dvèri do doma - prizyvajų ja!

Sad jest veliko zapušćeny. Vsekde jest možno uviděti lihe, zle råstliny, ktore smogųt dobro råsti v trudnoj i suhoj zemji. Dobroslavě izdavaje sę, čto v sråvnjeńju do sada Kaliny, jejna mętova džungla jest sad vysokogo kvaliteta. V slučaju sada Kaliny jest potrěbno množstvo råboty. Sova dumaje, že v někakom smyslu tutoj sad jest obraz kalininoj duše.

• Jest li Bojeslav v domu? - šepće žena tiho, prěd tym, kako one vhodęt dovnųtra.

• Ne, ne jest. Tutdènj on ponovno je pošèl pomagati pčelaŕu.

Kalina podavaje žrici čaškų s čajem. Sědajųt one dvě pri stolu.

• Ty jesi htěla mene uviděti.

• Da. Istinno… - Kalina stavaje nespokojna.

Sova pije neveliko goŕkogo napitka. Lipovy cvět.

• Dobroslavo. Ja… čujų strah.

Žrica klade dlånj na jejne dlånji.

• Ja jesm tut s tobojų. Vse jedno čto bųde javiti sę: ja jesm s tobojų.

• Ja… ja čujų, že tako mnogo stvarij v mojem žiťju je pošlo ne v taky sposob, v kaky ja byh htěla…

I jej oči napòlnjajųt sę sòlzami. Zatiskaje ona usta i bere glųboky dyh.

• Vidiš ty, ja… ja jesm prosto htěla byti ščęstliva. Ja jesm byla… tako zaljubjena. Ja jesm ljubila tamtogo člověka… dvadesęť osm (28) lět tomu.

I hvataje ona pri pŕsi suknjų, pod ktorojų ona skryvaje něčto, čto može byti, kako mysli Sova, někaky našijnik. I domysljaje sę ona směsta, čto jest tutoj našijnik. Tuto jest podaròk od Kresimira. Sova pamętaje, kako v davnom času ona je slyšala jih v brězovom lěsu, kògda mlådy Kresimir je daval tutoj našijnik prěkrasnoj Kalině. Dobroslava veliko dobro pamętaje, kako oni dva ljubili sę, kako siľne byli jihne čuvstva.

• Ale moji roditelji izdali mene zamųž za drugogo člověka… i vot, ščęsťje tògda odšlo od mene…

Žrica ne govori ničto, ona delikatno kymaje glåvojų i dozvaljaje Kalině, da by ona izgovorila vsečto, čto jest bolj na jej sŕdcu.

• No ja isto starajų sę, probujų, probujų… skaži mi ty, Dobroslavo, jesm li ja zla žena? Začto tuto vsečto dostigaje mene…? Isto ja… ja nikògda, nikògda ne jesm skazala o njem ničto zlo! Začto on jest tako hlådny, tako strogy, tako… tako bezdušny za mene i za Stojka?

Kalina vòzdyhaje i plače.

• Začto bogynja Dolja odbrala moje ščęsťje…? I začto ona je dala mi tako tęžkų sųďbų? Tako trudno prěznačeńje? - pytaje ona.

Žrica dvigaje sę bliže kò Kalině, obimaje jų i pritiskaje do sebe siľno.

• Ja čujų bolj v mojej duši, Dobroslavo. V mojej ljudskoj duši i duši mojego roda. Čujų ja… strah. I beznadějų. Temnosť i pråzdnosť.

• Jesm ja tut, blizko - šepće Sova.

Usta Kaliny tręsųt sę. Žena plače.

• Pomoži mi - rěče ona tiho.

I mòlčaje ona potom dòlgo. Poslě několiko momentov ona uspokajaje sę.

• Ja hćų něčto važno skazati tobě, Dobroslavo.

• Ja bųdų slušati vse, čto ty skažeš.

Kalina ględaje prosto v jej oči. Jej zěnice sųt glųboke, v koloru kaštanov, cělkom tako kako zěnice Stojimira. A v jejnyh zěnicah jest bolj i veliky smųtòk.

• Moj mųž… - načinaje ona neuvěrjeno - on… on je začaroval. I tuta suša… on jest čarovatelj.

Bojaznj žrice iz-prěd jednoj sedmice potvŕđaje sę v tutom jednom momentu. Bojeslav izčaroval je tutų klętvų. Dobroslava obimaje Kalinų ješče vyše siľno.

• Spokojno - šepće ona - ne boji ty sę. Ja veliko cěnim sobě tuto, že pomimo velikogo straha v tvojem sŕdcu ty děliš sę tutojų informacijejų sò mnojų. Ja znajų, že tuto može byti za tebe tęžko, ale ja hćų, da byś ty izgovorila mi něčto vyše o tutom. Tuto za mene bųde veliko pomoćno. Pomiluj ty, ako li za tebe tuto jest zamnogo…

• Ne… ja skažų - rěče Kalina uže vyše spokojno - vidiš ty, jednų sedmicų nazad moj mųž je skazal něčto tako Stojku. On je rěkl “tuta suša jest iz tvojej viny”. Ili něčto podobno. Mně izdavaje sę, že on imaje s tutym někaky svęzòk.

• A ne znaješ li možno, napriklad, kògda on je mogl zaklinati toj čar?

Kalina dumaje nemnogo.

• Na žalosť ne… - odrěkaje ona - mně jest tęžko pripomněti sobě něčto detaljno.

Žrica bere čaškų s čajem i pije, čujųći lipny aromat.

• Dobroslavo. Či bųdemo li my tut vsi usòhnųti? - zapytyvaje Kalina sò strahom.

Sova, jednako, mòlči i ględaje na jasny čaj v čaškě. Poslě momenta govori ona:

• Ne znajų tuto. Ale znajų ja, Kalino, že ty jesi dobra žena. I že tvoj syn jest odličny mųž. I dumajų ja, že ty ne zasluživaješ imati takų sųďbų. I ty pytaješ vsih bogov: “začto bogynja Dolja tako je pokarala mene?”. Jednakože, ty ne oddaljaješ od sebe tutoj sųďby. Ty potrěbuješ znati, že vsi Bělozorjani sųt s tobojų. Ako li ty bųdeš nas dopustiti do sebe, tògda my bųdemo pomogti tobě.

Žena zatiskaje usta i dlånji.

• Ty ne trěbuješ tako ohrånjati Bojeslava. Znajų… znajų ja, že ty ljubiš jego. I ja bųdų považati vśako tvoje postanovjeńje. Ja, i vsi drugi, tako kako jest do tutdènj. Ja jednako hćų prositi tebe, da byś ty pamętala jednų věć: ljudi sųt kako drěva, ktore hvatajųt Zemjų svojimi siľnymi korenjami, a krmęt sę Sòlncem i vòzduhom. Tuta Zemja jest kako ljubòv - ako li ona usyhaje, tògda drěvo stavaje vyše i vyše slabo. I nakonèc ono padaje od malogo větra, ktory davněje ne mogl jego pokoriti. Tuto jest ljudsko i normaľno, že my stavajemo slabi, i že poddavajemo sę. Tuto jest ljudsko i normaľno, že my upadajemo. A ne bųde člověk ukrěpiti sę, ako li on neustalo bųde stojati svojimi korenjami v zasòhloj Zemji. Poněkògda jest potrěbno odrvati tuto drěvo i prěnesti v někako drugo město, da by ono ne umrlo, da by ne usòhnųlo.

Kalina sědi i klanjaje sę, a Dobroslava šepće jej v uho i neustalo obimaje jų.

• Ne usyhaj ty, Kalino. Ne usyhaj od nedostatka ljubvi.

• Ale ja čujų… že ja jesm uže davno usòhnųla…

A v Dobroslavinoj duši pojavjaje sę tutčas strah. Slova Kaliny zvųčęt veliko podobno, kako slova klętvy “usyhaje tvoje dětę”. Ona slyši tutoj tekst v glåvě, bystro osvajaje ona emocije i rěče:

• Ne, Kalino. Ględaj ty - i obtiraje ona jej lice - od tvojih očij tekųt mokre sòlzy. One sųt dokaz togo, že ty ne jesi usòhnųla, i že ty imaješ siľno, čuvstveno, ljubòvno sŕdce. Ne zabyvaj ty o tutom. A kògda ty bųdeš htěti izlivati nemnogo svojih sòlz, tògda prihodi ty do mene, ja ohotno bųdų slušati tebe.

I usměhaje sę ona do njej. A v glųbině sŕdca prosi ona Zorjų i vsih drugyh bogov, da by Kalina ne htěla tutčas odrěkati sę od svojih sòlz. Tutčas, i nikògda v bųdųćnosti. Tuto moglo by byti znak, že zly scenarij klętvy realizuje sę.

RÅZDĚL 18.

22.07, večer

• Ahh, kaka tęžka råbota! - govori Izrojko umorjenym glåsom.

Stojimir ględaje někde daleko, i dumaje. Hlåpci vraćajųt sę od glåvnogo skladišča, kde oni sųt pomagali nositi prědmety iz konnogo povoza starogo Vozivita, ktory tutdènj je privezl sę do Bělozorjej. V zaměn za drågocěnne v krajině bělozorjańske tkaniny i materialy, trgovèc smogl kupiti nemnogo jědańja. Izrojko i Stojko dostali sųt za pomoć nemnogo sušenogo męsa, porcijų kamenogrådskogo syra, a takože fljašèčkų hlěbnogo kvasa.

• Stojko, a čto ty tako dumaješ i ničto ne govoriš? - zapytyvaje Izrojevod - jest li tuto po povodu otca? Čto on je ponovno sdělal?

• Ahh - junak mahaje rųkojų - ne jest potrěba o tutom govoriti.

Izrojevod ględaje na prijatelja čujno. Stojimir čuje nekomfortnosť, on ne hće govoriti s njim o svojej rodině. Bojeslav pije i kriči na jego mati i na njego. Bez malogo vsakčas je tako bylo. Nedavno, jednako, Stojimiru vsečto tuto načinaje byti vyše tęžko. Obyčajno on smogl poběđati tuto, utěšati mamų i obrånjati jų, ale odkògda v minųloj sedmici byl je tamtoj spor, odkògda on javno je pogovoril s Dobroslavojų… od tamtogo časa on ješče vyše siľno želaje normaľnų rodinų / sěmjų. Takovų rodinų, ktora davaje jemu ljubòv i čuvstva. Takovų sěmjų, ktorų vsi vokrųg imajųt. Izrojevod vsakčas je govoril jemu o tutom, čto je bylo u njego v domu, o Kresimiru, jegovom otcu, ktory jest veliko radostny i vesely, daže pomimo togo, že od časa smŕti Dobrosulky on jest samotny. Zajmlivo jest, kako jest v domu Sovy. Ako li ględati na Sěmiradų i Nadějų, na tuto, kako one dvě zajmajųt sę mlådym Jaromyslom… ako li by ględati na najstarogo Milomira, ktory žive sò svojejų ženojų několiko domov dalje, tògda izdavaje sę, že tuto jest siľna rodina. Zdråva, kompletna, kako zdråvo drěvo, větky ktorogo tvoręt siľnų strukturų.

Izrojevod priměćaje jegovo dumańje i rěče:

• Poslušaj ty, ako li hćeš pogovoriti o něčem, tògda znaješ, že vsakčas ty imaješ vò mně podpor.

• Da. Nehaj Zorja blågoslavjaje tebe, Izrojko - govori mlådèc - ale ja ne hćų o tutom govoriti. Skaži mně ty lěpje, kaka jest tvoja situacija sò Zlåtojų!

Stojimiru prěveliko miluje sę slušańje o tutom, kako jego prijatelj govori o svojih čuvstvah do děvčiny. Tuta tema jest za njego izběžeńje od svojego smųtka. On vsakčas mysli: kako jest možlivo tako silno ljubiti, kako silno Izrojevod ljubi Zlåtomiru?

• Ah, brate! - načinaje hlåpèc i gladi svoje neporędne vlåsy - ja neustalo dumajų nad sposobom. Ja råzmysljajų: kako skazati jej moje čuvstva?

• Izrojče, ja ne znajų v tutom selu nikogo, kto tako prěkrasno smože govoriti!

• Dumaješ li ty tako?

• Vot tako! - rěče Stojimir - ja jesm cělkom uvěrjeny, že ty bųdeš skazati tuto najdobro kako ty smožeš! Ale ty ne jesi tuto dalje sdělal. Začto?

Izrojevod dumaje dòlžejši moment.

• A čto bųde, ako li ona ne bųde htěti mene?

• Brate! Ona bųde, uvěrjeno! Ty jesi domysľny mųdrèc, krasavèc, ktory znaje kako obhoditi sę s žiťjem! Jedino ne hodi ty tako mnogo s glåvojų v oblåkah, kako někaky myslitelj!

Stojimir udarjaje junaka v glåvų i podavaje jemu fljaškų s kvasom. Tamtoj pije neveliko i obtiraje rųkojų usta.

• Tut ne sųt nikakove oblåky tutčas, čto ty govoriš, barane! - směje sę on.

• Pravdivo - Stojko ględaje v čisto nebo - nu, dalje govoręći: daže ako li děvka ne bųde tebe htěti, tògda ty izigryvaješ, zato čto ty vsečto jej bųdeš skazati. Ne jest li tuto najvažno? Ako li Zlåta bųde vzajemno zaljubiti tebe, tògda takože izigryvaješ. Ako li ne, tògda takože izigryvaješ!

Izrojko ponovno dumaje.

• Ja bojim sę, že tuto bųde za mene strašno - rěče on - ja ne izobražajų sobě žiťja bez njej, hoti ja daže ne znajų jego. A tuto ja želajų najsiľno: da byh ja byl s njejų, pri njej. I bojų sę ja, zato čto ja čujų, že v tutom stańju mi jest… dobro. Ako li ja ne bųdų jej skazati moje čuvstva i mojų ljubòv, tògda ona ne bųde mene oddaliti…

Hlåpèc hvataje svoje sŕdce, kako by on čul někaky bolj. Bere on glųboky dyh.

• Jest li vse v porędkų? - dopytyvaje Stojimir.

• Da, da - odgovarjaje Izrojko.

• Poslušaj ty, ja dumajų, že ty trěbuješ poprobovati. Ja bųdų pomogti tobě, bųdų prigotoviti tebe do tutogo. My bųdemo pomysliti kako možno jest tuto sdělati najdobro, bųdemo my sdělati někakovy plan, ako li ty trěbuješ tuto. Nakonèc vsečto zavisi od tebe, ale znaj ty, že ja bųdų pomogti tobě, ako li ty tuto potrěbuješ.

• Dękujų tobě, Stojimire…

• Ale - dodavaje mlådèc - iztvori ty sobě někakų granicų v času, da by tuto ne zajmalo věčnosť. Ja byh prěporųčal izbrati sedmicų.

• Sedmicų? Sedm dnjev?! - prěstrašaje sę Izrojèk.

• Da. Sedmicų - odgovarjaje Stojimir uvěrjeno - sedmica intensivnoj råboty i prigotovjeńja. Prěd tym, kako prijde osmy měsęc, Zlåtomira bųde poznati od tebe vsečto. Može li byti tako?

I mlådèc konèčno sòglåšaje sę, hoti Stojèk ješče dòlgo jego je uvěrjal. Hlåpèc hće pomogti prijatelju, sdělati, da by jemu bylo vyše legko, itak oni postanavjajųt, čto od tutogo dnja, vśakodnevno oni bųdųt obdumyvati svoj plan. Stojimir ne znaje ješče, že v tutoj večer jego žiťje bųde cělkom obråtiti sę.

RÅZDĚL 19.

22.07, večer

Na najvysokoj gorkě vśaka stråna světa jest dobro vidna. Od juga jest možno uviděti zelene lěsy, od iztoka dike, krasne poljany. Od zapada jest možno iz togo města uględěti bez malogo cěle Bělozorje, a od sěvera, dalje než polja i jezera, daleko na horizontu sųt vidne veličstvene, odlične gory Izrvy, krajiny, ktora od bliz tysęć i pęťsto (1500) lět jest okovana ledom.

Tòčno tute gory sųt za Dobroslavų krajevid, na ktory ona tako siľno miluje ględati. Tutoj obraz podobaje sę jej od vsakčas. Ona čęsto sědaje na kraju najvysokoj gorky, pri siľno sklonjenom gorskom spadu / naklonu, i zatapjaje sę v svojih mysljah.

Kògda tutdènj, poslě råzgovora s Kalinojų, ide ona na gorkų, da by ona, kako obyčajno, podumala o vsem, tògda ona udivjaje sę. Vot pri spadu sědi člověk. Podhodi ona bliže.

• Oh, kogo vidęt moje oči! - rěče ona tako glåśno, da by člověk vòzvråtil sę k njej. Obyčajno ljudi govoręt “kogo vidęt moje oči”, kako formų obyčajnogo pozdråvjeńja, ale ona napravdų ne znaje, kogo jej oči vidęt, i kto sědi na jej omiljenom gorskom naklonu.

• Oh, gospođa Sova - govori nizky, umorjeny, stary glås.

• Bojeslave - udivjaje sę ona - čto vy tut dělajete?

• A sědim. I ględam. I dumam - odgovarjaje on i ponovno ględaje na sěver. Dènj uže končaje sę, a daleke, osněžene gorske vŕhy blěskajųt v světlu črvenogo, zahodęćego Sòlnca. Sova sědaje pri njem na suhoj travě. Mųž pije nemnogo napoja iz gliněnoj fljašky. Ona ględaje na njego. “Jest li tuto medovina iz glåvnogo skladišča?” - mysli ona.

• Na čto tako ględajete vy? Ja jesm dobyl medovinų za rabotų u Pčelevita. Itak, ja sěđų i pijų - izjasnjaje on, kako by on znal jejne myslji.

• A, nu, ničto, ničto. Prosto jesm ja udivjena, že vy tut sědite, a ne jeste v domu…

Ljudi imajųt odnośno njego prěmnogo råzlične mněńja. Jedni ne imajųt za njego povagų, drugi drågo cěnęt jego pomoć. Ješče drugi čujųt za njego žalj, a něktori možno daže poněkògda nenavisť, neljubjeńje. Dobroslava, jednako, probuje ględati na njego prěd vsim kako na člověka. Člověka, ktory jest skryty pod mnogosťjų svojstv, ktore on je iztvoril v sobě da by mogl on ohrånjati sebe prěd atakami drugyh ljudij.

Daže ako li on zaisto je čaroval klętvų, daže ako li on napravdų jest povod Velikoj Suše, tògda dalje jest šans, že on je sdělal tuto nesvědomo. Daže to, že on uniščaje svojų rodinų / sěmjų, potrěbuje iměti svoj povod. Povod, ktory može byti skryty někde v njem, v srědině, v městu, ktoro ne jest dostųpno daže za njego.

Dobroslava pamętaje jegovyh roditeljev. Ona znaje takože, že v jego rodinnom domu je byla tęžka situacija. Otèc bil i uražal jego, mati ne davala jemu svojego čuvstva.

• Začto vy jeste tut prišli, Sovo? - zapytyvaje on - ględajųt li ljudi za mnojų, ili čto? Kalina ponovno probuje najdti mene?

• Ne… isto, ja jesm takože prišla podumati nemnogo…

Bojeslav podavaje jej fljaškų, bezslovno proponuje on alkohol, ona odklanjaje propozicijų. Dòlgym momentom oni ničto ne govoręt. Dažbog črveněje na zapadu, a večerna zorja råzblěskaje na nebesah.

• Ja vsakčas dumajų kako tam jest… - mųž dvižeńjem glåvy ukazyvaje Izrvų, neustalo ględaje on na gory.

• Ljudi govoręt, že dalje na sěver jest jedino led, sněg i smŕť - rěče ona.

• No znajete… ljudi govoręt takože, že v Krajině Věčnogo Leda živųt råzlični stvori. Tuto trěbuje byti zajmlivo, uviděti tute stvori iz drugyh světov.

Sova ględaje na temno nebo nad gorami.

• Ja ne znajų či htěla li ja byh uviděti tute čudovišča.

• Ah, da… - govori Bojeslav pomalo - vse tute historije o basnjevyh světah, bezumnyh věďmah, o stvorah s očami v koloru jasnogo morja. Vy jeste nam jih govorili. Tuto sųt historije, ktore je skazal tamtoj pųtnik, ktory davněje je prišèl do Bělozorjej, pravda li?

• Istinno. Iz togo povoda Izrva vsakčas jest za mene strašna.

• No vidite vy, někto je tam byl, i prěžil.

• Prěžil, da. Ale historija govori, že on je utratil vsečto, čto za njego je bylo drågocěnno. A za mene vsečto čto jest drågocěnno mojemu sŕdcu jest tut, v Bělozorjah. Itak, ja jednako preferujų viděti Krajinų Věčnogo Leda izdaleka.

Bojeslav mòlči dòlgy moment.

• Vsečto, čto jest drågocěnno… sŕdcu… - povtarjaje on tiho.

Sova priměćaje, čto jegove rųky načinajųt tręsti sę.

• Jest li vse v porędku? - zapytyvaje ona.

• Da - on odgovarjaje. Pije nemnogo medoviny i vòzdyhaje glåśno. Odvraćaje on glåvų od Dobroslavy, da by on ne viděl jų, i ględaje na zahodęće Sòlnce.

• Eh, ne - rěče on poslě několiko sekund - ne jest v porędku.

I povraćaje sę on do njej, a pŕvokråtno ględaje on prosto na njų očami v jasno-kaštanovom koloru.

• Hćete li vy da byh ja pomogla vam v něčem?

On kakoby kolěbaje sę, ne jest uvěrjeny. Dumaje on. Potom on mahaje rųkojų, tako, kako by on proboval oddaliti von svoje myslji.

• Ah, vy i tako i inako znajete vse - govori on vyše do sebe než do njej.

Žena ne jest udivjena jego slovami. Od-kògda ona je uviděla Bojeslava, od-tògda ona znaje, že něčto jest nedobro. On nikògda ne prihodi na gorkų, oni dva rědko govoręt jedin s drugym. Tutčas on pomalo otvarjaje svojų dušų. Itak, ona ne reaguje v nikaky sposob i čekaje ona naslědne slova Bojeslava.

• Da, tako. Tuto jest moja vina - načinaje on - ja znajų tuto, vy takože tuto znajete. I za mene tuto jest veliko tęžko.

Pije on naslědnų porcijų meda.

• Vidite vy… ja ne smogų. Ja jesm prěmnogokråtno uže proboval. Ja jesm govoril do sebe: “bųď ty za njih vyše dobry člověk”. Ale ja ne jesm smogl. Ja jesm vsakčas upadal, vsakčas odstųpoval / odrěkal sę od togo. I ja jesm vsečto vokrųg izniščil. Sebe, Kalinų, mojego syna… Bělozorje. Ja jesm vsečto råzvalil.

On tręse sę ješče vyše siľno. Dobroslava neuvěrjeno klåde dlånj na jego dlånj i stiskaje legko. Davaje jemu ona signal, že ona jest pri njem i slušaje jego.

• Ja znajų, že vy jeste domyslili sę… že ty jesi vsečto domyslila sę, Sovo. Ja jesm tuto sråzuměl, kògda ty jesi načęla vyše čęsto prihoditi do našego doma. Ale ja jesm bojal sę i… izběgal. Ale tuto nemaje nikaky smysl, ty i tako i inače vse uže znaješ i råzuměješ.

• Råzuměm ja - šepće ona tako, da by v svoje slova vložila ona najmnogo pravdivogo sråzuměńja.

• Itak, konečno ty byś prišla do mene i pytala byś o vse - govori on tuto, a v jego glåsu jest slyšno, že on kori Dobroslavų za tuto. Ona čuje sę nesrųčno, nekomfortno, ale probuje ona dušiti tutų emocijų v sobě.

• Da. Ja jesm vinny. Ale ja čujų bolj iz toj pričiny. I kajam sę, čujų ja žalj. Žalj od togo kto ja jesm, kaky ja jesm. Čujų ja neustaly smųtòk, hoti ja probujų izběgati od tutyh vsih emocij tako siľno, kako ja mogų.

Dělaje on kråtkų pavzų, i bere glųboky dyh. Izpušćaje on vòzduh i klanjaje glåvų nizko. Ględaje on v zemjų.

• A iz drugoj stråny ja uže ne čujų ničto. Jedino pustotų, pråzdnosť. Ja… nikògda ne jesm smogl nikogo pravdivo ljubiti, nikogo ne jesm smogl dariti ljubòvjų. Kògda v tute osmnadsęť (18) lět tomu roditelji sųt izdali Kalinų zamųž za mene, tògda… ja ne jesm htěl. Zato čto ja jesm bojal sę, že ja bųdų jų raniti. I znajų ja, znal jesm ja, že ona takože ne je htěla. My nikògda ne jesmo smogli dogovoriti sę. Vsakčas iměli jesmo spory. Ona je htěla pravdivų rodinų, a ja jesm htěl idti v svět. Ja jesm snil ob izhođeńju iz sela, ja jesm želal idti v daleke krajiny. Ale nikto ne htěl tuto slušati. Ja jesm byl povinny ostati tut, i uže do konca žiťja pasti kråvy i svinje. Tuto ne jest žiťje, o ktorom ja jesm mečtal. Ja jesm htěl uběgati od tut najdaleko. Od tutoj zmijevoj rodiny.

Pljuvaje on naprěd.

• I kògda moje želanja i sny sųt umrli, tògda ja jesm načęl nenaviděti jih. Ja jesm izniščil svoje žiťje, potom jej žiťje, potom žiťje nevinnogo dětęťa, potom cělogo sela… a tutčas jesi tut ty, i probuješ ty napraviti to, čto ja jesm izniščil. Itak, ja bųdų odgovoriti tobě vsečto, čto ty bųdeš zapytati. Vśaky tvoj vòpros. Ja čujų, že tuta pravda potrěbuje v koncu izhoditi iz mene…

Dobroslava v jego poslědnom rěčeńju slyši zvųk proročstva. Ona čuje vyše spokoja. Bojeslav jasno je skazal, že on hće samostojno izrěkti pravdų. Može byti, že dobry scenarij klętvy bųde izpòlniti sę. Tuto bųde, samoråzumno, ako li tuto jest “pravda”, o ktoroj govori proročstvo.

• I tuto jest pričina… - načinaje Dobroslava neuvěrjeno - …togo, že vy jeste izčarovali suhotų?

Mųž ne govori ničto. Potom on vòzdvigaje glåvų. Ględaje on na njų udivjeno. Dopŕva v tutom momentu Sova råzuměje svojų pogrěškų. Kalina zaisto ne je byla uvěrjena či jej mųž zaklęl tutoj čar. Itak odkųd Sova je mogla tuto znati?

• Kako? - zapytyvaje on - Ja? Izčaroval jesm suhotų?

• Znači…

• Čto ta Kalina je vam izrěkla? - vhodi on v jej slova. Žena stavaje nespokojna.

• Kalina? Ona ničto mi ne skazala - Dobroslava lže.

• Ne? - Bojeslav udivjaje sę - itak odkųd vy…?

• Tako kako vy jeste pravdivo primětili: ja mogų domysliti sę prěmnogo věćij. Jednako, ja poněkògda takože dělajų pogrěšky. Itak, dobro ja jesm domyslila sę? Tuto jeste htěli mi izrěkti?

• N… ne. Ja jesm dumal, že… že vy ne možete odčarovati tutogo bezdòžďja, zato čto do togo bųdų vam potrěbny… ja, gospođo Sovo. Ne znajų… ja jesm tako prosto pomyslil.

• A začto tako? Hćete li vy možno izgovoriti čto ja jesm zlo sråzuměla v tutoj kvestiji? Bojeslav stavaje neuvěrjeny. On ne tręse sę uže. Mysli on i ględaje v večerno nebo.

• To moja ž… to Kalina začarovala klętvų. Tako ja, na moj råzum, tuto viđų.

Tutčas Dobroslava udivjaje sę ogromno.

• Råzumějų ja - govori ona, a probuje izględati maksimaľno nevtraľno - hćete li vy mi skazati o tutom? Samoråzumno, ako li tuto jest za vas zamnogo trudno…

• Ne, spokojno. Ja jesm iměl prěmnogo časa, da byh mogl ja detaljno pomysliti o tutom. Ja čujų, že vy trěbujete poznati tuto.

Dobroslava slušaje jego čujno, vnimateljno.

• Kalina… my nikògda prividno ne jesmo mogli sråzuměti jedin drugogo. Tuto je bylo, ja pamętajų, v devęty měsęc. Jedno lěto poslě našej svaťby. Ona nosila je tògda Stojimira pod svojim sŕdcem. Ja pamętajų tamtoj večer kako smųtny, jesenny. Kalina skazala mi je tògda, že ja cělkom ne jesm jejų interesovany. Govorila ona: “ja tut usyhajų, čekajų tebe, a tebe nikògda nemaje, ty izhodiš někde iz doma, vraćaješ sę nazad veliko pozdno, hodiš ty po selu bez cělja tako, kako byś ty ne htěl vraćati sę do mene”. Ona je kričala tògda i plakala. “Ty ne jesi byl tut cělų zimų, zato čto ty jesi povezl sę do Kamenogråda. A ja črěz cěly dvanadsęty měsęc, potom pŕvy, vtory i treťji měsęc jesm umirala od čekanja i žalja. Råzuměješ ty? Ja usyhajų!”. I tògda ona od gněva je skazala: “I nehaj tvoje dětę takože usyhaje od nedostatka ljubvi, tako kako i ja usyhajų. Råzuměješ ty? Nehaj usyhaje!”. Tako tòčno ona je govorila…

Jest glųboka tišina. Sova slyši v glåvě slova klętvy: “usyhaje tvoje dětę, sòglåsno s želańjem”.

• Pamętam ja, že v tamtoj dènj siľne gromy počęli biti iz neba. V devętom měsęcu rědko byvajųt tako siľne burje… a potom? - zapytyvaje on retorično - potom Stojimir je narodil sę. A ja dòlgo ne jesm pamętal jej slova. Ale mnogo lět pozdněje ja jesm pripomněl je sobě, kògda ja jesm viděl kako Stojimir želaje ljubvi. Ljubvi, ktoroj ja ne smogl jesm jemu davati. Ljubvi, ktoroj ne smogla mu davati izniščena Kalina.

Zaključaje on oči i zatiskaje dlånji. Dobroslava dumaje o tom, či Kalina pamętaje li, že ona je skazala tute slova. Tutčas v jej glåvě prěmnogo věćij načinaje konèčno goditi sę vzajemno. Jest li to jednako pravda, ktora trěbuje byti skazana?

• Nehaj dětę usyhaje iz nedostatka ljubvi - povtarjaje Bojeslav trevožno - kaky ja jesm byl glupy…

• Bojeslave - govori ona do njego - vy ne jeste… ty ne jesi glupy. Ja znajų, že jesi pogrěšil, že mnogo věćij v tvojem žiťju ne je pošlo tako, kako ty byś htěl. Ale věri ty mi, že nemaje na světu takovyh grěhov, ktore ne mogųt byti odpušćene.

• A čto ty znaješ… ty imaješ spokojno žiťje, a vokrųg tebe sųt ljudi, ktoryh ty dariš ljubòvjų.

• Vot tako, Bojeslave. Ljudi, ktoryh ja ljubim, tuti ljudi, ktorym ja jesm oddala svoje žiťje.

• Ja tako ne mogų!

• Ja ne hćų tobě govoriti čto ty trěbuješ, a čto ne možeš dělati. Ja hćų, da byś ty sråzuměl, že ty jesi dobro primětil, že vokrųg mene sųt ljudi, ktoryh ja obdarjajų svojejų ljubòvjų, ljudi, ktoryh ja ljubjų. A ja ljubjų Bělozorje. I jih žiteljev. Ako li råzuměješ…

On ględaje na njų cělkom råvnodušno i umorjeno. Vòzdyhaje on.

• Ty takože jesi posrěd tutyh ljudij. Ja, kako vaša žrica, hćų, da byste vsi žili v zdråvju i ščęsťju. Ja togo želajų, itak… dozvoli ty sobě pomogti…

• Kako? Čto mi jest potrěbno dělati? - šepće on.

• Dozvoli ty sobě pomogti. Tuto jest pŕvo. Ględaj, Bojeslave. Ty govoriš, že ty ne smožeš ljubiti, že ne smožeš dariti drugyh ljudij milosťjų, blågodarnosťjų. No jednako ty jesi tut, na gorkě, na tutom spadu. Ty jesi tut čekal na mene, pravda li? - usměhaje sę ona.

On ničto ne govori. Slušaje on dalje.

• Ty jesi tut prišel, da byś ty pogovoril sò mnojų, zato čto ty råzuměješ, že tvoje znańje odnośno klętvy može pomogti žiteljam. Tvoje znańje može pomogti Kalině i Stojimiru. Ty govoriš, že ne smožeš obdarjati ljudij ljubòvjų, a jednočasno ona izlivaje sę od tebe do njih. Možno tuto ne jest ljubòvna rěka, možno daže ne jest tuto mala rěčka, možno daže tuto ne jest nikaka struja, ni strujka. Možno tuto jest jedino několiko vodnyh kapèj, ale mala kapja pomalo dòlbe velike kamenje. Uvidi ty tuto, zato čto ty ne jesi zly člověk.

I načinaje Bojeslav plakati. Sova čuje sę tutčas neveliko nesrųčno, ale někde v glųbině duši čuje ona, že on davno je trěboval uže uslyšati tute slova. Obimaje ona jego sŕdèčno. On dòlgo ne može uspokojiti sę. Dopŕva poslě několiko minut on prěstavaje plakati. Ględaje on tògda na fljaškų, ktora leži bliz pri njem i bere jų v rųkų.

• Ja jesm priběgal kò slådkoj medovině i kò goŕkomu pivu, k siľnoj gorělkě. Da byh ja zabyval o bolju i neščęsťju.

• Ty ne trěbuješ o njem zabyvati, bolj formuje nas, uči nas. Ty možeš prěobraziti jego v dobrosť.

Bojeslav vòzdyhaje. Jednako, on ne pije iz gliněnoj fljašky. Ględaje jedino na njų. Sòlnce je uže cělkom zašlo, a večerna zorja pomalo gasne.

• Moje dětę bųde usòhnųti od nedostatka ljubvi… - šepće on ponovno, råzmysljaje, analizuje tute slova. Neočekyvano, on něčto priměćaje.

• Sovo - rěče on k njej.

• Da?

• Ja… ja trěbujų… skazati ješče něčto - pripominaje on sobě. Ona ne odvraćaje sę do njego, ględaje ona na daleke izrvańske gory i jih osněžene vŕhy. Ona uže znaje čto on hće jej skazati.

• Itak, ja slušam.

• Ale prošų, ne govori ty nikomu o tutom… ja ne znajų kako obòjdti sę s tutym…

• Samoråzumno.

• Ja… Stojimir. On ne jest moje jedino dětę. Ja imam ješče drugo…

• Bojeslave! - slyšęt oni dva glås Kaliny, ktora prihodi iz dalekosti. Pri njej lědva jest vidny Stojimir - my jesmo prěšli cěle Bělozorje, da byhmo tebe našli!

Mųž stavaje nervozny, on bystro vòzdvigaje sę i odvraćaje sę k ženě.

• Kalino… ja… - ne smože on dokončiti, zato čto v tom momentu stavaje na krųgly kamenj. Utraćaje on balans i kolěbaje sę.

On intuitivno probuje shvatiti něčto, da by on ne spadl, ale nemaje tut ničto tako. Kriči on i spadaje v dol iz vysokogo gorskogo naklona. Dobroslava veliko prěstrašaje sę. Vòzdvigaje sę ona bystro.

• Bojeslave!!! - kriči bojazlivo Kalina.

• Otče! - zòve Stojimir.

Dobroslava izběgaje iz spada najbystro kako ona može, tako, da by ne utratila ona balans i ne upadla. Dŕži ona vysoke, suhe stebla travy, i v taky sposob kontroluje svojų brzosť.

• Ostråžno! - kriči ona do tamtoj dvojky, ktora priběgaje do kraja gorky. Běžęt oni bystro za njų. Kalina plače i zòve imę svojego mųža.

• Bojeslave! Bojeslave! - Sova priběgaje do njego pŕva.

Mųž leži v městu, v ktorom spad uže ne jest tako siľny. On je udaril sę glåvojų o kamenj, ktory neščestlivo jest v městu, v ktorom on upadl. Od rany teče kròv.

• Psova mati! - kriči žrica i bystro odryvaje rųkav od suknje. Prikladaje ona tkaninų do rany. Potom doběgajųt do njej Kalina i Stojimir.

• Otče - kriči hlåpèc - tato!

Kalina sklanjaje sę pri mųžu i plače. On klade dlånj na jej oblěčeńju. Rųka tręse sę. Ona hvataje jų i pritiskaje siľno do svojego lica.

• Zorjo, slådka Zorjo! - plače ona.

• Bojeslave! Bųď ty siľny! Bųď siľny! - kriči Sova - my bųdemo privesti tut pomoć!

Kògda ona hće vòzdvignųti sę, tògda on vtorojų rųkojų hvataje jejnų suknjų. Iz rųky on uže davno je izpustil råzbitų fljaškų. V tom momentu ględaje on na njų v taky sposob, kakogo ona ješče ne je nikògda u njego uviděla. I usměhaje sę on k njej tako siľno, tako javno, tako blågodarno i spokojno, že toj poględ zapisyvaje sę glųboko v jej glåvě. Potom vòzvraćaje on oči k svojej ženě. Stojimir jest sklonjeny pri otcu. Plače on.

• Ja… ja… lju… - probuje on skazati něčto do Kaliny. Jegove usta tręsųt sę, a od očij tekųt mokre sòlzy. Ona hvataje jego dlånji, ktore na jej licu ostavjajųt krvavy slěd, potom ona obimaje jego tako kako može, da by ne sdělala ona jemu ješče vyše velikų bědų.

Mųž legko obimaje jų vzajemno, a kròv ostavjaje črvene slědy na jej cěloj suknji. Vtorojų dlånjų on dŕži dlånj syna.

I Sova takože počinaje plakati, a siľne sòlzy tekųt od jej očij. Kaluža krvi povyšaje sę, daže pomimo improvizovanogo bandaža, ktory ovivaje jego glåvų.

A potom vędne Bojeslav v obimańju Kaliny, dŕžęći dlånj Stojimira. Žena vyje siľno, kričaje, a hlåpèc opiraje svoje lice o pŕś otca i plakaje. Plakaje siľno, kako ješče nikògda ne je plakal.

Bogynja Morana zabiraje dušų umrlogo Bojeslava, ktory je odšèl od togo světa v spokojstvu, kako je izdavalo sę Sově. A na jegovom licu je ostal toj usměh, ktory tako siľno ne godil sę s jego harakterom, a jednočasno byl za žricų veliko, veliko znajemy.

RÅZDĚL 20.

26.07, srědina dnja

Noćne mory ne odhodęt od njej. Ljudmila vyše i vyše potapjaje sę v smųtku i strahu. Čim vyše ona vpadaje v žalj, tym vyše zaključaje sę ona v sobě, zatvarjaje svoje sŕdce. Ona bez malogo cělkom je ograničila svoje kontakty s ljudami, a cěle dnje ona sědi v domu i izhodi iz njego jedino tògda, kògda tuto jest napravdų potrěbno. Nedavno ona je prěstala svoje lěčeńje, ktoro Dobroslava prěporųčila jej. Zemjevit, jej mųž, jest trevožny iz togo povoda. Cěla sěmja govori ženě, da by ona pošla sò svojimi problemami do žrice, ale izdavaje sę, že Ljudmila stråni sę od njej. Ne jest jasno začto ona tako siľno boji sę govoriti s Dobroslavojų. “Ona jest zaisto jediny člověk, ktory može napravdų pomogti tobě” - govoręt oni do njej. A ona izběgaje od njih i neustalo rěče jim, že “zaisto uže jest s njejų vyše dobro”, i že “ona daže smože normaľno spati vyše než polovinų noći”.

Ona lže. Zemjevit znaje tuto. On daže ne znaje kolikokråtno uže ona budila jego v srědině noći, kògda obraćala sę na ležišču i mrmjala něčto neizraźno. A on probuje pomagati jej, buditi jų, uspokajati. Sò vśakym naslědnym dnjem jest vyše tęžko. Mųž dumaje i dumaje kako pomogti svojej ženě v tutom nesnośnom tŕpěńju.

Kògda on vhodi do doma, ona sědi v kuhnji. Vidi on, že ona plakala, hoti probuje ona skryti tuto. S počętka Zemjevit je myslil, že ona oplakyvaje umrlogo nedavno Bojeslava. Potom jednako on pripominaje sobě, že ona ne je darila jego velikojų milost́jų. Podobno kako i Kalinų. On ne hće jej råzdražnjati, itak on tiho govori “dobry dènj”, cěluje on jų ustami v čelo i podhodi do ognišča, ględajuči za obědom. Bere on grnèc i lòžicų, nalivaje sobě pivo, sědaje pri stolu i počinaje bezglåśno jědati.

Ona ględaje na njego i takože ničto ne govori. Mysli ona. Potom ona směje sę s někakogo povoda, kako by něčto v jej glåvě råzveselilo jų. Zemjevit ględaje na njų.

• Ničto, ničto - kymaje ona glåvojų.

Mųž počinaje jědati dalje. Poslě kråtkogo momenta Ljuda ponovno kaže:

• Znaješ ty… - počinaje ona - ljudi tako čęsto sųt mi govorili, da byh ja pošla do žrice, že ja tutčas snjų tute slova v mojih snah bez malogo neustalo.

• A čto ty sniš tòčno? Že ideš ty do njej? - dopytyvaje, hoti on ne okazyvaje veliko interesovańje. Znaje on, že iz někakogo povoda ona ne hće uviděti sę s Dobroslavojų.

• Ne, tuto jest vyše tako… - dumaje ona - kako slova. Ja snjų slova.

• Slova?

• Da, hoti one sųt dosť krive, kako by ironične. Råzuměješ li?

Zemjevit kymaje glåvojų. Dopŕva tutčas on prěstavaje dòlbati lòžicejų v grncu.

• Ironične? A kako one zvųčęt?

• Hmm, něčto kako by: “kògda s tutym slovom ty pojdeš do Sovy, ona tebe osvobodi od sònnoj mory”. I tako jest neustalo i neustalo, cěly čas. Råzlične glåsy, tvoj glås, glåsy naših dòćeròk. Takože glås Sovy.

• Itak… idi ty do njej - rěče mųž uvěrjeno.

Ona vòzdyhaje. Hće ona plakati.

• Ljudo, mila moja - krųti on glåvojų, jest nemnogo nervozny - ty ne možeš tako. Idi do njej.

Jejne usta tręsųt sę.

• Bojiš ty sę? Čego?

Ona ne odgovarjaje. On klade rųkų na čelo i izpušćaje vòzduh nosom.

• Glupa, ty trěbuješ poběditi tutoj strah. Inače bųde jedino vyše i vyše zlo. Ne probuj ty omamiti sebe. Idi lěpje do Sovy i zapytaj čto tuto može označati. Možno ona bųde znati? Ona jest ekspert v tutyh tajemnyh stvaŕah… - kaže on.

Ljuda načinaje plakati i skryvaje lice v dlånjah. Zemjevit vòzdvigaje sę i obimaje jų.

• Ty trěbuješ sdělati tuto. Ako li ty bojiš sę, tògda ja råzumějų. Ne znajų začto, ne pytajų ja, zato čto ja viđų kako tuto jest za tebe trudno. Ako li ne tutdènj, tògda zautra, ako li ne zautra, tògda pozautra. Sdělaj ty sama prěd sobojų takovo postanovjeńje, že, napriklad, kògda sedmy měsęc bųde ukončiti sę, tògda ty bųdeš pòjdti do njej. Prigotovi ty sebe do togo, i pojdi. A kògda prijde počętòk osmogo měsęca, tògda, možlivo, ty bųdeš cělkom drugy člověk.

I obimaje on jų siľno. Ona ne obimaje jego vzajemno.

• Ja jesm trevožny tobojų… - šepće on.

A ona v tutų noć ponovno sni črne, strašne lapy, ponovno slyši svisty i kriky, a posrěd krikov glåśne glåsy, kako muzičny hor demonov: “Kògda s tutym slovom ty pojdeš do Sovy, ona tebe osvobodi od sònnoj mory”.

RÅZDĚL 21.

27.07, pozdny večer

• Nehaj bųde česť duše Bojeslava! Nehaj blågomila bogynja Nija zajmaje sę njejų v Navu, Krajině Umrlyh! - Strěžimir vòzdvigaje gliněnų čašų.

• I nehaj Rod jest jej blågosklonny! - odgovarjaje Gostimir považno. Takože vòzdvigaje on čaškų.

• {[Věčьnъ pokojь…]} - šepće Dobroslava i pije nemnogo hmeljevoj medoviny. Slådkosť i goŕkosť izpòlnjaje jej usta, a alkoholovo teplo råzgrěvaje tělo. Krivi sę ona.

Za oknom jest uže glųboka, temna noć. Dvadesęty sedmy (27) dènj sedmogo měsęca. Tridesęty šesty (36) dènj Velikoj Suše. Velika čęsť pšennyh plodov jest uže uniščena, rěčka je uže cělkom usòhnųla, a seljańske jezera umenšili sę o treťjų čęsť velikosti. Rezervy iz skladišča pomalo končajųt sę, a jědańje i piťje iz drugyh sel stavaje vyše i vyše drågo. Do togo ješče jest tuta smŕť Bojeslava. Jest uže pęť dnjev poslě neščęstlivogo upada i tri dnje poslě ceremonije pogrebańja.

Klętva Velikoj Suše ne odhodi, a dòžď ne prihodi.

• Dva dnje do novoluńja… - vòzdyhaje Sova.

Hoti jest znajemo kto jest čarovatelj klętvy, tako dalje v glåvě žrice vsečto jest neporędno. Ona probuje sobrati i pogoditi sò sobojų vse elementy, sråvniti slova proročstva do konkretnyh Bělozorjanov, ale ona ne smože tuto sdělati. Kalina jest pričina toj magije, no ona pravdopodobno ne znaje tuto. Žrica ne znaje takože v kaky sposob ona smogla začarovati tutų klętvų. Može byti, že žena imaje někakovy magičny prědmet, hoti ona ne jest o tom svědoma. Hvala tomu čaru Kalina je smogla uprositi Svaroga ili Lunų, da by izjavilo sę v selu tuto, s čim oni tutčas boręt sę. Pŕva linija poemy: “usyhaje tvoje dětę, sòglåsno s želańjem”, jest råzrěšena. Naslědne fragmenty dalje sųt zagadky.

• “ale tògda Sòlnce odrěkaje sę od sòlz I umiraje nevinna duša” - govori Strěžimir i ględaje na svoj odblěsk v čaškě s medovinojų.

• Nevinna duša - dumaje Gostimir - umiraje ona… Bojeslav?

• Ne - odgovarjaje Sova bystro - v kontekstu suše Bojeslav ne je byl cělkom nevinny člověk. Daže vyše, on čul, že on jest zaisto vinny. I tuto jest za mene najveliko strašno, zato čto tuto označaje, že zly scenarij klętvy ne jest izpòlnjeny.

• A tuto označaje - Strěžimir govori - že zly scenarij dalje može izpòlniti sę, a Morana bųde zabirati naslědnų dušų…

• Jesmo li my uvěrjeni, že tuto proročstvo zaisto ne jest izpòlnjeno? - zapytyvaje mųž Sovy.

• Na žalosť… ne sųt izpòlnili sę slova o tom, že “Sòlnce odrěkaje sę od sòlz”.

• Nikto ne je odrěkal sę od sòlz? Kalina? Stojimir? Čto generaľno tuto označaje? Tako odrěčeńje? Kako tuto jest potrěbno råzuměti?

• Ja dumajų, že tuto trěbujemo råzuměti doslovno - govori žrica - a Kalina je plakala, tako na ceremoniji, kako i na pogrěbovom jědańju. Ona je mnogo prěžila po Bojeslavovoj pričině, ale ona imaje žalj odnośno jegovoj duše, tuto jest uvěrjeno. I plače ona. Podobno kako plače Stojimir. Nikto iz njih ne je odrěkal sę od svojego plakańja. Nu, ili možno my něčto ne znajemo. Ale ja byh, jednako, ne dělala takų dalekų hipotezų - ględaje ona na mųža - My trěbujemo věriti, že ako li proročstvo bųde izpòlnjati sę, tògda my takože bųdemo tuto viděti javno i jasno.

Gostimir ględaje na ženų s považańjem. Izględaje on tako, kako by ona skazala vsečto, čto on je htěl skazati.

• A Izrojevod? - zapytyvaje Strěžimir - Bojeslav je skazal, že on imaje vtoro dětę. Tuto potvŕđaje tamtoj ogovor.

Dobroslava dumaje o tutom. Kto jest Sòlnce iz proročstva? Kto jest nevinna duša?

• Izrojevod jest Sòlnce, ktoro odrěkaje sę sòlz? - dopytyvaje.

• Ne znajų ja. Ne znajų čto tuto može označati… - odgovarjaje načelnik.

• Nu, dobro, ponovno, od počętka - udarjaje ona dlånjų o dlånj - naš cělj jest sdělati tako, da by někaka “pravda” samostojno pojavila sę. Něčto, čto jest tutčas skryto. Čto može byti tuta “pravda”? - zapytyvaje ona.

• To, že Izrojevod ne jest syn Kresimira? - dopytyvaje Gostimir.

• Možlivo - Sova ukazyvaje rųkojų v jego strånų - itak, ako li to jest tuta tajnosť? Kako možno sdělati, že ona samostojno bųde objaviti sę?

• Možno potrěbno pytati Kresimira? - proponuje on.

• Ja jesm o tutom dumala, ale Kresimir ne izględaje, kako by on tuto znal. Znajete vy, kaky on jest…

• Ja takože tako mysljų - govori Strěžimir.

• Nu, ja jesm s njim daže govorila dva dnje tomu. On je imal žalj Bojeslava i Kaliny, je byl smųtny Stojimirom, ale ničto, absolutno ničto vyše. On ničto ne znaje.

• A Dobrosulka, potenciaľno jedina, ktora by mogla skazati něčto o tutom, je umrla uže mnogo lět nazad… - kaže Gostimir umorjeno.

• Itak, my znajemo prinajmeńje, že neskazana pravda iz klętvy jest pravda o reaľnom otcu Izrojevoda - rěče Dobroslava poslě momenta.

• Tuto ne jest uvěrjeno, ale… - Strěžimir ględaje na njų - tuto može byti někaky slěd.

• Ale kto trěbuje izrěkti tutų pravdų…? - Sova opušćaje rųky beznadějno.

Světlo maloj, drěvěnoj svěće tancuje v komorě. Tišina prodòlžaje sę.

• A… a možno - načinaje Gostimir - možno dobro bųde, da byś ty, Sovko ljubima, skazala tuto?

Dobroslava ględaje na njego udivjeno.

• Ja? A čto tògda s fragmentom ob “odkrytoj pravdě”? Ako li ja bųdų skazati pravdų, ktora ne bųde izòjdti samostojno, tògda zly scenarij bųde javiti sę!

• No podumaj ty - uvěrjaje on jų - kto tutčas može skazati tuto? Pravdivi roditelji Izrojevoda v tom momentu ne živųt. Ostavaje sę najpravdopodobno jedino cělkom nesvědomy, ničto neznajųći Kresimir…

• …ktory ljubi svojego syna vyše než svoje žiťje… - ona vhodi v jego slovo - kako ty tuto izobražaješ sobě? Ja prijdų na věće i skažų oficijaľno vsim, že Dobrosulka mnogo lět nazad ne je byla věrna Kresimiru? V kaky sposob ja byh mogla skazati take slova? Dodatòčno: my ne jesmo uvěrjeni či jest li tuto zaisto pravda! Ako li ględati na Kresimira, tògda jest tako, že ili on cělkom ničto ne znaje o tutoj minųlosti, ili on znaje, ale godi sę s njejų. A ako li daže on tuto znaje, i godi sę, tògda kaky jest smysl v tom, da by ponovno tuta pravda stala odkryta? Ja ne mysljų, že jest smysl v tom, da byhmo tutčas ględali na stare historije bělozorjańskyh rodopisov, i da byhmo poznavali něčto, čto ne jest nam potrěbno tutčas. Ja dumajų, že pravda, ktora trěbuje izòjdti, jest něčto, čto može imati pravdivy vliv na našų reaľnosť. Råzumějete li vy? Itak, publično råzglašańje privatnyh stvaŕij absolutno ne jest dobro!

Gostimir vòzdyhaje. Glavnik podpiraje sę o stol i dumaje.

• Pravda. Tuto ne jest něčto, čto možno tako prosto izrěkti… - govori on uvěrjeno.

• Itak, my ponovno stojimo s rěšeńjem problema… - govori smųtno Sova.

Gostimir sědaje vyše prosto.

• Nu, dobro - kaže on uvěrjeno - itak, ponovno, od počętka: Kalina je začarovala klętvų, v ktoroj ona nesvědomo uměstila želańje, da by dětę Bojeslava usòhnųlo od nedostatka ljubvi. Tuto dětę jest ili Stojimir, ili Izrojevod. Ja byh sdělal hipotezų, že jedin iz njih jest Sòlnce iz klętvy, ktoro odrěkaje sę od svojih sòlz. Zaisto, ako li dětę trěbuje usòhnųti, tògda jedin iz njih može byti Sòlnce, tuto imaje veliky smysl. A možno tògda vtory jest nevinna duša, ktora bųde umrěti?

Dobroslava prěstrašaje sę slovami Gostimira, ktory bezemocijno govori o smŕti nevinnyh Bělozorjanov.

• Nu, i ješče jest kvestija “Novogo Měsęca, ktory pomysli, že on bųde idti v pųtovańje za gory”.

• V dva dnje my imajemo novoluńje - priměćaje načelnik.

• Tuto ne jest pŕvo novoluńje v času suhoty - odrěkaje tęžko Sova.

• Ale možno tutoj fragment o Novom Měsęcu govori o momentu v času, a ne o člověku? - zapytyvaje Gostimir.

• Tuto ne jest pŕvo novoluńje v času suhoty - povtarjaje žena - začto tògda ničto speciaľno ne je javilo sę jedin měsęc nazad? Ili začto tuto ne bųde javiti sę napriměr v jedin měsęc od tutčas? Ili dva, tri měsęce? V dva dnje od tutdènj my imajemo vtoro novoluńje v času suše. Po mojemu mněńju, tuto ne jest ničto nadobyčajno…

• A jest li tuto zaisto tako važno, da byhmo poznavali kto jest kto? - zapytyvaje Strěžimir, ktory od někakogo časa zabavjaje sę pustojų čašejų. Gostimir bere fljaškų i nalivaje jemu medoviny.

• Nu, istinno, my…? - gospodaŕ pytaje i ględaje na svojų ženų.

• Nu, tuto ne jest tako veliko nužno - odgovarjaje ona - no dobro by bylo najdti tutyh ljudij, zato čto tògda my bųdemo iměti pòlnų kontrolų nad proročstvom. Ako li my smožemo dobro domysljati sę kto jest kto, tògda možno by daže skazati tekst žiteljam i davati jim poznati s kakym my borimo sę problemom.

• A možno jednako tuto bųde dobro, da byhmo skazali jim poemų na věću? - Strěžimir probuje uvěriti sę.

• My ne možemo, pamętaješ li ty? - odgovarjaje žrica - ne znajemo my pòlny tekst klętvy, my ne jesmo našli člověka, ktory znaje poslědny fragment. A ako li v tom fragmentu jest něčto zaisto važno? Někaka tajemna pravda? Pŕvo my govorimo tekst poemy, potom kažemo, že ne znajemo my pòlny tekst, a potom někaky člověk, ktorogo my slučajno prinuđajemo, nesamovoljno izrěkaje někakų pravdų. I tògda puff - ona råzprostiraje rųky - někto odrěkaje sę plača i sòlz, někto umiraje, a ješče někto postanavjaje idti v pųtovańje.

Jest tišina.

• I ja bojų sę togo - šepće Dobroslava trevožno - že tako bųde. Někto bųde prinuđeny do skazańja trudnoj pravdy, možno Kresimir, možno Izrojevod, ne znajų ja, a potom někto bųde umrěti. Råzumějete vy? Umrěti…

Vòzdvigaje sę ona od stola i podhodi do okna. Čuje ona kako siľno bije jej sŕdce. Zatiskaje ona oči.

• A kògda Kalina je govorila slova klętvy… ne je ona ostavila nam možno někakų podskazkų? Někaky slěd?

• Ne - Sova odvraćaje sę - ona je izkričala svojemu mųžu, že on ne je byl v domu v cělų zimų, a ona umirala od čekanja i žalja, i že ona usyhaje od nedostatka ljubvi. A potom ona je izrěkla tute slova ob usyhańju jegovogo dětęťa. My ne znajemo ničto, Strěžimire… ničto…

Od jej očij tekųt sòlzy. Ponovno ona zatvarjaje oči, bere glųboky dyh. Probuje ona uspokojiti sę.

• Sovko, ljubima moja - trevožny Gostimir podhodi k njej i obimaje jų - ne boji ty sę. Ja znam, že ty imaješ tęžko brěmę, že ty hćeš prěmnogo dobrosti za vsih…

• Tako jest, Sovo - dodavaje načelnik - ale pamętaj ty, že nakonèc najvyše važna jest volja bogov, i oni bųdųt sdělati tako, kako oni hćųt. Nevinna duša može byti vśaky iz nas. Ako li… - zadŕživaje on glås na moment - …ako li napriměr ja jesm tuta duša, i bųdų ja umrěti, tògda znaj ty uže tutčas, že tuto ne jest tvoja vina. Taka bųde volja bogov, ktora jest zaisto nasměška nad voljejų nesvědomoj Kaliny.

• Veliko tęžko jest najdti vinnogo člověka, ako li vsi sųt slegka vinni… - dodavaje Gostimir.

V tutų noć Sova bez malogo ne je spala. V glåvě ona je probovala ponovno analizovati vse elementy zagadky, ktora vśakodènno zabiraje od njej vyše i vyše sily.

Harakter Kresimira, jego každodènno, obyčajno žiťje, jego sposob, hvala ktoromu on može pokarjati problemy, tuto, kako on veliko siľno ljubi svojego syna, tuto, kako on dobro govori o svojej umrloj davno tomu ženě… tuto vsečto dělaje, že Dobroslava cělkom izključaje jego iz råzmysljańja. On ne jest člověk, ktory trěbuje skazati pravdų. Ona dumaje, že izrěčena pravda trěbuje iměti reaľny vliv na žiťje Bělozorjanov. A čto jest zaisto važno v tom, že Izrojevod ne jest jegovo dětę? Obadva roditelji: Bojeslav i Dobrosulka, ne živųt. Jedino, čto može izměniti sę, jest tuto, že Izrojko može byti nemnogo smųtny. Kalina, ktora uže tutčas jest veliko smųtna, možno prěžila by šok, ktory, možlivo, mogl by jej poškoditi. Tut ne ide o to, da by tajemna pravda davala vsim jedino bolj. Ona, samoråzumno, može byti trudna, ale trěbuje ona vesti do někakoj dobrosti. Ili prinajmeńje pokoriti někako zlo. Sova daže dumaje, že kògda toj tajemny člověk, vse jedno kto on jest, bųde skazati tutų pravdų, tògda tuto bųde odvesti tajemno “Sòlnce” od odrěkańja sę od sòlz, bųde odvesti tajemny “Novy Měsęc” od pųtovańja “za gory”, a takože bųde obråniti / zaščititi “nevinnų dušų” prěd smŕťjų.

Itak, izględaje, že čas jest protiv Dobroslavě. Čim dòlžeje toj sekret jest zakryty, tym vyše časa imajųt “Sòlnce” i “Novy Měsęc” da by podjęli oni svoje postanovjeńja, ktoryh poslědstvo bųde smŕť bezvinnogo člověka. I ne jest možno v nikaky sposob zadŕžati jih, ako li nikto ne znaje čego tyčęt sę tute postanovjeńja, v kakom městu i v kakom času one bųdųt podjęte, i koliko časa bųde da by ona mogla někako reagovati. Nu i nikto ne znaje kto sųt tuti ljudi.

Bojeslav je dumal, že dětę, ktoro podolg klętvy bųde usyhati od nedostatka ljubvi, jest Stojimir. Itak, iz toj pričiny on jemu davněje skazal v tamtom sporu, že tuta suša jest “iz jego povoda”. Ale prěd jego neščęstlivojų smŕťjų on, najprividno, je sråzuměl, že zaisto klętva može tykati sę jego drugogo dětęťa. Izględaje, že naslědny cělj Sovy jest Izrojevod. Ona ne mysli, že neočekyvano vse čęsti zagadky bųdųt rěšiti sę, ale cěnno bųde prinajmeńje pogovoriti s njim, zapytati o jegovom nastrojeńju, samo-čuťju, možno o někakovyh trudnyh izkušeńjah, ktore on prěžil nedavnym časom.

Strěžimir je postanovil, že vśakosedmično věće, ktoro podolg plana je imalo byti zautra, bųde pozautra iz povoda časa oplakyvańja Bojeslava. Žrica jest rada iz tutogo povoda. Ona bųde mogti spokojno pogovoriti s Izrojevodom, a možno daže bųde prijdti do Kresimira. Ona probuje spati, i råzmysljaje o tom, či smogųt li oni vsi privesti klętvų do dobrogo scenarija, ili ne.

RÅZDĚL 22.

28.07, srědina dnja

On ne je očekyval, že žrica bųde prijdti do njego od zadnjej stråny. Ona tykaje jego ramę a on podskakaje. Sova směje sę.

• Izrojevode! Nu, ne boji ty sę! - govori ona i obimaje jego ješče vyše siľno.

• Ah, gospođa Dobroslava! Odkųd u vas jest taka veselosť? - ruměni sę on.

• Ja jesm rada, že ja jesm tut uviděla tebe!

On imaje nadějų, že ona ne je uviděla, že on od několiko dòlgyh momentov ide za Nestankojų, Godimirojų i Zlåtojų, ktore vraćajųt sę do domov iz polja. Děvčiny sųt pošli v strånų brězovogo lěsa. One dělajųt tako uže od několiko dnjev.

• Kde ty imaješ Stojimira? Vy vsekde hodite zajedno - zapytyvaje žrica.

• Ah, nu, od nedavnogo časa on vyše čęsto jest s mamojų, råzumějete vy - ględaje on na njų.

• Ah, da - rěče ona - tęžka stvaŕ, pravda li?

• Tako jest… ale mi jest potrěbno skazati, že Stojimir zaisto smogl obòjdti sę s tutym kako pravdivy, siľny mųž.

• Napravdų? Jest li s njim vse v porędku? - dopytyvaje ona.

Stojimir vyše čęsto pomagaje v domu svojej materi, vdově po umrlom Bojeslavu. Hoti iz počętka on je imal počuťje viny i veliky žalj, tako poslě dvoh dnjev on je skazal Izrojevodu, že daže ako li by on htěl imati žalj, tako i on ne smože jego čuti poslě utraty otca. Tako i inače jego veliko čęsto ne bylo v domu. Potom Stojko uviděl, že jego mamě jest vyše legko poslě smŕti mųža, itak on je stal spokojny na duši i proboval žiti dalje.

• Mhm, on jest siľny.

• Izrojko - ona govori šepotom - ako li vse jedno kako zlo děje sę tvojemu prijatelju, tògda pamętaj ty, da byś ty podpiral jego. A ako li on ne smože něčto poběditi, tògda prijdi ty do mene. Dobro? Ja znam, že Stojimir jest siľny, ale ako li ty vidiš něčto, čto tebe bezspokoji, tògda ty vsakčas možeš prijdti do mene i prositi pomoć. Pamętaj ty. Bųdeš li pamętati?

• Tako jest, gospođo Dobroslavo. Ale prošų, ne bųďte vy trevožni, ja i Stojko jesmo blizko jedin s drugym, ja věrjų, že on bystro smože poběditi žalj i žiti dalje normaľno. Ili daže on uže smogl tuto sdělati - hlåpèc usměhaje sę.

• Dobro - gladi ona jego po glåvě - ty imaješ veliko sŕdce, Izrojevode.

Idųt oni črěz moment i mòlčęt.

• A ty? Kako jesi? My jesmo davno ne govorili jedin s drugym. Vse v porędku? Kako jest tvoj otèc? Pomagaješ li ty jemu?

• Ah, da - govori Izrojko, i skryto probuje uviděti kde sųt pošli děvky. Dobroslava takože odvraćaje glåvų. Hlåpèc počinaje imati žalj, že on je byl tako neostråžny.

• Ah - směje sę žrica sŕdèčno - Zlåtomira jest krasno děvčę.

Junak vòzdyhaje. Stavaje on smųtny, a Sova priměćaje tuto.

• Hej, čto jest? - zapytyvaje ona sò sòčuvstvovańjem.

On kråtkym momentom ne odgovarjaje ničto. Odvraćaje sę on i ide dalje naprěd.

• Ničto - rěče on kråtko.

• Hej! - ona klade rųkų na jego ramę - hlåpče.

On stoji, odvraćeny v drugų strånų. Čuje on strah i nedostatòk uvěrjenosti. Do konca sedmogo měsęca ostalo jedino několiko dnjev. A on neustalo ne smože poběditi svojego straha, svojej bojaznji odnośno skazańja Zlåtomirě svojih čuvstv.

• Izrojko - podhodi ona bliže - poslušaj. Vśaky iz nas sòočaje sę s něčim, s někakym izzòvom, problemom, strahom. Tako i ja, tako ty, tako Stojimir, tako i najprividno vśaky Bělozorjanin. Ja ne pytajų s kakym problemom ty sòočaješ sę v tom momentu, no…

• Znajete li gospođo… - on vhodi v jejne slova - zato čto ja… tako mysljų, že ljubòv jest kako burja, ktora prihodi do nas, kògda my ne jesmo gotovi, bez nikakogo ostrěžeńja, bez prědskazańja. I poněkògda tuto prosto jest… bolěsno…

Ona ne odgovarjaje.

• Prihodi ona do nas naglo, neočekyvano, i zalivaje ona nas velikymi strujami vody, gremi ona gromami, blěskaje blěskavicami, a my ne jesmo jej očekyvali. Podobno, kako my ne jesmo očekyvali toj Velikoj Suše, i ne znajemo kògda ona bųde ukončiti sę, kògda ponovno bųde prijdti dòžď. Ale on konèčno prijde, pravda li to? Ja znajų, že on prijde, zato čto tuto je vsakčas bylo, prosto ja ne znajų kògda to bųde. I tòčno tako jest s ljubòvnymi čuvstvami. Ljubòv prihodi, kako ona hće, i kògda hće… ona ne zapytyvaje či hćemo li da by ona prišla, ona prosto jest. S nami ili protiv nam. I… to s njejų ja tutčas borim sę, s njejų ja vojujų… - govori on legko nervoznym glåsom. Ljubòv kò Zlåtomirě, kako on tutčas dumaje, poněkògda råzdražnjaje jego.

Ona dumaje dòlgy moment, a potom govori:

• Izrojče, ty imaješ veliko, ljubòvno sŕdce. Jesi ty směly, odvažny, i možeš poběđati velike protivnosti, ako li tuto jest potrěbno. Nu, i ty jesi najlěpši kraso-govorèc v cělyh Bělozorjah.

Usměhaje sę ona. On takože.

• Itak, ako li jest něčto, čto ty hćeš jej skazati - šepće ona - tògda skaži ty jej tuto, v najkrasny sposob, kaky ty smožeš.

I znaje on, že on ne bųde uže uslyšati ničto vyše mųdro, než slova žrice. Stojko uže jemu tuto skazal, tutčas skazala jemu tuto Sova. Ako li on hće skazati svoje čuvstva Zlåtoj, tògda on trěbuje tuto sdělati tutčas, v moment, najbystro kako možno.

I zatiskaje on dlånji, a ględaje v bezoblåčno, suho nebo. Potom poziraje on zahodęćego Dažboga. Znaje on. Znaje on uže, že ne jest potrěbno čekati vyše. Tuto jest poslědny denj. Zautra v tutų časinų on bųde skazati Zlåtomirě svoje čuvstva. A potom nehaj děje sę vsečto. Potom ničto ne jest važno.

On čuje legky bolj v sŕdcu. Jednako on usměhaje sę do Dobroslavy i stavaje vyše vesely. Idųt oni dalje v strånų ogromnogo dųba, ktorogo korona jest vyše vysoka, než bělozorjańske domy.

RÅZDĚL 23.

28.07, večer

Zlåtomira sědi na zemji. V jej očah sųt mokre sòlzy. Ponovno tutdènj plače ona. Grupa děvčęt, ktora probuje emocijno podpirati jų, stoji tutčas vokrųg njej. S počętka vse one sųt myslili, že bųdųt regularno viděti sę zajedno i bųdųt pomagati Zlåtomirě poběditi strah od skazańja Stojimiru svojih čuvstv. Nedavno tuto je uže bylo dosť blizko, ale nedòlgo potom do njih prišli noviny odnośno smŕti Stojimirovogo otca. Děvčina utratila duševnų silų. “Kako ja mogų skazati jemu svojų ljubòv, ako on uvěrjeno jest tutčas v času oplakyvańja i žalja. A i za mene tuto jest glupo, ako li ja byh byla tako egoistična odnośno k njemu” - govorila je ona prijateljkam.

Nikaka děvčina ne znala kako jest možno jej pomogti. Pravdivo, situacija v domu Stojimira jest tutčas trudna. Jest vidno, že Zlåta stavaje vyše i vyše slaba, vyše čęsto ona jest smųtna, a jejno emocijno brěmę jest za njų zamnogo tęžko.

• Ja želala byh - govori tiho Naděja - da by naša Veselka nazad stala vesela.

• Tuto može byti trudno - odgovarjaje Nestanka, ktora sědi pri njej.

• A možno my bųdemo idti do Stojimira vse zajedno? - zapytyvaje Strělogovora.

Jagoda ględaje na njų groźno. Zlåtomira, jednako, načinaje smějati sę so slov děvòčky.

• Jesm li ja až tako žalostna? - zapytyvaje i směje sę. Potom ona ponovno stavaje smųtna i načinaje plakati glåśněje.

• Da, jesi ty - odgovarjaje děvčinka cělkom považno.

Veselka smrkaje nosom. Nestanka i Naděja otvarjajųt široko oči.

• Strělka! - kričęt obědvě zajedno.

• No tako jest! - Strělogovora podhodi do Zlåtoj - vstavaj ty.

Jednako tamta ne dělaje tuto. Ona prěstavaje plakati.

• Nu, vstavaj ty! - kričaje děvčina.

I Zlåtomira vòzdvigaje sę pomalo. Čuje sę ona beznadějno, jednako smělosť Strělogovory jest za njų v někaky sposob interesna.

• Vot tuto jest děvčina, ktora hće skazati hlåpcu svoje čuvstva! - dvanadsęť-lětna mlådica klade rųky na bedra.

Zlåta čuje sråmotų. Tuto ne jest povod jej plakańja. Prividno tako ne jest.

• Prěstani plakati! Zaisto roditelji sųt davali tobě imę “Veselka”? Iz kakogo povoda? - pytaje ona i ne čekaje odgovor, jednako Zlåta odrěkaje:

• A tebe roditelji nazvali “Koza” - šepće ona tako glåśno, da by vse druge děvčęta mogli uslyšati. Vokrųg jest slyšny tihy hihot.

Strělka stavaje črvena na licu od gněva, kògda slyši zvųk svojego dětskogo imena. Zatiskaje ona dlånji.

• “Kozka”, imenovali sųt mene “Kozka”! - piskaje ona - po mojemu mněńju ty… ty jesi glupa!

I pokazyvaje jej ona svoj język. Zlåtomira otvarjaje oči i ne dověrjaje tomu, čto ona vidi.

• Sědite vy tut vse i dumajete, i žalite sę jedna k drugoj kako to žiťje jest tęžko, i kako vy ne imajete smělosti. A za mene tuto jest prosto! - rųkopleskaje ona - dva dnje tomu ja jesm skazala svojų ljubòv Mirogodu!

Děvčęta smějųt sę. Zlåtomira pripominaje sobě bědnogo hlåpca, ktory izběgal od Strělogovory naskroz cělyh Bělozorjej, i jego kolegov, ktori sųt smějali sę nad njim.

• Ale, Strělogovoro! Vot ty jesi iměla hazardnų igrų s Godimirojų, že ty bųdeš skazati Mirogodu, že ty jego ljubiš - rěče Jagoda i směje sę.

• Nu da! Pravda! Ale jest li to važno? Najvažno jest, že ja jesm tuto sdělala! Nu i ja jesm izigrala od Godimiry jablòko. Ono je bylo kyslo, malo i nevkųsno, ale ja jesm jego sjědla. A ty? - kaže ona do Zlåtomiry - ty ne imaješ ni jablòko, ni ljubogo mlådca.

I krųti ona glåvojų, da by vse děvčęta uviděli, že ona jest nezadovoljena.

• Zlåta, ględaj ty! - hvataje ona jej rųkų - on tutčas jest veliko smųtny, potrěbuje on někogo, s kym on bųde mogti duševno pogovoriti. On trěbuje děvčiny, ktora bųde jego tovariška, trěbuje prijateljky, ktora bųde za njego ljubòvnica. Prihodiš, prosto i bystro kako strěla govoriš jemu svoje čuvstva, i vot gotovo!

Zlåtomira tręsę sę, kògda ona o tutom mysli. Ale ne od straha. Ona čuje teplosť v tělu. Daže samo pomysljeńje o tutom uspokajaje jų.

• Nu, vot tako ty trěbuješ usměhati sę! - Strělogovora tykaje jų v ramę.

• Ale… tuto ne jest praviľno… on jest v žalju poslě utraty otca i…

• Čto ne jest praviľno? - piskaje tamta - znaješ čto? Praviľno ne bylo by tuto, ako li my byhmo zatvorili tebe i Stojimira samyh na několiko časin v glåvnom skladišču i…

• Strělka! - Nestanka napominaje jų i ruměni sę.

• i, i, i… tòčno tuto ne jest praviľno! Råzuměješ li ty? Idi ty konèčno i skaži jemu to, čto čuješ, zato čto… ja hćų bljuvati, kògda na tebe ględajų!

Zlåtomira zatiskaje usta i čuje, že ona jest… vesela. Emocije eksplodujųt, a ona radostno i glåśno směje sę. Vse druge děvčęta takože smějųt sę. Vse ględajųt na ryđų, pěgavų děvčinkų. Ona stoji i imaje cělkom považno lice. Pokazyvaje ona rųkojų Sòlnce, ktoro pomalo zahodi za brězovymi drěvami.

• Zautra večerom… vsečto bųde gotovo - rěče ona uvěrjeno - råzuměješ li ty?

I propadaje strah v sŕdcu Zlåtomiry. Zautra večerom, dumaje ona. Nakonèc tuto bųde jegovy izbor, ne jest važno kako on bųde reagovati. A možno to, že ona bųde skazati jemu svoje čuvstva, bųde za njego pomoć i podpor v smųtku? Ako li ne, tògda ničto veliko ne bųde dějati sę. Tuto čto bųde potom ne jest tako važno.

Zautra. Děvčina ględaje na zahodęće Sòlnce. Zautra večerom ona skaže Stojimiru svojų ljubòv. A to, čto bųde potom, ne jest važno!

RÅZDĚL 24.

28.07, večer

Ona ne je tutdènj poznala ničto novo. Poslě togo, kako ona privedla Izrojevoda do doma i pogovorila nemnogo s Kresimirom, ona je prišla ješče do Kaliny i Stojimira.

Vsi izględajųt… ščęstlivo. Vdova i jejny syn, hoti dalje sųt oni v žalosti, zajmali sę sadom pri domu. Kresimir je govoril sò žricejų o suši, ob izniščenoj pšenici, o jědańju, za ktore jest potrěbno davati mnogo grošev, i o dymjenyh syrah, kako obyčajno. Absolutno nikto ne objavjaje nikaky svęzòk s klętvojų. Sova, samoråzumno, ne je govorila s Kalinojų odnośno togo, že ona čarovala je tutų sušų. Tutoj råzgovor ne jest potrěbny, a on može nepotrěbno nepokojiti ženų. Pomimo, že Kalina jest vyše spokojna poslě smŕti Bojeslava, tako jest vidno, že ona ne može ovladnųti něktore tęžke emocije. Itak, ona cělymi dnjami råbotaje v sadu, da by mogla ona zabyti ob umarjajųćih čuvstvah.

Stojimir veliko pomagaje jej, i jest vidno, že on ne jest veliko žalostny iz povoda utraty otca. Tuto jest dosť smųtno, ale takože råzumlivo. Stojko ne je iměl s njim siľny svęź. Podobno s materjų, hoti v jej slučaju jest vidno, že mlådèc hće byti za njų podpor, že on hće, da by ona byla ščęstliva. Jego lice bez malogo nikògda ne ukazyvaje nikake emocije, možno kromě togo jednogo momenta, v ktorom on je prišèl do Dobroslavy i plakal. Jego pravdive čuvstva sųt za Sovų tajnosť.

Jednako, ona vyše nepokoji sę Izrojevodom. Kògda ona je govorila s njim, hlåpèc v někakom momentu stal smųtny. Ona znaje, že on jest najdobry prijatelj Stojimira, i znaje ona, že on jest očarovany Zlåtomirojų. I najprividno tutoj vtory fakt jest pričina jegovogo smųtka. Možno Zlåtomira ne ljubi jego? Hoti tuto izględaje vyše kako to, že Izrojko ne znaje kako približati sę do děvčiny, kako s njejų pogovoriti. Sova imaje nadějų, že jej slova bųdųt dodavati jemu silų i smělosť.

Ona jest uže cělkom tutym vsim umorjena. Kako može okazati sę, že Izrojevod jest Sòlnce, ktoro odrěkaje sę sòlz i plakańja? Čto jest tuta tajemna pravda, ktorų oni tako siľno probujųt najdti? Kto znaje poslědnų čęsť proročstva? Ne znaje ona, hoti v glųbině duši ona čuje, že uže nedòlgo bųde ona poznati odgovor. I ona boji sę togo.

RÅZDĚL 25.

29.07, večer

Na věću, v domu Strěžimira, od počętka jest nespokojno. Seljani sporęt sę o vśakoj najmaloj stvari. Jedni bezpokojęt sę odnośno nedostatka vody, drugi govoręt o jej slabom kvalitetu, ješče drugi kričęt kako oni trěbujųt ščęditi resursy, da by oni i jih gospodaŕstva mogli prěžiti.

Dobroslava znaje, že vśaky naslědny dènj Velikoj Suhoty bųde vyše i vyše trudny. Do tutdènj v Bělozorjah je bylo jedino několiko slučajev odvodnjeńja organizma, a iz tutyh slučajev jedin byl dosť seriozny. Na ščęsťje do togo momenta nikto ješče ne dostaval nikakoj infekcije od nizko-kakostnoj vody v Žabovyh Jezerah. Do togo momenta zapasy v glåvnom skladišču sųt ješče dobro zagospodarjene, hoti sò vśakym dnjem nezadovoljenosť žiteljev råste i råste.

Žrica ględaje na vsih, ktori sědęt pri stolah. Vidi ona slušajućego Kresimira, dumajųćų Kalinų. Priměćaje ona smųtnų Ljudmilų, s ktorojų ona nedavno ne je imala možnosť pogovoriti. Jej izdavaje sę, že Ljuda izběgaje od njej. “Zajmlivo jest či smogli odòjdti od njej tute strašne mory. Ja trěbujų nedòlgo prijdti do njej” - dumaje žrica.

Strěžimir, ktory sědi pri njej, ględaje na njų poněkògda, a dyše on glåśno i ględaje na vsih ljudij s polovično zatvorjenymi očami. Izdavaje sę, že on drěme, ale Sova absolutno znaje, že on čuvaje kako vòlk, i on bųde reagovati, ako li tuto bųde potrěbno. Gostimir takože sědi pri njej i takože poněkògda ględaje na njų.

Pčelevit govori tutčas něčto o tom, že jest velika potrěba, da by oni råzširjali transportovy svęzòk s drugymi selami, a sědęći pri njem Vozivit podpiraje jegovų idejų. Sova ne slušaje tuto veliko uvažno, v jej glåvě sųt tutčas druge věći. “Pravda izhodi - bezdòžďje odhodi. Pravdų odkryvajųt - ustavaje suša, ale tògda Sòlnce sòlz sę odrěkaje I umiraje nevinna duša. Bųde to tògda, kògda Měsęc Novy pomysli, že on pojde daleko za gory…”

Ona bezglåśno povtarjaje tekst klętvy. Povtarjaje ona i dumaje o njem. A potom pripominaje ona sobě slova Kaliny: “I nehaj tvoje dětę takože usyhaje od nedostatka ljubvi, tako kako i ja usyhajų.”

Imaje li jedno s drugym někaky svęź? Sova ne jest uvěrjena. Zaisto ne jestvujųt nikake tòčne pravila, ktore govoręt, kako svęzane sųt čary s proročstvami. Tuto jest magija, ktora, izdavaje sę, ne jest možliva, da by jų izjasnjali ljudskymi sposobami.

Ona dumaje jednako, že někde něčto jest možno najdti. Někde trěbuje byti někakovy prěđe nevidimy element, možno někaka podskazka. Pravda, ktora trěbuje samostojno byti objavjena, ne jest možliva za dostignųťje? Dobroslava daže ne hće o tutom mysliti, tuto jest nemožlivo.

Imę “Bojeslav” odrvaje Sovų od dumańja. Ona priměćaje, že pčelaŕ je skazal tuto imę, kògda on ponovil svoje sųžalovańje ko Kalině po pričině utraty mųža.

• Tuto jest zaisto tęžko za nas vsih. I ja imam žalj, zato čto Bojeslav čęsto je pomagal mi v mojih dělah.

• Hvala. Ja smogų tuto někako prěžiti… - odgovarjaje Kalina hraplivym, umorjenym glåsom, bez nikakyh emocij. Sova jednako priměćaje, že žena jest nemnogo… nespokojna? Nervozna?

Nu da - dumaje dalje žrica - Kalina smože tuto vsečto prěžiti, a jejna duša ne råzpadaje sę na male fragmenty po pričině slabogo sveza sò svojim mųžem. Ako li tuto by byla pravdiva, žarka ljubòv, tògda Kalina daže ne byla by tutdènj na věću. Jednako… Bojeslav tako čęsto ne je byl v domu, on tako čęsto je izhodil někde…

I neočekyvano… Sova čuje, že někakova nova ideja tykaje jų. Jedin, dva, tri, i momentaľno vśaky element načinaje goditi sę sò sobojų, fragmenty zagadky načinajųt råzrěšati sę. Tuto jest čęsť, ktoroj je byl nedostatòk! Ona sklanjaje sę bystro v strånų Strěžimira i tyče jego.

• Starosto! - šepće ona emocijonaľno - kògda Kalina čarovala klętvų, tògda ona jednako ostavila nam podskazkų!

RÅZDĚL 26.

29.07, večer

Zlåtomira jest netŕpěliva. Tutdènj ona imaje zamysl skazati ljubòv svojemu uljubjenomu. Sòlnce uže bez malogo zahodi, itak jej pomalo končaje sę čas, ktory Strělogovora jej davala na tuto. Ale ona nikde ne može jego najdti.

• Mimohodòm, kde jest Stojimir? - zapytyvaje ona.

• Ah, mi jest znajemo, že on jest tutčas v svojem domu… - odgovarjaje Izrojevod.

On jest, v někaky sposob, drugy než obyčajno. Nedavno ona ne råzgovarjaje s njim tako čęsto kako jedno, ili dva lěta tomu. Odkògda ona zaljubila Stojimira, odtògda ona mimovoljno ograničaje kontakt s jego najdobrym prijateljem. Tutčas ona kakoby ne poznavaje jego, jej izdavaje sę, že oni govorili sò sobojų ne jedno lěto, ale sto lět tomu. On jest kakoby… vyše dozrěly? Vyše doråstly? I vidi ona tuto pomimo togo, čto on smogl skazati jedino několiko slov.

Idųt oni dva do brězovogo lěsa. Ona ne znaje začto, i tuto råzdražnjaje jų. Oni oddaljajųt sę od sela, a dom Kaliny jest cělkom iz drugoj stråny Bělozorjej. Vśaky krok v strånų lěsa odbiraje Zlåtomirě drågocěnne sekundy. Oni sųt uže za glåvnym skladiščem, i idųt oni tutčas po trasě, ktora vede do zasòhloj rěčky.

• Ja… imam jednų stvaŕ za njego. Možno ja bųdų idti… - kaže ona, i ona hće odvråtiti sę, jednako Izrojevod uvěrjeno govori:

• Davaj mi ty, prošų ja, několiko momentov.

A ona ponovno jest udivjena jego sposobom govorjeńja, ktory ona ješče ne je slyšala iz jegovyh ust. Izrojko jest myslitelj. On čęsto zamysljaje sę, i do njego ne dohodęt nikake slova, ktore govoręt drugi ljudi. Děvčęta poněkògda smějųt sę s njego, hoti Zlåtomira, po povodu jego prijateljstva sò Stojimirom, a takože po povodu dobrogo odnošeńja k Izrojevodu v časah dětinstva, jest protiv tomu. Ona ne hće byti zla koležanka za njego.

Ale o tom člověku, ktory ide prěd njejų, ona bez malogo ničto ne znaje. Prinajmeńje ona čuje tako. On imaje neporędne, temne vlåsy, a jegove oči, kògda on ględaje na njų, blěskajųt… iskrami, ktore za Zlåtų sųt cělkom neråzumlive.

Stavajųt oni pri suhoj Nitkě. Črveno světlo Sòlnca prihodi do njih naskroz brězovogo lěsa. Izrojevod ględaje na žòlte, spaljene od lětnogo žara travy, na běle brězy, na město, v ktorom mogla by tekti rěka, na stary, drěvěny most. Usměhaje sę on legko.

• My imajemo to, čto imajemo - šepće on tiho i odvraćaje sę do děvy.

A ona čuje… hlåd. Vidi ona, ili vyše… čuje ona v jegovom poględu, v jego očah, v tutom kako on stoji, v tom kako on nervozno zatiskaje dlånji… čuje ona něčto, čto ona uže znaje. Tuto, čto ona je uže viděla u jednogo člověka. Toj člověk, v ktorom ona je viděla uže tuto vsečto… jest ona… ona sama. Ona vidi v njem kakoby svoj odblěsk.

Na moment stavaje tišina, v času ktoroj Izrojevod ględaje na njų intensivno. Ruměni sę on. Ona čuje nekomfortnosť, i ględaje v dol.

• Zlåtko… moja najmila prijateljko… - načinaje on i javno stavaje vyše nervozny.

Ona boji sę togo, čto tutčas bųde dějati sę. Ona boji sę, že znaje ona, začto Izrojevod privedl jų v tuto město. Jej intuicija podskazyvaje jej tuto. Hoti ne je on skazal ničto nadobyčajno, od njego izhodi někaka osobliva energija. Vokrųg jego jest aura, ktora, možno by pomysliti, světi sę jasno. Děvka stoji bezdvižno.

• Ja hćų, da byś ty znala, že dòlge dnje i noći ja jesm dumal o tom, kake slova ja byh htěl tutčas skazati. Toliko mnogo myslij, toliko mnogo slov, toliko mnogo emocij vije sę v mojej duši, i ja znajų, že tako napravdų ja ne smogų pòlno skazati tuto v taky sposob, kako ja byh htěl. Ja pamętajų tamtoj vesnovy dènj, několiko lět tomu, kògda ja jesm råzbil svoje kolěna, i gospođa Dobroslava zabrala mene tògda do svojego doma, da by pomazala ona rany lěkaŕstvom.

Kògda on vòzpominaje tuto, tògda usměhaje sę. Zlåta takože pripominaje sobě tamtoj dènj.

• I pamętajų ja, že ty tògda jesi priběgla do mene veliko prěstrašena, a zapytala jesi ty, jest li vsečto v porędku. I ty jesi zasmějala sę.

Izrojevod neustalo ględaje prosto v jej oči. Ona čuje nekomfortnosť od togo. Iz někakogo povoda ona hće plakati. Oči stavajųt mokre od sòlz. Jednako, ona usměhaje sę.

• A ty jesi tògda načęl plakati - šepće ona prijateljsko.

• Ale toj… tvoj usměh - govori on dalje, pomimo slov Zlåtomiry - tvoj usměh je všèl glųboko v mojų dušų, i ja do tutdènj slyšų tvoj směh v svojej glåvě. Do tutdènj ja pamętajų jego veliko živo. Pamętam ja tvojų radosť, i tuto čuvstvo, kako by cěly Vsesvět veselil sę zajedno s tobojų. Vśaky jarovy cvět i vśaka najmala trava, vśako drěvo i zeleny kust. Pamętajų ja tvoje zlåte vlåsy, ktore sųt byli kako valy na větru, tvoje jasne oči, tvoj glås, ktory zvųčal kako najkrasna, najslådka muzika.

On dòlžejšų sekundų ničto ne govori. Izględaje, že on stal smųtny. Ili možno… vyše seriozny? Nabiraje on vòzduh.

• Vidiš ty… Zlåtko… ja… ja jesm zaljubil tebe…

Ona jest šokovana. Ona tuto očekyvala, ale ona tako i inače stala šokovana. Ne probuje ona daže zadŕžati tekųće od jej očij sòlzy. Ne znaje ona kako jest potrěbno reagovati na tuto. On rěče dalje:

• …i ja jesm zaljubjeny. Zaljubjeny tako, kako lětny dènj jest dòlgy od svitańja do večernoj zorje. Kako kolorova jest dųga, ktora poslě dòžďa jest na nebu, od jednogo konca do drugogo. Kako Vsesvět jest ogromny od podzemnyh světov, až do korony Kosmičnogo Drěva. Kako bogynja Zorja v Dažbogu, tako i ja v tobě. Ja ljubjų tebe, a želajų ja jedino tuto, da byh ja mogl byti pri tobě. Ljubjų ja tebe, a moja ljubòv jest ogromna, i ja ne mogų dòlžeje dŕžati jų skrytų v sŕdcu. Tuto jest to, čto ja hćų tobě skazati. Ja ljubim tebe - govori on uvěrjeno, a šepće poslědne slova.

Děvčina stoji cělkom črvena na licu. Plače ona, a on ględaje na njų. Znaje ona, že on čekaje. Čekaje on na jej slova, na jej odgovor, ona trěbuje skazati něčto, sdělati něčto…

Hlåpèc takože stavaje ruměny i ględaje on v dol. V dalekosti možno jest uslyšati tiho pěvańje svŕčekov. Větr věje delikatno, a jego svist nemnogo oglušivaje zvųk dyhańja Izrojevoda i zvųk plakańja Zlåtomiry.

• Ne… znači - govori on neuvěrjeno - ty ne trěbuješ…

• Ja - ona vhodi v jego slova - …pomiluj ty…

Větr věje siľno, a několiko listov spadaje iz drěv. Ona ne znaje, kako reagovati, ne znaje kako odgovoriti. Ona hće propasti, izčeznųti někde pod zemjejų. Poslě kratkogo momenta ona odvraćaje sę i běži. Rųkavami suknje obtiraje ona sòlzy. Ona je prěstrašila sę i izběgla. Izrojevod je byl veliko odvažny, a ona ne byla. On je skazal jej svojų ljubòv… ona dalje ne dopušćaje tuto do sebe. A ona… tako zlo obšla sę s njim, tako podlo, tako liho. Najkrasna Zorjo! Ona čuje sę tutčas tako… zlo, tako gnuśno!

Čto tutčas sdělati? Vråtiti sę nazad do njego i prositi jego pomilovańje? Idti iskati Stojimira, tako kako ona je planovala? Ale tutčas… v takom stańju? Poslě toj situacije? Ona jest uže dalje než glåvno skladišče, i stavaje ona na kraju lěsa. Daleko, na južnoj trasě, vidi ona znajemų osobų. Udivjena Zlåtomira běži v tamtų strånų.

Slova Izrojevoda sųt absorbovali cělo jejno čuvańje. Za njų ne jest možlivo slyšati ni pěvajųće svŕčeki, ni šum větra. Ne jest za njų možlivo čuti ni suhy aromat brězovogo lěsa, ni aromat večernogo vòzduha. Ne jest za njų možlivo uviděti ni poslědno, črveno světlo Sòlnca, ni večernų zorjų, ni hlåpca, ktory hvataje svoje srďce, i padaje na zemjų.

Sòlzy děvčiny ne smogųt ugasiti požar v jej duši. Jej råzum pali sę, jej duša žari sę ognjem, jej tělo žže od bystrogo běga. Sòlzy mlådca, pomimo, že jih jest tako mnogo, ne smogųt napòlniti koryto suhoj rěky, do ktorogo on vpadaje bezvladno.

Leži on, a rųkojų dŕži bijųće sŕdce. Bolj jest veliko siľny. Dyhaje on bystro, boji sę. Hće on kričati, ale ne smože, glås ne izhodi iz jego grla. Vtorojų rukojų on probuje dvignųti sę. Tręsę sę on. “Ja jesm osmělil sę” - on mysli - “ja jesm skazal! Tutčas ničto vyše ne jest važno!”.

I zatvarjaje on oči, a usměhaje sę.

RÅZDĚL 27.

29.07, večer

Měšèk, ktory jest privęzany do drěvěnoj palky, ne jest tako tęžky, kako Stojimir je myslil. On imaje v njem jedino to, čto jest najvyše potrěbno. Najvažno jest, da by on došèl do Kamenogråda, ili prinajmeńje několiko sel od tut. Potom on bųde něčto izmysliti.

On poslědnokråtno ględaje na komorų. Prividno on ničto ne je zabyl.

• Pomiluj, mamo - šepće on - domovi gnomi, ględajte vy na toj dom, kògda mene ne bųde. Ja bųdų vråtiti sę, oběćajų ja.

I ide on, a ne odvraćaje sę nazad. Ględaje on jedino na pri-domovy sad, ktory tutdènj izględaje vyše dobro, než davněje. Ide on na jug v strånų gråda. On poziraje na Dažboga, ktory pomalo končaje svoje nebesno pųtovańje. Jarko Sòlnce blěskaje ponad brězovym lěsom. Vsečto vokrųg jest črveno od světla zahoda. “To jest tutčas…” - dumaje on - “nehaj sila i smělosť bųde s tobojų, Izrojko…”.

Zajmlivo kaka bųde reakcija Zlåtomiry. Prividno ona bųde ruměniti sę i ne bųde skazati ničto. Ale Izrojevod znaje, že ona može tako sdělati, Stojimir jemu je govoril tuto mnogokråtno. Najprividno děvčina poslě někakogo časa bųde približati sę do hlåpca.

Jemu jest neveliky žalj, že on ne bųde mogti togo uviděti. Ale tuto bųde jedino několiko měsęcev, možno jedno lěto. On bųde vråtiti sę. On je oběćal tuto sobě.

Možno on zaisto jest v někaky sposob magično proklęty? Prividno něktori ljudi govoręt o njem, že on “je narodil sę v najčrnų noć”. Ale čto tuto zaisto označaje? Jego mati govorila jemu, že on je prišèl na svět zajedno s Měsęcem. Pravdivo, tuto zaisto označaje najčrnų noć, zato čto tògda bogynja Luna ne světi svojim lunnym blěskom.

Stojimir ględaje v nebo. Iz togo, čto on znaje, tutdènj takože jest novy měsęc. Novoluńje. “Tuto jest cělkom zabavno” - mysli on.

Žrica je skazala jemu, že on uvěrjeno ne jest pričina suše. Ale poslě tutogo ona načęla vyše čęsto prihoditi do jih doma. Stojko ne jest uvěrjeny, ale možlivo, čto ona jemu skazala je tuto, da by on ne bojal sę.

A on želaje pravdų i silų. Ne hće on byti pričina tŕpěńja Bělozorjej. Itak, on rěšil, že on bųde uvěriti sę o tutom samostojno, bez nikakoj pomoći. Ako li on bųde odòjdti od sela, tògda možno dòžď bųde povråtiti sę?

A tògda, poslě několiko měsęcev, možno poslě jednogo lěta, on bųde povråtiti sę i poznati od Izrojevoda, jest li jego tutčasno postanovjeńje pravo, ili ne. On imaje nadějų, že prijatelj bųde jemu pomilovati jego běgstvo od sela. Izrojko najpravdopodobno ne domysljaje sę naměr Stojimira, zato čto junak je skryval tuto prěd vsimi, daže prěd mamojų. On ostavil kråtko piśmo kako jemu, tako i roditeljkě.

Jest li to dobro postanovjeńje? On dumaje o tom. Ale tuto jest jedino několiko měsęcev. Mati bųde jego råzuměti. Uvěrjeno. Hoti tuto ne bųde za njų prosto, ale ona bųde sråzuměti.

Jednako, on vnųtri sebe ne može pomilovati sobě tuto běgstvo. Znaje on, že poslě smŕti otca mati stala vyše živa, v někaky sposob vyše spokojna. Ale ne znaje on, či ne bųde li jego běžeńje zamnogo smųtno za njų.

Prěhodi on pri poslědnyh domah. Slyši on, že doråstli seljani glåśno råzpravjajųt råzlične stvaŕi na věću. A on, Stojimir, tòčno v tutom momentu izběgaje iz sela. On pomagaje jim. A prinajmeńje on hće věriti v tuto. Bere on glųboky dyh.

Aromat suhogo lěsa råzhodi sę vò večernom vòzduhu. Mlådèc ględaje na jug, kde načinajųt uže migati pŕve zvězdy. Sòlnce je uže zašlo za horizontom. Trasa, hoti ne jest jemu dobro znajema, vòzbuđaje jego. On čuje legky větr, čuje zòv neznanogo světa, zòv prigody. On ide tutčas někde daleko i jest on rady iz povoda tutogo. On tutčas råzuměje, že tuto svojstvo on imaje od svojego otca. Ne jest on ješče dosť daleko, a slyši někaky zvųk. Někto běži v jego strånų. Ale nikogo tut ne imělo byti tutčas!

• Hej! - slyši on glås Zlåtomiry.

Čto ona hće? Ne iměla je ona byti s Izrojevodom? Odvraćaje sę on.

• Dokųd… dokųd ty ideš? - zapytyvaje ona i dyhaje tęžko.

• Tuto ne jest tvoj biznes - govori on spokojno, ale uvěrjeno. Odvraćaje sę i ide dalje.

• Čekaj! - kriči děva.

On stavaje i ponovno vòzvraćaje sę k njej. Děvčina jest umorjena od běga. Začto ona je gonila jego?

• Plačeš li ty? - pytaje on - ah, tuto ne jest važno. Ja trěbujų idti, ne zadŕživaj mene.

• Ale… začto ty trěbuješ idti? Dokųd? - rěče ona, a jej glås načinaje tręsti sę.

On mòlči. On hće, da by ona pošla od tut. Zautra vsi bųdųt znati, že on je pošèl, on je ostavil tamte piśma. Ale on ne hće izjasnjati jej tuto vsečto. Ględaje on na njų i dumaje ob Izrojku, ktory prěd momentom iměl je skazati jej svojų ljubòv.

Ona jest cělkom udivjena tutym, čto ona vidi. Stojimir na hrebetu nese drěvěny kyj, a na njem jest měšèk. On izględaje, kako by on šèl v dalekų pųť. Ale začto? Ględaje ona na njego, v jego hlådne oči, v jego råvnodušno i nevtraľno zrěńje. Ględaje ona, i probuje najdti v njem někakove emocije, čuvstva, vsečto jedno kake. Ona čuje sę veliko zlo i strašno.

• Kde jest Izrojevod? - zapytyvaje on hlådno.

A ona tutčas råzuměje. Ona v tom momentu jest v råvnakoj situaciji, v kakoj je byl Izrojko několiko momentov nazad. Ona, siľno ljubęča Stojimira, stoji tutčas naprotiv jego, a on jest nevtraľny odnośno k njej. O čem on tutčas mysli? Kaky jest povod, že on jest v tom městu? Ona osvědamjaje sobě, že ona ničto o njem ne znaje. Stoji ona, ględaje na njego beznadějno, i načinaje ona råzuměti: on jest prijatelj Izrojevoda, on uvěrjeno znaje, že hlåpèc jest tutčas v lěsu, uvěrjeno znaje on začto Izrojko tam pošèl… Stojimir uvěrjeno proboval někako pomogti Izrojevodu, a ona tako gnuśno jego je ostavila tam, nad zasòhlojų rěkojų…

Ona hće tutčas upasti na zemjų i ne vòzdvigati sę. Hće ona plakati, hće trgati svoje vlåsy, kričati. Hće ona, ale ona zadŕživaje tuto. Ona dumaje, že tuto ne jest dobry znak, že Stojimir izběgaje iz Bělozorjej. Mysli ona, že najdobro, čto ona može sdělati, jest zadŕžati jego prěd tym, kako on postanovi někakų glupų věć. Itak, bere ona glųboky dyh i govori:

• I ty mysliš, že jesi dobry prijatelj? Tvoj sŕdèčny drug je sdělal tutdènj ogromno važnų věć v svojem žiťju, a ty tako prosto izběgaješ? A ne jesi ty pomyslil o tom, že možno on tutdènj bųde trěbovati tvoj podpor? Jesi li ty htěl ostaviti jego bez nikakogo slova?

Sò vśakym rěčeńjem Zlåtomira stavaje vyše i vyše gněvna. On slušaje jų uvažno.

• Ty jesi prividno tako mųdry, imaješ tako proniklive oči, tako dobro sŕdce - rěče ona - a ne smožeš ty davati podpor prijatelju? Čto ty jesi dumal? Že Izrojevod skaže mi svojų… svojų ljubòv, a ty bųdeš uběgati?!

Ona dělaje krok k njemu.

• I čto potom?! A ako li on trěbuje tebe tòčno tutčas? Ty jesi tako umny, imaješ tako proniklive oči, a ne jesi li ty smogl domysljati sę, že… že… že ja… ne čujų ljubòv vzajemno do njego? - jej glås zaměnjaje sę v běsny šepòt - ne jesi li ty smogl domysliti sę, že ja ljubim drugogo člověka? A ty prividno jesi tako… mųdry - govori ona tiho i žalostno.

On ne dvigaje sę. Ględaje on na njų i slušaje.

• I ty ględaješ tutčas… tako proniklivo! Ględaješ, a ne vidiš… Začto ty ne jesi domyslil sę, že ja ljubjų… drugogo člověka? Začto ne jesi pridumal, že ja jesm… zaljubjena? Začto ne jesi poznal, že ja bųdų htěti skazati svoje čuvstva tomu… tomu drugomu člověku? Že ja bųdų htěti sdělati tuto tòčno tutdènj? Začto…? - dopytyvaje ona cělkom beznadějno - začto ty jesi postanovil odòjdti iz sela, vměsto togo, da byś ty začekal na mene, vměsto togo, da byś ty poslušal… o mojih čuvstvah do tebe?

I potom ona ničto ne govori dòlgy moment. On stoji cělkom směšany.

• Idi do Izrojevoda, on uvěrjeno potrěbuje tebe v tom momentu… - šepće ona hlådno i ukazyvaje dlånjų na brězovy lěs.

On ględaje na njų. Dělaje on jedin krok, potom vtory. Izpušćaje on drěvěny kyj s měškom iz rųky, i běži on v strånų lěsa.

A ona… ne upadaje. I ne načinaje plakati. Zadŕživaje ona tuto vsečto v sobě. Ględaje ona, kako Stojimir odběgaje od njej. Ona čuje, že izlila ona uže dosť sòlz. Hlåpèc oddaljaje sę, a konèčno jest pri pŕvyh bělozorjańskyh domah. Zlåtomira ględaje tutčas na najveliky dom, pri ktorom běži Stojko.

• Gospođa Sova… - šepće ona - …ja trěbujų skazati jej o tom, čto ja jesm uviděla. Začto on je htěl izběgti od sela…?

RÅZDĚL 28.

29.07, večer

• Kako to jest? Kalina je ostavila nam podskazkų? - Strěžimir ne skryvaje svoje udivjeńje. Jednako, on ne govori tuto glåśno, da by ne prěryval on subesědnikam v jihnoj debatě.

• Bojeslav čęsto ne je byl v domu - šepće Sova.

• Vot tako. Tako je ona govorila. I govorila je ona, že ona usyhala od nedostatka ljubvi - kaže glavnik.

• Da, ale pamętaješ li ty, čto tòčno ona je skazala prěd tym, kako ona začarovala klętvų?

Strěžimir krųti glåvojų, on ne pamętaje.

• Ona je skazala tako: “A ja črěz cěly dvanadsęty měsęc, potom pŕvy, vtory i treťji měsęc jesm umirala od čekańja i žalja.” - povtarjaje ona slova Kaliny i ukazyvaje tute měsęce na pŕstah u dlånji.

Načelnik slušaje.

• Dvanadsęty, pŕvy, vtory i treťji měsęc - govori ona ponovno - a Izrojko isto je narodil sę v desętom měsęcu! V desętom! - poslědno slovo ona hće kričati, jednako šepće ona neveliko vyše glåśno.

• Itak… tuto ne jest…

• Čekaj, čekaj - ona vhodi v jegove slova - ako li ja dobro tuto kalkulujų… Bojeslav ne može byti otèc Izrojevoda. On ne je byl v selu devęť měsęcev prěd jego narođeńjem. Tuto je byla zima! A ako li klętva ne tyče sę Stojimira, ale tyče sę togo drugogo dětęťa… tògda tuto bųde… - ona načinaje šeptati pod nosom, i kalkulovati měsęce - jedinnadsęty, dvanadsęty, pŕvy…

• …Zlåtomira - končaje načelnik.

• Zlåtomira, začęta v lonu v koncu šestogo měsęca… - čisli Sova.

• KAKO TY MOŽEŠ TAKO GOVORITI?! - v komorě gremi glåśny krik Kaliny.

Dobroslava dopŕva tutčas orientuje sę, že Gostimir od někakogo časa tykaje jej rųkų, da by ona povråtila svoje čuvańje na tuto, čto děje sę na věću.

• Jedna iz staryh bab-ogovoriteljèk skazala něčto odnośno prividnoj nevěrnosti Bojeslava i Dobrosulky - govori on spokojno.

Sova råzględaje sę. Kalina stoji i grozi rųkami jednoj iz koležanòk Ljudmily, pravdopodobno Slavomirě. Kresimir sědi v zakųtku komory i široko otvarjaje usta. Itak, on zaisto ničto ne je znal o tutom, i tute ogovory nikògda sųt ne prišli do jegovyh ušij.

• Kako ty možeš… ty… ty mŕzka, gnuśna, stara babo! Kako ty možeš tako govoriti ob umrlyh ljudah?! O Dobrosulkě, i… o mojem mųžu?! - vrěščaje Kalina.

• Tvojem mųžu? - govori Vyšeslava - on vyše ględal na druge ženy, než na tebe!

• Hej! - kriči Strěžimir. Jednako one cělkom ne slušajųt jego.

Kalina načinaje plakati. I moment pozdněje ona gněvno ględaje na Ljudmilų.

• A ty čto? - vrěščaje žena - ničto? Bųdeš li ty tako sěděti i slušati, kako tvoje koležanky-sųsědky govoręt tute krivdy i lòžnosti?!

Dobroslava ne znaje čto dělati. Ne råzuměje ona čto děje sę. Jednako, kògda vdova ukazyvaje Ljudmilų, tògda mehanične zųbce v jej glåvě ponovno načinajųt rabotati.

Ako li Izrojevod ne jest dětę Bojeslava, a jest ono Zlåtomira, tògda tuto označaje, že, pŕvo, Izrojevod jest cělkom nevinny, a vtoro, že Ljudmila, mati Zlåtomiry, je skryvala svojų nevěrnosť. Skryvala… PRAVDŲ! Psova mati, tute jej noćne mory, tutoj strah! Začto Sova je ne sråzuměla tuto? Začto?!

• Izrojevod jest nevinna duša, najdi ty jego i Stojimira, bystro, prošų ja! - govori ona prikaz do Gostimira, a on bez slova vòzdvigaje sę i ide k izhodu iz doma.

• Idi ty von od mene! - kričaje prěstrašena Ljuda.

• Mysliš li ty, že ja ničto ne znajų?! - vdova ponovno vòzdvigaje rųkų - mysliš li ty, že ne znajų ja kako ty jesi ględala na njego, kako… kako…

• KALINO! - vrěščaje veliko siľno Dobroslava. Jej rųky tręsųt sę.

Na kråtky moment stavaje glųboka tišina. Vsi ljudi ględajųt tutčas na žricų.

• Ne dělaj ty…

• ZAČTO NE?! - žena kriči i plakaje - nehaj tuta pravda KONÈČNO… BŲDE… ODKRYTA! - siľno udarjaje ona poslědne slova, a gněvno ukazyvaje Ljudmilų.

Zadnje dvèri do doma otvarjajųt sę. Zvųk jest dosť glåśny, da by Dobroslava i Strěžimir primětili tuto, ale ne tako glåśny, da by drugi seljani smogli jego uslyšati. Vò vhodu do doma stoji zaplakana Zlåtomira.

• Ne… - kriči prěstrašena Dobroslava.

• Zlåtomira jest dòćerka Bojeslava i Ljudmily!!! - Kalina běsno izkričaje tute slova.

• Čto?! - děvčę piskaje siľno iz drugoj stråny komory. I momentaľno stavaje absolutna tišina. Eho nese jej kričańje.

• Pravda odkryta… - šepće starosta, ktory sědi tutčas veliko blědy na licu.

Dobroslava tręse sę. V duši prosi ona bogynjų Zorjų, da by Gostimir smogl nadjti Izrojevoda i Stojimira prěd tym, kako bųde stati něčto zlo. Jednočasno ona čuje, že tutčas uže jest zamnogo pozdno.

• Kako?! - glås bědnoj děvčiny lamaje sę. Sědaje ona na zemji i ględaje na svojų mati pustymi, zlåtymi očami, od ktoryh tekųt sòlzy - ja jesm… se… sestra… S-s-s… - ona načinaje råzuměti tuto. Tręse sę ona.

A Sova kakoby utraćaje možnosť dvigańja sę. Ona absolutno ne znaje čto tutčas sdělati. Idti do děvky? Běgti i iskati hlåpcev? Ona ne råzuměje tuto čto děje sę. Glåva načinaje boljeti.

• Ja imam uže tutogo vsečego dosť! - vrěščaje Zlåtomira.

• Dòćerko moja… - zaplakana Ljudmila vòzstavaje.

• Dosť! Råzuměješ ty?!

• Veselko ty moja, prošų… - mati podhodi do njej bliže i bliže. Zlåtomira ukazyvaje jų dlånjų.

• Ne podhodi kò mně! - plače ona - ty jesi znala! Znala ty jesi tuto vsečto! Ty jesi znala o mojih čuvstvah! I ty jesi mòlčala! Začto?!

Ljuda stavaje. Tręse sę ona i plače. Bělozorjani vokrųg ględajųt na tutų scenų i ničto ne govoręt. Vśaky člověk jest tutčas šokovany tutym, čto tut je slučilo sę. Kalina prisědaje na svoje sědišče i žalostno plače.

• Sòlnèčko moje… - šepće boljesno Ljudmila.

• Ne imenuj mene tako! - vrěščaje dòćerka - ja ne jesm tvoje sòlnèčko! Ty jesi cělkom ne ględala na moje čuvstva, da?! Ty jesi veliko dobro znala, že ja jesm ljubim Stojimira, ale ty jesi postanovila ne govoriti mi, že on jest moj brat, tako?!

Dobroslava priměćaje, že někto dvigaje sę. Někaky člověk sòčuvstveno tyče ramę Zemjevita. Mųž Ljudmily jest tako šokovany, kako i drugi ljudi.

• A my jesmo probovali pomagati tobě s tutymi noćnymi morami, tako jesmo siľno probovali! My jesmo htěli, da byś ty ozdråvěla, da byś…

Zlåtomira načinaje plakati. Zemjevit vòzdvigaje sę.

• A ty?! - kriči ona na njego - jesi li ty znal tuto?!

• N… ne - izrěkaje on smųtno.

• Ja imam tutogo vsečego uže dosť! Råzumějete li vy?! Cělkom, abolutno, pòlno dosť! Ja ne hćų znati tebe, mamo! - nabiraje ona vòzduh i tręsųća sę govori vyše tiho - začto ty jesi mi tuto sdělala?

I ponovno ona zaplakyvaje.

• Ja… ja uže ne hćų tute čuvstva! Ne hćų prěživati tuto! Ja uže nikògda ne hćų plakati!

Strěžimir izpušćaje vòzduh, ktory on zadŕžival v sobě od dòlgogo momenta. Zlåtomira neočekyvano prěstavaje plakati. Cělkom, absolutno. Tuto izględaje tako, kako by vse jej povody do plakańja pošli von. Ona, najpravdopodobno, takože jest tutym udivjena, zato čto interesovano tre ona svoje oči. Migaje ona očami několikokråtno, bråzdi brvi. Stoji ona tako, udivjena, bez sråzuměńja.

A Sova, kògda tuto vidi, tògda råzuměje čto slučilo sę, i bystro kaže do Zlåtomiry:

• Kde jest Stojko? Kde jest Izrojevod?

• Stojimir iz někakogo povoda je htěl izběgti iz sela. Ale potom on je poběgl do brězovogo lěsa. Do Izrojevoda. Nad rěkų - odgovarjaje děvčina hlådno, i neustalo udivjena tre svoje cělkom suho lice.

Dobroslava běži k izhodu. Ljudmila i jej noćne mory - mysli ona i ne smože sråzuměti začto ona smogla ne uviděti takoj očevidnoj podskazky. Začto ona ne je odgadala tuto vsečto vyše bystro?! Ona najbrzo trěbuje najdti hlåpcev!

Izběgaje ona iz doma i probuje uględěti Gostimira, jednako ona ne vidi jego nikde. Najpravdopodobno on je poběgl do doma Kresimira ili Kaliny. Ona sama takože by tuto sdělala najpŕvo. I běži ona v strånų zapadnogo lěsa.

Vidi ona tutčas, že od stråny brězovogo lěska ide někako nadobyčajno světlo. Tuto izględaje tako, kako by Perunova blěskavica udarjala ne iz neba v zemjų, ale obråtno: od zemje do neba. Sòlnce nedavno je zašlo, itak jest uže dosť vidno, daže pomimo oblåkov, ktore sųt prišli nad selo.

Běži ona najbystro, kako može, i dopŕva poslě několiko momentov ona orientuje sę, že ona ne je viděla oblåkov nad Bělozorjami uže vyše než jedin měsęc. Ona ide tutčas vyše pomalo, a poslě naslědnyh sekund na jej lice načinajųt padati male vodne kapje. Dòžď. Itak… jest uže zamnogo pozdno. V tom momentu izpòlnjaje sę zly scenarij magičnoj klętvy, a ona daže ne znaje kako jest možno jego zadŕžati. I ne znaje ona jest li to vòobče možlivo.

• Oblåčnik, demon dòžďa… - šepće ona. Jedino dòždlivy demon mogl by tako bystro privlěkti nad Bělozorje dòždlive oblåky. Dòžď padaje vyše i vyše siľno.

A znaje Dobroslava, že demonom dòžďa stavaje člověk, ktory umiraje naglo i neočekyvano. I ona ogromno boji sę togo, čto ona bųde uviděti, kògda ona bųde doběgti do lěsa.

RÅZDĚL 29.

29.07, večer

Umorjeny poslě běga Stojimir ględaje vsekde vokrųg, jednako on ne vidi tut nikogo. Brězy stojęt i dvigajųt sę delikatno od větra. Jihne mråčne těnje izględajųt tutčas strašno. Večerna zorja pomalo gasne na zapadnom nebu.

• Izrojko! - kriči mlådèc.

On ne može nikde jego uviděti. Povråtil li sę on do sela? Stojko slyši tihy šum. Ględaje on v tamtų strånų.

Ale tam takože nikto ne jest. Jedino větr, ktory dvigaje zasòhle, brězove listy.

• Izrojko! - zòve Stojko ponovno - ja… pomiluj ty! Ja jesm htěl sdělati strašnų věć, ja jesm htěl uběgti… i ja mimovoljno byh ostavil tebe tut, s tutymi vsimi čuvstvami… Pomiluj ty…

On prisědaje na zemji i podpiraje glåvų rųkami. Brězovy lěsòk, obyčajno krasny i odličny, tutčas iz někakogo povoda jest strašny za Stojimira. Mlådèc bezpokoji sę ob Izrojevodu. On ne znaje, čto zaisto Zlåtomira je skazala jemu, ale izględala ona gněvno i smųtno. Kde jesi, Izrojko?

• Ja… ja hćų byti pri tobě, moj prijatelju! Ja byh tutdènj sdělal stråšnų gluposť, ale… ale ja jesm stal zadŕžany od tutogo. Skaži ty, prošų, že ty jesi tut někde…

I ponovno do jego ušij prihodi zvųk. Tutčas tuto ne jest jedino větr. Něčto šumi pri zasòhloj Nitkě. Stojko vòzdvigaje sę, a kògda on ględaje v tamtų strånų, tògda veliko prěstrašaje sę on.

Hlåpèc leži v korytu rěky, jednojų rųkojų ukazyvaje on v strånų Stojimira, vtorojų on dŕži svoje sŕdce. Stojko bystro podběgaje do njego.

• Izrojko?! Čto jest? Čto tobě jest?! - dopytyvaje on.

Tręsųća sę rųka Izrojevoda pomalo dvigaje sę k njemu. Mlådèc ględaje na svojego prijatelja i čuje ogromny bolj.

• Izrojko! Govori ty do mene! Čto slučilo sę? Jesi li ty upadl? Jesi li ty ranil sę?

• B… boli… - rěče tamtoj tiho - sŕdce…

Od očij Stojimira tekųt sòlzy.

• Kako ja mogų pomogti tobě?! - zapytyvaje on, a potom vrěščaje glåśno - POMOĆI! POMOĆI!

Izrojko zatiskaje jegovų dlånj.

• Stojko, brate… - šepće on - ja jesm sdělal tuto…

I usměhaje sę.

• …ona… isto je izběgla… ale… - bere on glųboky dyh, čto jest za njego dosť trudno - ale… ale ja jesm sdělal tuto…

• Izrojevode! - Stojimir cělkom ne znaje čto sdělati - Ja… ja bųdų privlěkti tut někogo, pòjdų najdti pomoć, žricų!

• Č… čekaj… - govori hlåpèc - ostani ty pri mene… prošų. Tut jest… tako temno i hlådno…

• Čto ty govoriš, glupče! Ja bųdų prizvati pomoć!

• Ne… čekaj, prošų… - rěče Izrojko - ona… jest… ona jest strašna za mene…

I ględaje on někde daleko, za Stojimira, ktory mimovoljno odvraćaje sę, a neustalo dŕži jego dlånj. Ale tam nikto ne jest.

• Izrojko… - plače mlådèc.

• Ljubòv… kako burja… - šepće on i zatvarjaje oči. On pušćaje dlånj Stojimira.

• Ne… - šepće Stojko - ne… prošų… ja ne dozvaljajų tobě… odòjdti…

I vòzdvigaje on slabo i krěhko tělo hlåpca, ktory bezvladno opadaje v jego obimańje.

• Izrojko, Izrojko… - šepće i vòzdvigaje on jego od koryta rěky. Nese on jego k Bělozorjam.

A Izrojevod ničto ne govori.

Stojimir tręsę sę od straha i velikoj žalosti. Siľny větr prihodi naglo, a mlådèc vidi kako brězy poslušno sklanjajųt sę od njego. On vidi iz togo města svěće, råzpaljene v oknah najvelikogo doma. Vidi on blědo lice svojego prijatelja.

Jednako, to čto on ne vidi, jest žena, oblěčena v suknjų v črno-purpurnom koloru. Ona imaje smųtno, blědo lice i takože blěde, slabe dlånji. Ne vidi on jej očarovateljnų krasotų. Ona ględaje na njego, a potom na Izrojka, ktorogo on nese. Jej proniklive oči, jedno v koloru črvenogo ognja, vtoro v koloru pradavnogo morja, iskręt delikatno. Ona ne može skazati mlådcu, že tuto ne bųde davati nikakovy efekt, že on ne može jemu povråtiti žiťje. Ona takože ne može davati jemu ostrěžeńje, da by on odšèl nemnogo dalje, tam kde bųde bezgroźno. Ona jedino lědva tykaje Izrojevoda dlånjų.

I svět, kako izdavaje sę Stojimiru, eksploduje. Hlåpèc utraćaje svědomosť.

RÅZDĚL 30.

29.07, večer

Dòžď padaje veliko siľno. Nebo jest temno i sivo, a ogromne vodne kapje siľno udarjajųt v suhų zemjų, ktora bystro pije toj pŕvy od dòlgogo časa dòžď. Oblåky, možno by pomysliti, plačųt žalostno nad Bělozorjami. Letajųt one vysoko, črne, smųtne, gųste. Kråtko světlo blěskavice råzsvětljaje je, a poslě momenta prihodi glåśny grom.

Žena běži tutčas naskroz brězovogo lěsa. Vidi ona ležęćego na zemji mlådca. Běži ona bystro i… slizgaje sę na mokroj zemji, a vpadaje v svěže blåto. Udarjaje sę ona v nogų, ktora boli tutčas veliko. Žena vòzdvigaje sę bystro, i s bolěsnojų stopojų priběgaje do neščęstnogo junaka.

• Stojimir? Stojko! - kriči ona i tykaje jego rųkų. On ne odgovarjaje.

Ale dyhaje on.

• Stojko! Probudi ty sę, nehaj tuto Perun! Čto slučilo sę?

I dvigaje sę on, a kašlje siľno. Poslě dòlgogo momenta vsečto povraćaje sę do njego.

• Izrojevod! - govori on prěstrašeno i probuje vòzdvignųti sę. On izględaje kako otųpěly.

• Čto jest s njim? - zapytyvaje prěstrašena Dobroslava.

Stojimir, jednako, ničto ne govori. Vòzdvigaje sę s velikym trudom, ględaje na vse stråny.

• Iz… Izrojevode! Izrojko! - kriči on.

Žrica vòzdvigaje sę. Hvataje jego ona siľno.

• Čto s njim?! Stojko! Kde jest Izrojevod? - pytaje ona ponovno.

On dyše tęžko. Siľny dòžď šumi iz vsih strån.

• On… on… je byl tut… - ględaje on na svoje rųky - ješče prěd momentom ja jesm nesl jego!

Dobroslava prěstrašaje sę. Gromy ponovno udarjajųt. Jest li možlivo…

• A kde on tutčas može byti? - zapytyvaje ona bojazlivo.

• On… ja… ja ne znam. Ja jesm jego nesl, a potom… vsečto je stalo črno. I ja jesm probudil sę… znači… vy jeste mene probudili… - on tręsę sę i probuje vsečto pripomněti sobě.

A ona tutčas råzuměje. Stiskaje ona jego ješče vyše siľno i ględaje prosto v jego oči.

• Ja… pomiluj… tuto jest za mene veliky žalj… - plače ona.

I padaje ona na kolěna, a zapadaje sę ona legko v blåtnoj, mokroj zemji. On takože plače, kako i ona. I lijųt oni dva goŕke sòlzy, imajųt oni žalj odnośno bědnogo Izrojevoda, ktorogo Bogynja Smŕti prěměnila v demona oblåkov. A on, někde tam vysoko, prikazyvaje poslušnym oblåkam, da by prihodili one nad Bělozorje i plakali.

EPILOG.

Tri lěta pozdněje

Mlådèc i mlådica stojęt v brězovom lěsu nad rěkojų. Světlo Sòlnca råzlivaje sę među drěvami. Oni dva råzgovarjajųt jedin s drugym i ględajųt na mlåde, zelene listky brěz. Děvčina kydaje na rěkų maly věnèc iz poljnyh cvětov.

Žena, ktorų ljudi imenujųt Sova, vidi jih i ide k njim. Ona raduje sę v duši, čto ona je prišla tut, do lěsa, vměsto togo, da by šla prosto do doma.

• {[Bųdite sъdorvi]}! - privityvaje ona jih.

• O, gospođa Dobroslava, dobry dènj! - kaže junak.

• Dobry dènj - rěče děvčina hlådno.

Nitka plyve bystro, pleskaje i šumi radostno.

• Ja obdivjajų vas, že ty i tvoja sestra prihodite tut vò vśaky měsęc - usměhaje sę ona do njih - vy jeste dobri prijatelji.

• Nu, ne možemo my ne prihoditi - govori mlådèc i ględaje v gųstų vodų. Mlådica stoji i takože ględaje v rěkų.

• Dumajete li vy… - načinaje on - že možno on bųde do nas prijdti v někaky čas?

Sova zamysljaje sę.

• Ja mysljų, že da - odgovarjaje ona.

• Sųt uže prošli tri lěta, ale on ne je prišèl - priměćaje děva.

• Prividno on imaje mnogo råzličnyh děl i jest prěmnogo zajęty - usměhaje sę junak do njej - vođeńje pogody, dòžďa i oblåkov ne jest taka prosta stvaŕ!

• On uvěrjeno bųde nas navěditi někògda. Ja věrim v tuto - govori žrica.

Děvčina usměhaje sę legko, kògda slyši tute slova. Sova znaje jejny usměh. Tutoj usměh, od ktorogo vsi imenujųt jų Veselka, usměh, ktory davněje byl jasny i pòlny. Tutdènj on jest vyše slaby i menje krasny, iz pričiny prošlyh javjenij, ktore sųt slučili sę davněje. Toj usměh děvčina imaje od svojego otca. Tojže usměh Sova uviděla na licu mųža prěd jegovojų tragičnojų smŕťjų. Tojže usměh… žena je poznala zamnogo pozdno.

Oni stojęt ješče několiko momentov, a potom idųt oni tri do sela. Zlåtomira govori jim “do viděńja” i ide do svojego doma. Ljudmila i Zemjevit imali sųt ogromne spory među sobojų v několiko pŕvyh měsęcev poslě suše. Tutdènj oni živųt zajedno, ale jih odnošeńje k sobě ne jest uže tako, kako davněje. Zlåta, jihna dòćerka, od momenta, kògda je prišèl tamtoj pamętny dòžď, nikògda uže ne je plakala. Ona kakoby je utratila možnosť izražańja glųbokyh i siľnyh emocij. Ona poněkògda usměhaje sę, poněkògda stavaje smųtna, ale tute čuvstva nikògda ne sųt tako siľne. Ona nikògda ne čuje velikų radosť ili smųtòk. Děva jest hlådna, a jejna duša zatvorjena.

Sova i Stojimir idųt do doma Kresimira, kde mlådèc žive zajedno s mamojų Kalinojų.

Ljubòv Kaliny i otca Izrojevoda narodila sę ponovno, bez malogo dva lěta poslě tamtoj strašnoj tragedije. Čuvstva iz jihnoj mlådosti smogli sųt prěžiti i ponovno råzcvětati poslě mnogosti lět. Oni našli sųt v sobě podpor i pomoć v tęžkom času. Kresimir obhodi sę sò Stojimirom kako sò svojim synom.

Někaky čas poslě smŕti Izrojevoda Kalina poznala informacijų, že ona začarovala klętvų. Několiko měsęcev poslě suše, v srědině zimy, Strěžimir nakonèc je objavil na věću slova proročstva. On takože skazal pòlnų treťjų čęsť poemy, dòpolnjenų slovami, ktore odkryla Ljudmila. Poslědna čęsť klętvy nakonèc je byla pòlna: “Bųde to tògda, kògda Měsęc Novy pomysli, že on pojde daleko za gory No kògda s tutym slovom ty pojdeš do Sovy ona tebe osvobodi od sònnoj mory”.

Na počętku ljudi probovali najdti vinovatogo člověka. Pomimo tragičnoj utraty syna Kresimir ne iměl prědnosť v tutom nahođeńju. On je govoril, že pomimo žalja, on godi sę sò smŕťjų syna, a znańje, že jego dětę vladaje bělozorjańskym nebom, jest za njego oblegčeńje žalosti. Råzslědovańja, sųdy i nahođeńja zajmali veliko časin na věću, jednako nakonèc one ne sųt prinesli nikaky rezultat. Kto jest vinny vò smŕti Izrojevoda? - zapytyvala je tògda Dobroslava - Zlåtomira, ktora prinesla je ogromny bolj do jegovogo sŕdca? Ili možno ja, zato čto ja jesm podgovorila jemu, da by on skazal bědnoj Zlåtomirě svojų ljubòv? Možno vinny jest Stojimir? Ili Ljudmila, ktora iz pričiny straha ne govorila nam pravdų? A možno Kalina, ktora je začarovala klętvų? Ili možno Bojeslav, ktory je byl, možno skazati, povod smųtka Kaliny, povod togo, že ona prinesla nam do sela suhotų? Ili možno ponovno vinna jesm ja, ili načelnik, zato čto my jesmo mòlčali, hoti vměsto togo my jesmo mogli objaviti vam slova proročstva i mogli jesmo zajedno s vami podjęti někake děla? Tuto, čto slučilo sę, jest poučeńje i bolj za nas vsih.

---

• Zaisto, Sovo? - zapytyvaje Kalina, kògda oni vsi sědajųt pri stolu. Kresimir sědaje pri Kalině i gladi jej rųkų. Stojko prinosi žrici čaškų sò slabym pivom i prisědaje pri njej.

• Smiluj mene, ale tuto zaisto može byti groźno. Ja ne bųdų skryvati tuto prěd tobojų - rěče ona.

Kalina stavaje smųtna.

• Kalinòčko, spokojno - govori Kresimir - ja znajų, že on jest za tebe važny. Ale ja bųdų sdělati tobě novy, vyše krasivy, ja prisęgajų tobě.

I cěluje on jų ustami v lice. Ona ruměni sę. Obtiraje ona dlånjų usta i dumaje.

• Tuto jest za mene trudno, takože ne bųdų tuto ukryvati - rěče ona vkoncu - ale… iz drugoj stråny tutčas, kògda ja uže vsečto tuto znajų, tako… ja byh zamnogo bojala sę, ako li ja byh jego nosila dòlžeje.

I sęgaje ona za šijų, a hvataje ona vęzalo. Ona snimaje našijnik i podavaje žrici. Dobroslava ględaje na njego uvažno.

• Kde ty jesi jego našèl? - govori ona do Kresimira.

• Ja jesm sdělal jego, sam-jedin - govori on gòrdo - a toj kamenj ja jesm našèl nedaleko, na zapadu od lěsa, v suhom pěsku.

• On jest… krasivy. Ty jesi šlifoval i poliral jego - interesuje sę Sova.

Na vęzalu visi beževy kamenj. On izględaje kako prosty, veliky, vòlčji zųb.

• Perunovy kamenj… - šepće Dobroslava.

Vsi približajųt sę do njej.

• Čto jest tuto? - zapytyvaje Stojimir.

• Perunovy kamenj, fulgurit, jest kamenj, ktory tvori sę, kògda blěskavica udarjaje v zemjų. Fulgurity jest možno najdti veliko, veliko rědko, ale poněkògda, kako my vidimo, tuto jest možno. Kògda Bog-Gromovladèc metaje blěskavice, tògda poněkògda one vtiskajųt sę veliko siľno v zemjų, i tògda jest jih možno izjęti, dopoka one ne sųt vtisknųte zamnogo glųboko. Tòčno iz togo kamenja bog Svarog kovaje gromy dlja svojego otca. Ljudi dělajųt råzlične ukrašeńja iz kamenjev, ktore oni imenujųt perunove kameńje, i takove ozdoby jest možno kupiti daže na kamenogrådskyh trgoviščah. Ale tute dekoracije ne sųt pravdive fulgurity. I one ne imajųt magičnų silų.

• Itak… tuta klętva je byla začarovana kakoby hvala silě Svaroga - prěstrašaje sę Kalina.

Dobroslava usměhaje sę legko.

• Možno jest tako skazati - govori ona, i mysli: “Itak tuto je byl Svarog”. Poslědny element zagadky jest råzrěšeny.

• Ja bųdų vzęti jego sò sobojų - Sova skryvaje našijnik do kěšenji - zapravdų lěpje jest stråniti sę od takyh prědmetov.

Nedolgo potom ona govori vsim “do viděńja” i vòzdvigaje sę. Stavaje ona pri vhodnyh dvèrah i uvažno ględaje na zaljubjenų Kalinų i usměhajųćego sę Kresimira.

• Je li něčto slučilo sę? - pytaje mųž.

• Ah, ničto - rěče ona - vidite… ja tako ględajų na vas i imam ja jednų myslj. Ljudi govoręt, že ljubòv jest kako legky dòžď. My ne čujemo, že on padaje na nas, a poslě někakogo časa my råzumějemo, že naše sŕdca sųt mokre od vody. Ale ja jesm někògda slyšala, že ljubòv jest kako siľny dòžď i burja, ktora prihodi naglo, neočekyvano, bez nikakovogo ostrěžeńja. I ona vśakčas bųde prijdti, daže poslě dòlgyh měsęcev, daže poslě dòlgyh lět ljubòvnoj suše… i ja tako ględajų na vas i myslju, že tuto jest tòčno to, čto je slučilo sę vam…

I izhodi Sova iz doma, a temne, dòždlive oblåky sbirajųt sę nad Bělozorjami.